Tuesday, 7 April 2026

සිංහල අලුත් අවුරුදු සිරිත් විරිත් වල විද්‍යාත්මක පසුබිමක් තිබේද ?

 

සිංහල අලුත් අවුරුදු සිරිත් විරිත් වල විද්‍යාත්මක පසුබිමක් තිබේද ?

සෑම වසරකම අප්‍රියෙල් නොහොත් (මාස නම් කිරීමේ සිංහල ක්‍රමය අනුව), බක් මාසයේ දෙවන සතියේදී උදාවන  සිංහල අලුත් අවුරුද්ද, සංස්කෘතික මුහුණුවරකින් යුක්ත ජාතික උත්සවයක් ලෙස පැවැත් වේ. මේ නිසාම ශ්‍රී ලංකාවේ මෙම  උත්සව සමය ආරම්භවීම සනිටුහන් කිරීම සඳහා රාජ්‍ය අනුග්‍රහයද ලැබේ. අනාදිමත් කාලයක සිට පැවත එන, සම්ප්‍රදායික  වත් පිළිවෙත් මෙන්ම ජාතික ක්‍රීඩා රාශියක් ද මෙම උත්සව සමයේදී කළ එළි  බැසීම විශේෂත්වයකි.  


        අලුත් අවුරුදු සිරිත් විරිත් හෙවත් චාරිත්‍ර වාරිත්‍ර 

සිංහල අලුත් අවුරුදු සිරිත්, විරිත් බොහෝවිට සම්ප්‍රදායික සහ සංස්කෘතික වටිනාකමක් ඇති සංසිද්ධි ලෙස පිළිගැනීමත් සමගම, ඒවා සැමරීමේ  ක්‍රියාකාරකම් වලට පාදක වන,  විද්‍යාත්මක, ජ්‍යෝතිශ්ශාස්ත්‍රීය (astronomical), හා පාරිසරික (ecological) පසුබිම්ද තිබෙන බව හඳුනාගත හැකිය. මේ අනුව අපගේ පැරණි සිරිත් විරිත්, ජාතියේ ජීවනාලිය ලෙස සැලකිය හැකි කෘෂි කර්මාන්තය සමග මැනැවින් බද්ධ වී  ඇති ආකාරය පැහැදිලි වේ. භුගෝලීයව  ශ්‍රී ලංකාවද   අයත් වන, නිරක්ෂයට උතුරෙන් සහ දකුණෙන් පිහිටි ඝර්මකලාපීය භුමි තීරයට, අප්‍රියෙල් මාසය ආරම්භ වනවිටම,  සූර්යයා ආසන්න වශයෙන්  අංශක 90 ක කෝණයකින් ඍජුව මුදුන් වේ. මෙසේ  පතිත වන සුර්ය රශ්මි කදම්බ වලින් භුමියට  උපරිම ආලෝක ශක්තිය සහ තාප ශක්තිය ලැබේ. (මෙම ශක්ති ප්‍රභේද දෙක වෙන වෙනම තරංග ආයාම (wave lengths) වලින් යුක්තය.)   මේ ආකාරයට ලැබෙන සූර්ය ශක්තිය නිසා  කෘෂි භෝග වල, උපරිම ප්‍රභාසංශ්ලේෂණයක් සිදුවන අතර, එම සාධකය මගින්  සශ්‍රීක භෝග පලදාවක් ලැබීම ආහාර සුරක්ෂිත භාවය වැඩිදියුණු වීමකි. නිරක්ෂයේ සිට අංශක හතක්  පමණ උතුරෙන් පිහිටි ශ්‍රී ලංකාවේ පදිංචි ජනතාව අතීතයේදී  සිටම  මෙම ස්වාභාවික ගෝලීය පාරිසරික  ලක්‍ෂණය හඳුනාගෙන, එය සැමරීම සඳහා පවත්වන ‘බක්මහ  උත්සව මාලාව’ පොදුවේ  ‘සූර්ය මංගල්‍යය’ ලෙසද නම්කර ඇත්තේ මේ නිසාය. අපේ අසල්වැසි දකුණු ආසියාතික රටවල්  කිහිපයකම සූර්ය භ්‍රමණයට අනුරූප මෙවැනි බොහෝ උත්සව පැවැත්වේ.

මේ නිසා අපගේ පැරණි සිරිත්, පෘථිවි  භ්‍රමණය (rotation)  සහ පරිභ්‍රමණය (revolution), පරිසර නීති රීති, කෘෂි කර්මාන්තය  සහ සමාජ සංවිධාන වැනි අංශ වලට දැඩි සම්බන්ධයක් සහිත  විද්‍යාත්මක පදනමක් මත ගොඩ නැගුණු අදහස් වලින් සමන්විත බව තහවුරු වේ. 

එමෙන්ම අලුත් අවුරුදු සමයේදී කරනු ලබන ජාතික ක්‍රීඩා, විශේෂයෙන්ම ගැමි ජනතාව සඳහා විනෝදය, සාමුහික භාවය, මානසික සෞඛ්‍යය, චිත්ත ධෛර්යය ආදිය ගෙන දෙන, පංච දැමීම, කැට ගැසීම, එළුවන් කෑම, තාච්චි පැනීම, ඔංචිලි පැදීම, හැංගිමුත්තම් කිරීම, ලී හරඹ, කොට්ටපොර සහ රබන් ගැසීම වැනි ක්‍රීඩා  ප්‍රධාන ය.  මෙම ක්‍රීඩා වල විශේෂත්වයක් වනුයේ, ඒ සඳහා  පරිසරයට සම්බන්ධ ස්වාභාවික දේ භාවිතය සහ අනුකරණය කිරීමයි. මේ සියල්ල අලුත් අවුරුද්ද හා සම්බන්ධ විරිත් ලෙස සැලකිය හැකිය.    

 

අලුත් අවුරුදු නැකැත් 

සිංහල අලුත් අවුරුද්දේ විශේෂ ලක්ෂණයක්  වන්නේ එම මංගල්‍යයට අදාළ සියලුම වැඩ කටයුතු, සුභ නැකත් වලට අනුකූලව සිදුකිරීමයි. නැකැත් යන වචනය, නක්ෂත්‍ර, नक्षत्र (nakṣatra) යන  සංස්කෘත වචනයෙන් බිඳී  ආ එකකි. මෙයින් අදහස් වන්නේ, රාත්‍රී අහසේ දකින්නට ලැබෙන ‘තරු රටා’ පිහිටීම සහ ඒවායේ බලපෑම් සිදුවිය හැකි ආකාරය පිලිබඳ විමසිලිමත් වීමකි. මෙසේ අහසේ හඳුනාගෙන ඇති තරු රටා - මේෂ, වෘෂභ, මිථුන, කටක,  ……… මීන - ආදී වශයෙන් රාශි 12 ක් ලෙසද දැක්වේ. පුරාණ ඉන්දියාවේ ඍෂි වරුන් විසින් සෘග් වේදය සහ වෙනත් දාර්ශනික ධර්ම ග්‍රන්ථ වල  දැක්වෙන ආකාරයට  ජ්‍යෝතිෂ කටයතු සඳහා භාවිත කර ඇති රාශි, මේ ආකාරයට මිශ්‍ර  සිංහල නම් වලින් හැඳින්වේ. ලග්න වශයෙන් දැක්වෙන්නේද මෙම රාශි වේ.  බටහිර ජ්‍යෝතිෂ කටයුතු වලදී රාශි මාලාව Zodiac ලෙස දැක්වේ.



       

                                 රාශි චක්‍රය

                                                                                                                                                                                                         

සෑම වර්ෂයක් තුළදීම  සූර්යයා, පෘථිවිය සහ චන්ද්‍රයාද ඇතුලු   සෞර ග්‍රහ  මණ්ඩලය, මෙම රාශී  වෙත එකින් එකට සමීප වෙමින් පරිභ්‍රමණය වේ. මෙම ගමනේදී එම ආකාශ වස්තු, විශේෂයෙන්ම චන්ද්‍රයා එක් එක් රාශියේ දී පෘථිවිය මත කරනු ලබන ආකර්ෂණ බලපෑම්  ස්වභාවය, නැකැත් ලෙස සැකෙවින් දැක්වේ. මෙහිදී සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ චක්‍රාකාර ගමන, අලුත් අවුරුදු නැකැත් සමග සමපාත කර ගැනීම සඳහා, මේෂ රාශිය චක්‍රයේ පළමු රාශිය ලෙස අංකනය කර, දෙවන, තුන්වන, හතරවන ආදී රාශි අනුපිළිවෙලට අංක දීමෙන් පසු  මීන රාශිය 12 වන රාශිය වේ. මේ අනුව සුර්ය පරිභ්‍රමණය මේෂ රාශියේ සිට මීන රාශියට ගොස් චක්‍රය සම්පූර්ණ කර යළිත්  මේෂ රාශියටම සම්ප්‍රාප්ත වේ. මේ ආකාරයට වාර්ෂිකව අප්‍රියෙල් මාසයේදී සිදුවන සූර්යයා  ‘මීන රාශියේ සිට මේෂ රාශියට සංක්‍රාන්තිය’  අලුත් අවුරුදු උදාව ලෙස නම් කර තිබේ.  



විශේෂයෙන්ම, ශ්‍රී ලාංකිකයින්ගේ  ප්‍රධාන ආහාරය වන බත් සැපයීමේ කෘෂි භෝගය වන, වී වගාවේ යල අස්වැන්න ලබාගන්නේ අප්‍රියෙල් මාසය මුළදී ය. මේ නිසා අලුත් අවුරුදු සමයේදී ගොවියාට තම ගොවි බිමෙන් විවේකයක් ලැබෙන අතර, උත්සව සමය අවසන් වීමත් සමගම, ඔහුට ඊළඟ කන්නය සඳහා සූදානම් වීමට සිදුවේ. සම්ප්‍රදායිකව රටේ  විවිධ ප්‍රදේශවල පවත්වනු ලබන   “අලුත් සහල් මංගල්‍යය”, “කරල් පෙරහැර” වැනි සිරිත්ද  සූර්යයාට, වැසි රටාවට, හා භූමියට ස්තූති පුදකිරීමේ සහ ප්‍රණාමය දැක්වීමේ සංකේත ලෙස සැලකිය හැකිය.


අලුත් අවුරුදු නැකත් අනුව කටයුතු කිරීම 

  1. පුණ්‍ය කාලය සහ නොනගතය - අලුත් අවුරුදු උදාවත් සමග එළඹෙන සංක්‍රාන්ති කාලය වන  ‘පුණ්‍ය කාලයේ’ මුල් පැය කිහිපය ‘නොනගතය’ ලෙස හැඳින්වේ. මෙයින් දැක්වෙනුයේ ‘නැකැත් නොමැති කාලය’ බවයි.  පසුගිය වර්ෂයේ (2025) පුණ්‍ය කාළය යෙදී ඇත්තේ අප්‍රියෙල් 13 වන ඉරිදා රාත්‍රී 8.57 සිට පසුදා (සඳුදා) පෙරවරු 9.45 දක්වාය.  සූර්යයා මීන රාශියේ සිට මේෂ රාශියට සංක්‍රමණය වීම සඳහා යම්කිසි කාලයක් ගත වේ. වර්තමානයේ ගණනය කර ඇති ආකාරයට මෙම කාලය පැය 12 ක් පමණ වේ. සූර්යයා සෑම රාශියකම දින 30 ක් පමණ ගතකර, ඊළඟ රාශි ගතවීම සඳහා දළ වශයෙන් පැය 12 ක්  පමණ ගතවන බව දැක්වේ. මෙසේ වෙන්වන පුණ්‍ය කාලයේ මුල් කොටස වන, නොනගතයේ දී සියලු වැඩ කටයුතු නතර කර,  විවේකයෙන්  සිට,  ආගමික වතාවත්වල යෙදීම යහපත් බව තීරණය කර තිබෙන්නේ, මානසික සුවයක් ලබාගැනීම සඳහා අනගි වත් පිළිවෙතක් ලෙසටය. මෙම විවේකය  විශේෂයෙන්ම කෘෂි කටයුතු වල යෙදෙන ගැමියාට සහ ගැමි බිරිඳට හෝ වෙනත් රැකියාවල යෙදෙන අයට, තම සාමාන්‍ය දෛනික වැඩ කටයුතු  පසෙකට දමා, එම කාලය තුළදී ආහාර පාන පවා නොගෙන, නිදහසේ සිටීම සඳහා සැකසුණු උපක්‍රමයක් ලෙස සැලකිය හැකිය. මේ ආකාරයට අලුත් අවුරුද්ද සමරන මුළු රටේම ජනතාව එක්තරා කාලසටහනකට අනුව කටයුතු කිරීමද  වැදගත් සමාජ විද්‍යාත්මක ලක්ෂණයක් වන්නේය.

  2. ආහාර පිසීම, ආහාර අනුභවය, සහ දෛනික වැඩ කටයුතු ආරම්භ කිරීම - අලුත් අවුරුද්දේ පළමු ආහාර වේල  සකස් කිරීමේ නැකත සාමාන්‍යයෙන් යෙදෙනුයේ පුණ්‍ය කාලයේ අවසන් පැය  කිහිපය තුළදීය.  පැරණි සම්ප්‍රදාය අනුව, ගෙදර මුළුතැන්ගෙයි ඇති ලිපෙහි ඇති අළු ඉවත් කර, අලුතින් දර දමා ගිනි අවුළුවා අලුත් සහලෙන් බතක් පිසීම පාරම්පරික වැදගත් සිරිතකි. පසුගිය එක්  වර්ෂයක මේ සඳහා නියම කර තිබුණේ,   මෙම නැකත අවස්ථාවේදී,  සුදු පැහැති  වස්ත්‍ර හැඳ  දකුණු දිශාව බලා බත් සමග  දීකිරි සහ විළඳ මිශ්‍රිත කිරිබතක් සකස් කිරීම යෝග්‍ය  බවයි. ඊට පැය දෙකකට පසු එළඹි යෝජිත නැකතේදී, සුදු වස්ත්‍රවලින් සැරසී දකුණු දිශාව බලා, පොල්තෙල් පහනක් දල්වා ආගම සිහිකර, සූර්ය නමස්කාරය කර  ආහාර අනුභවය සුදුසු  බවද  සඳහන් කර තිබුණි. එක්  එක්  වර්ෂ වලදී මෙම නැකත් වේලාවල් වෙනස් වීමද ස්වාභාවිකය. මෙසේ වනුයේ සෞර  ග්‍රහමණ්ඩලයේ චලනය ඕවාලාකාර පථයක සිදුවන නිසාය.                

            නිවසක ප්‍රධානියා සහ නිවසේ උපයන්නා පියා ය. එහෙත් ඉපයීම්  කළමනාකරණය කරමින් 

දරුවන් රැකබලා ගන්නා තැනැත්තිය මවයි. ඒ දෙදෙනාගේ ආශිර්වාදය ඇතිව දරුවන් ද, 

සමග එකට එකතුවී, දයාව, කරුණාව, සෙනෙහස  පෙරදැරි කර ගනිමින් ආහාර අනුභවය 

එකමුතුකම විදහා දක්වන සංකේතයකි.             

පැරණි සිංහල ජනයාගේ ප්‍රධාන ජීවනෝපාය වූයේ කෘෂිකර්මාන්තය බැවින්  ඒ අනුව වැඩ 

කටයුතු ආරම්භ කිරීමේ චාරිත්‍රයේ දී පැළයක් සිටුවීම, පැළයකට පස් දැමීම, පැළයකට ජලය 

දැමීම හෝ එය සංකේතවත් කරමින්  තම ජීවන වෘත්තියට ගැළපෙන යමක් කිරීමට පුරුදුව 

සිටියේ ය. නූතනයේ දී අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ කටයුතු කරන අය පොත්පත් කියවීම සිදු කරති. 

දෛනික කටයුතු ආරම්භ කිරීමත් සමගම සිදුවන තවත් වැදගත් කාර්යයක් වනුයේ ‘ගනුදෙනු 

කිරීම’යි. අතීතයේ දේ  ගැමි ගෘහිණිය විසින් කරන ලද වැදගත් කාර්යයක් වනුයේ පානීය 

ජලය  ලබාගත්, ගෙවත්තේ පිහිටි ලිඳ වෙත ගොස් ජලය සමග ‘සිතුවිලි ගනුදෙනුවක්’ කිරීමයි.  

මේ සඳහා  බොහෝවිට ප්‍රථමයෙන් පැරණි කලගෙඩිය, දහයියා (වී පොතු) වැනි පහසුවෙන් 

දැවෙන ද්‍රව්‍යයක් ලිපෙහි දමා පුළුස්සා එයින් ලැබෙන තාපය කලගෙඩිය තුළට යැවීමට 

සලස්වයි. මෙසේ කළ විට  වසරක් පුරා පාව්ච්චි කළ කලගෙඩියේ ඇති ඉතා සියුම් සවිවර   

ව්‍යුහයේ තැන්පත්ව තිබිය හැකි බැක්ටීරියා, දිලීර ආදිය විනාශවී  නැවුම් භාවයක් ඇතිවන  

බැවින්, මෙම ක්‍රමවේදය නොදැනුවත්වම වාගේ කරන යහපත් විද්‍යාත්මක සෞඛ්‍යාරක්ෂක 

පිළිවෙතක් ලෙස සැලකිය හැකිය.

බොහෝ අවස්ථාවලදී පවුලේ දෙමාපියන් සහ වෙනත් වැඩිහිටියන් අතර මුදල්  ගනුදෙනු 

සිදුවන අතර, පවුලේ දරුවන් සහ අසල්වැසි දරුවන්ටද මුදල් හෝ වෙනත් ත්‍යාග දීමද සමහර  

ප්‍රදේශවල දකින්නට ලැබෙන වැදගත් චාරිත්‍රයකි. මෙමගින් පරිත්‍යාගය සහ අත්හැරීමේ ගුණය 

වැඩිදියුණු වේ.

  1. හිසතෙල් ගෑමේ මංගල්‍යය

සිංහල අලුත් අවුරුදු නැකත්වලින් වර්තමානයේ ක්‍රියාවට නංවන තවත් ප්‍රබල නැකතක් වන්නේ ‘හිසතෙල් ගෑමේ මංගල්‍යය’යි. මෙයද බොහෝ විට  රාජ්‍ය අනුග්‍රහය ඇතිව සිදුවන්නෙකි. මේ සඳහා රටේ බෞද්ධ  විහාරස්ථානයක් හෝ බෞද්ධ පූජනීය ස්ථානයක් කේන්ද්‍ර කරගැනීමද දකින්නට ලැබේ. බොහෝ විට අලුත් අවුරුදු උදාවෙන් දින තුනකට පමණ පසුව මේ සඳහා නැකැත් පිළියෙළ වේ. 2025 වසරේ හිස තෙල් ගෑමේ නැකැත යෙදී තිබුණේ අප්‍රියෙල් මාසයේ 16 වෙනි  බදාදා පෙරවරු 09.04 ටය. 

හිසෙහි ගැල්වීම සඳහා නූතනයේ භාවිතාවන ක්‍රීම් වර්ග හෝ වෙනත් ආලේපන වෙනුවට, පැරැන්නෝ භාවිත කර ඇත්තේ  ශාක වලින් ලබාගන්නා  පොල් තෙල්, තැඹිලි තෙල්  වැනි ඖෂදීය ගුණයෙන් යුක්ත තෙල් වර්ගවේ. හිස කෙස් වල වියලි ගතිය මගහැරවීමටත්, හිස කෙස්  කූප සෞඛ්‍යය  සඳහාත්, සමහර අවස්ථාවලදී හිසරදය මැඩලීම සඳහාත් මේවා ප්‍රයෝජනවත් වී තිබේ.  සෞඛ්‍යයට හිතකර මෙම පැරණි සම්ප්‍රදාය තවදුරටත් රැකගැනීමේ පියවරක් ලෙස, හිස තෙල් ගෑම අලුත් අවුරුදු චාරිත්‍ර වලට ඇතුලත් කර ඇති බව සිතිය හැකිය.  එමෙන්ම මේ සඳහා භාවිත කරන ද්‍රව්‍ය සහ ශාක වර්ගවල ඖෂධීය ගුණ ජනතාවට මතක් කර දීමේ අදහසක් ලෙසට ද මෙම චාරිත්‍රය වැදගත් වේ.

අප්‍රියෙල් මාසය අව් රශ්මිය  තදින් දැනෙන කාලයක් බැවින්, වාතයේ ජලවාෂ්ප සංතෘප්තතාව (humidity) ඉහල යාම  නිසා,  මේ දිනවල  මිනිසාගේ ශරීරයේ උණුසුමද වැඩිවී  ඩහදිය වැගිරීම ස්වාභාවිකය. මෙම විපර්යාසයට පිළියමක්  ලෙස අලුත් අවුරුද්දේදී  මේ ආකාරයට හිසට සත්කාරයක් සිදු කරන බව විශ්වාස කළ හැකිය. මෙය මගින්, එළඹෙන අවුරුද්දේ නිරෝගී දිවියක් ගත කිරීමට  ලැබීම හා ප්‍රඥාව වැඩිදියුණු වීමත්  එහි අරමුණු වී තිබේ.

හිසතෙල් ගෑමේ දී ගමේ විහාරස්ථානයට මුල් තැනක් හිමි වන බව දැකිය හැකිය. බොහෝවිට මේ සඳහා අවශ්‍ය ‘තෙල් හා නානු’ සකස් කරනුයේ ගමේ විහාරස්ථානයේ  නායක ස්වාමීන් වහන්සේ ආයුර්වේද වෛද්‍ය වරයෙකුගේද සහාය ඇතිවය. ශ්‍රී ලංකාවේ  ආයුර්වේද දෙපාර්තමේන්තුවද  නානු හා තෙල් සකස් කර විහාරවලට බෙදා දීමත්, මහනුවර අව‍ට විහාර, දේවාලවලට නානු බෙදාදීම දළදා මාලිගාව මගින් සිදු කරන බවද වාර්තා වේ.

           හිස තෙල් ගෑමේ ක්‍රියාවලිය අදියර දෙකකින් යුක්තය. මෙහි පළමු පියවර වනුයේ     

           විශේෂයෙන් සකස්කල මහත් ඖෂදීය ගුණයෙන් යුක්ත ‘නානු’ හිස ගැල්වීමයි. පැරණි

වට්ටෝරුවලට අනුව, නානු සෑදීමට ගන්නා ඖෂධ වර්ග මෙසේය: කලාඳුරු අල, කුංකුමප්පු, සුදුහඳුන්, විශ්ණුක්‍රාන්ති, ගෝරෝචන, සස්සඳ මුල්, ඉරිවේරිය, නස්නාරන්මුල්, සැවැන්දරාමුල්, නෙළුම්දඬු, ගොඩමානෙල් අල, බෙලිමුල්, වෙනිවැල්ගැට, ඊතණ යන වර්ග යි. මෙම ඔසු වර්ග 14 සම ව ගෙන තලා, අලුත් මුට්ටියක දමා තම්බා, ආයුර්වේද වෛද්‍ය විද්‍යාවේ සඳහන් සම්මත ක්‍රමයට  පත අට පත දෙකට සිඳගත යුතු යි. ඉන් පසු නුග පත් කොටා ඒවායේ යුෂ ද දෙහි ඇඹුල් ද ඉහත සඳහන් දියරයට දමා හොඳට කලවම් කළ යුතුය. පසුව ඒ සියල්ල පිරිසුදු රෙදි  කඩකින්  පෙරාගන්නා අතර, එසේ  ලැබෙන දියරය ‘නානු’ ලෙස හැඳින්වේ.

එමෙන්ම හිසතෙල් ගෑම සඳහා භාවිත කෙරෙන සුවිශේෂී ‘තෙල්’ මිශ්‍රණය  සාදා ගැනීම සඳහා, පිරිසිදු තල තෙල්, මී තෙල්, අබතෙල්, කොහොඹ තෙල් හා එඬරුතෙල් යන තෙල් වර්ග එකට මිශ්‍ර කොට පැයක් පමණ හිරු එළියේ තබා, එයට සම ප්‍රමාණයක් පිරිසිදු පොල් තෙල්ද මිශ්‍ර කරන බව  ආයුර්වේදයේ සඳහන්ය. 


හිසේ තෙල් ගැල්වීමෙන් හිසරදය, අකලට හිසකෙස් පැසීම, ආදියට ගුණදායක බව ආයුර්වේද වෛද්‍ය ක්‍රමයේ දැක්වේ. වා පිත් සෙම් නැසීමේ බලයත්, බුද්ධි වර්ධනයත් මෙන් ම, ගතට සිතට සුව සහනය එක් කිරීමේ ප්‍රබල ශක්තියත්ද  මේ ඔසුවල අඩංගුය.

ඒ ඒ වර්ෂවල නැකත්වලට අනුව හිස තෙල් ගෑමේදී හිසට ඉහලින් තබන ඖෂධ පත්‍ර විශේෂද වෙනස් වේ. ඇතැම් විට බෝ පත්‍ර  සමග, නා, කොහොඹ, කොලොන්, දිවුල්, නුග, ඉඹුල් වැනි ශාකවල පත්‍රද  හිස තෙල් ගෑමේදී හිසට ඉහලින් රඳවා තැබීමත් දෙපතුලට යටින් තැබීමත්  සිරිතක් වශයෙන් කරන බවද  දකින්නට ලැබේ. මෙම සෑම ඖෂධීය ශාක පත්‍රයකින් ම මිනිසාට සෙතක් සැලසෙන බව  පිළිගත් සත්‍යයකි.


මෑතකදී සිට, ශ්‍රී ලංකාවේ  සිංහල අලුත් අවුරුදු මංගල්‍යයේ නව අංගයක් ලෙස පැළයක් හෝ පැළ කිහිපයක් සිටුවීම සඳහාද නැකත් වේලාවක්  වෙන්කර තිබීම අනාගතයට බෙහෙවින් ප්‍රයෝජනවත්වන පරිසර හිතකාමී සුවිශේෂ ආරම්භයකි. 

සමහර අවස්ථාවලදී  සිංහල බෞද්ධ සංස්කෘතියක් උරුම කරගත් පවුල්වල අය වුවද, අලුත් අවුරුදු සමය සම්ප්‍රදායානුකූලව ගත කිරීමට මැලිකමක් දක්වති. මෙසේ කළ විට සිදු වන්නේ ඔවුන්ගේ දරුවන්ට එම චාරිත්‍ර ධර්ම, සිංහල සංස්කෘතික උරුමය සහ ආගන්තුක සත්කාර, වැඩිහිටියන්ට ගරු කිරීම ආදිය හුරු නොවීමයි. දැනුමින් කොතරම් පොහොසත් වුවත් රටක සංස්කෘතිය, ජාතික අනන්‍යතාව, ජාතික උත්සව, ආගමික හැදියාව ආදියෙන් තොර තැනැත්තා සමාජානුයෝජනය නොවූ කෙනෙකු ලෙස සැලකිය හැකිය. එබැවින් සතුට සමඟිය පිරුණු ජීවිතයක් දරුවන්ට උරුම කර දීම පිණිස සෑම සිංහලයකුම විසින්ම තමන්ට හැකි පරිදි, සිංහල අලුත් අවුරුදු චාරිත්‍ර සහ වාරිත්‍ර විධි ඉටු කිරීම අතිශය වැදගත් ලෙස සැලකේ.

මේ ආකාරයට සිංහල අලුත් අවුරුදු උත්සවය, සමාජයීය සහ  සංස්කෘතික මංගල්‍යයක් වුවද, ඒ හා සම්බන්ධ කරගත හැකි විද්‍යාත්මක  තොරතුරු රැසක්ද තිබෙන බව  හඳුනාගත හැකිය. මෙහි සඳහන් කර ඇති ආකාරයට සුභ නැකැත් සහ වෙලාවල් තීරණය කිරීම සඳහා උපයෝගී කරගෙන තිබෙන බොහෝ සිද්ධාන්ත, නවීන විද්‍යාවට ඉතා සමීප බවක් දක්වයි. විද්‍යාව, නවීන තාක්ෂණය, පරිගණකය  සහ ගණිත ක්‍රම   එතරම් දියුණු නොවී තිබියදීත්, පැරණි දාර්ශනිකයින් විසින් ශාස්ත්‍රානුකුලව සොයා ගෙන, අලුත් අවුරුදු උදාවට ගැලපෙන සේ සකස් කර ඇති නැකැත් සහ වෙනත් වත්පිළිවෙත් සඳහා පාදක වී ඇති විද්‍යාත්මක සංකල්ප කිහිපයක් සැකෙවින් මෙසේය.. 

  1. පෘථිවියේ  භ්‍රමණය සහ පරිභ්‍රමණය, චන්ද්‍රයා පෘථිවිය වටා සිදුකරන  චලනය සහ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයම එක්තරා ක්‍රමයකට වරින්වර, විශ්වයේ ඇති රාශි වශයෙන් දැක්වෙන තරු රටා වලට සමීප වීම.

  2. අභ්‍යවකාශයේ ඇති සෑම වස්තුවක්ම, එකිනෙකෙහි ස්වාභාවික පිහිටීම සහ  ස්කන්ධය  වැනි භෞතික ලක්ෂණ අනුව,  ඒවායේ  අඩු වැඩි වශයෙන් පවතින  ගුරුත්ව බලය   (gravitational force) නිසා  පද්ධතියේ පිහිටා ඇති වෙනත් වස්තු කෙරෙහිද  ආකර්ශණයක් (attraction) සිදුවන බව.

  3. සෞර ග්‍රහ  මණ්ඩලයේ  චලනය අනුව සහ රාශි 12 ට ගැලපෙන පරිදි  පෘථිවි වර්ෂය,  මාස 12 කට බෙදා වෙන් කිරීම. (රාශි දෙකක් අතර කෝණය අංශක 30 ක් ලෙස අනුමාණ කර තිබේ.) 

  4. සෞර ග්‍රහ මණ්ඩලයේ  විවිධ ග්‍රහ වස්තු, ඒවායේ ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා,  අඩු වැඩි වශයෙන් පෘථවි ග්‍රහයා මත විශේෂ ගුරුත්ව බලපෑමක් ඇතිකරන බව.

  5. මෙසේ සිදුකරන බලපෑමට,  මිනිසා විවිධ ආකාරයට ප්‍රතිචාර දක්වන ආකාරය සහ ඒවාට ගැලපෙන පරිදි, පොදුවේ මිනිස් සංහතිය වෙනුවෙන් සකස් කරනු ලබන සුභ වේලාවන්  නැකැත් ලෙස නම් කිරීම.

  6. ඝර්ම කලාපිය රටක් වන ශ්‍රී ලංකාව වැනි රටවල වර්ෂය පුරාම, කෘෂිකාර්මික වගා වල උපරිම  ප්‍රභාසංස්ලේෂණය සඳහා ඉවහල් වන  ශක්තිය සපයන්නේ සූර්යයා ය. මෙයට උපහාර දැක්වීමක්  වශයෙන් සූර්ය මංගල්‍යය අති උත්කර්ෂවත්  අන්දමින් පැවැත්වීම සඳහා, භූගෝලීය, පාරිසරික, දේශගුණික සහ සමාජයීය සාධක වලට අදාළ වන ආකාරයට, ඒ ඒ කාර්යයන් සඳහා සුදුසු නැකැත් සකස් කිරීම සඳහා අවශ්‍ය නිර්ණායක සකස් කිරීම. 

  7. ස්වභාවධර්මය විසින් නොමිලේ ලබා දී ඇති, පිරිසිදු වාතය, පිරිසිදු ජලය, හරිත ශාක වැනි පාරිසරික වස්තු හැකිතරම් දුරට ජීවිතයට ලං කර ගැනීමට සහ ඒවා ජීවිතයට බද්ධ කර ගැනීමට හිස තෙල්  ගෑම වැනි අවස්ථා වලදී  විද්‍යා සංකල්පද උපයෝගී කර ගත හැකි බව  පෙන්වා දීම.

  8. ප්‍රයෝජනවත් ශාකයක පැළයක් රෝපණය කිරීම මගින් බලාපොරොත්තු වන එක් අරමුණක් වනුයේ එම ශාකය වර්ධනය වීමත් සමග වායු ගෝලයෙන්  කාබන්ඩයොක්සයිඩ් යම්කිසි ප්‍රමාණයක් අවශෝෂණය කර ගැනීමෙන්  වාතය පිරිසිදු කිරීමයි. ( එක්  මිනිසෙකු තම ජීවිත කාළය තුළදී මුක්ත කරනු ලබන කාබන්ඩයොක්සයිඩ් වායු ප්‍රමාණය අවශෝෂණය කර ගැනීම සඳහා වෘක්ෂ 400 ක් පමණ අවශ්‍ය වන බව ගණනය කර තිබේ.)      

දයාරත්න වීරසේකර


Wednesday, 25 March 2026

අපට සොබා දහමෙන් ලැබෙන දායාද අහිමි වේද?

 

අපට සොබා දහමෙන් ලැබෙන දායාද අහිමි වේද?

පෘථිවි ග්‍රහ ලෝකයේ ජීවත්වන මිනිසා ඇතුලු සියලුම ජීවීන්ගේ ආහාර, වාසස්ථාන, රැකවරණය, වාතය, ජලය,බෙහෙත් හේත්,  ආදී වශයෙන් දැක්විය හැකි බොහෝ  අවශ්‍යතා සැපයීම මෙන්ම නයිට්‍රජන් චක්‍රය, කාබන් චක්‍රය, ජල චක්‍රය යනාදී ස්වාභාවික කාර්යාවලි මගින්, ජීවීන් සඳහා අවශ්‍ය රසායනික විපර්යාසද සිදුකරනු  ලබන්නේද  පරිසරය මගින්ය. අප අවට පරිසරයේ ඇති, ජීවී අජීවී සියලුම වස්තු පොදුවේ එකට කැටිකර ගත්  විට, ඒ සියල්ල ඉතාමත් සරල ආකාරයට  ‘සොබාදහම’  ලෙස හැඳින් විය හැකිය.


සොබාදහම ඉතාමත් ත්‍යාගශීලීය. මේ නිසා, එමගින් නිෂ්පාදනය වන සෑම දෙයක්ම, ඕනෑම අවස්ථාවක, අවශ්‍යතා ඇති පරිදි, මිනිසා ඇතුළු වෙනත්  ජීවීන් අතරද නොමසුරුව බෙදා හදා ගැනීමට සැදී පැහැදී සිටී. මේ ආකාරයට ලැබෙන සේවාවන් ‘පරිසර පද්ධති සේවා’ (ecosystem services) ලෙසටද හැඳින්විය හැකිය. උදාහරණයක් ලෙස වායුගෝලය ගතහොත්, එහි ඇති ඔක්සිජන් වායුව ඕනෑම ජීවියෙකුට ස්වසනය කිරීම සඳහා පහසුවෙන්ම  ලබා ගත හැකි ආකාරයට නොඅඩුව විසිරී පවතී.  අනාදිමත් කාලයක සිට සොබාදහමෙන් ලැබෙන අනේකවිධ සම්පත් මනා කළමනාකරණයකින් යුක්තව භුක්ති විඳි මිනිසා, බොහෝවිට සොබාදහමේ සමහර අපූර්ව නිමැවුම් මෙන්ම සමහර ආගමික විශ්වාස වලට පාදක වන වෘක්ෂ ලතා සහ  භුමි ප්‍රදේශද පූජනීය වස්තු ලෙස සලකා ගරු බුහුමන් කරති. විශේෂයෙන්ම ලෝකයේ ඝර්ම කලාපීය රටවල විසිරී තිබෙන, වැසි වනාන්තර සොබා දහමේ මහාර්ඝ නිමැවුම් ලෙස සැළකිය හැකිය. ඇමසන් සහ කොන්ගෝ වැනි 


                                   වැසි වනාන්තරයක ස්වාභාවික අසිරිය   


අද්විතීය වනාන්තර මෙන්ම, ශ්‍රී ලංකාවේ සිංහරාජය වැනි වැසි වනාන්තර වලද ගැබ්වී ඇති, අනේකවිධ ජීවී අජීවී සම්පත් මෙතෙකැයි කියා නිම කළ නොහැකි තරමට විවිධත්වයකින් යුක්තය. මේ ආකාරයටම  මිනිසාගේ පුළුල් ගවේෂණයට ලක්වී තිබෙන, ඕස්ට්‍රේලියාවේ මහා බාධක කොරල් පරය වැනි සාගර පරිසර වල වුවද, මෙතෙක් මිනිස් ඇසට හමු නොවූ සම්පත් බොහෝය.


මිනිස් ශිෂ්ඨාචාරයේ ආදී යුග වලදී සිටම, පරිසරය සමග ඉතාමත් සමීප සම්බන්ධතා සහිතව ජීවත් වූ මිනිසා, වර්තමානයේදී එම ළබැඳියාවෙන් බොහෝ දුරස් වී පරිසරයට හානිකර ආකාරයට තම මෙහෙයුම් දියත් කිරීමට පටන් ගෙන තිබීම  මහත් ඛේදවාචකයකි. මෙම දුරස්ථ භාවයට මුලපුරන ලද්දේ, දහහත්වන ශතවර්ෂයේ අග භාගයේදී ආරම්භ වූ කාර්මික විප්ලවයත් සමගය. මෙම නව පිවිසුමත්  සමගම තාක්ෂණික, සමාජ ආර්ථික සහ සංස්කෘතික විපර්යාස රාශියක මූලාරම්භයද සනිටුහන් විය. විශේෂයෙන්ම යන්ත්‍ර සූත්‍ර නිෂ්පාදනය සඳහා යකඩ සහ වානේ භාවිතයත්, ඉන්ධන සහ ගාමක ශක්තිය (motive force) සඳහා පෙට්‍රෝලියම්, ගල් අඟුරු වැනි ශක්ති ප්‍රභව භාවිතයත් නිසා අතිමහත් සමාජ පෙරළියක්ද ඇතිවිය. මේ සමගම භූ ගර්භය තුළ නිදන්ව පවතින, ෆොසිල ඉන්ධන සහ බැරලෝහ සඳහා මහත් ඉල්ලුමක් ඇතිවූ නිසා, මිනිසා පරිසර හානි ගැන නොතකා, එම සම්පත්  කැණීමට සහ භාවිතය සඳහා විවිධ ක්‍රමෝපායය ආදේශ කර ගන්නට පටන් ගත්තේය. මෙම වකවාණුවේදී කැපී පෙනුණු  නව සංවර්ධන උපාය මාර්ග, නව ගමනාගමන ක්‍රමවේද සහ මිනිසාගේ දිවි පෙවෙතට අදාළ සන්නිවේදනය වැනි, නව අදහස්ද  ශීඝ්‍රයෙන් ප්‍රචලිත වන්නට විය. නව තාක්ෂණික පහසුකම් නිසා මිනිසාගේ අවශ්‍යතා ද  ක්‍රමක්‍රමයෙන් වැඩිවී, ඔහුගේ  ජීවන  රටාවේද මහත් ප්‍රබෝධමත් භාවයක් හට ගෙන තිබුණු බවද විශ්වාස කළ හැකිය.


මේ ආකාරයට දශක කිහිපයක් ගත වනවිට අපට ස්වාභාවිකව උරුම වී තිබුණු දායාද, සියල්ලම පාහේ ක්‍රමක්‍රමයෙන් හායනයට ලක්වන බව නිරීක්ෂණය විය. මේ ගැන උනන්දුවක්  දැක්වූ අය විසින් මේ පිළිබඳව බලධාරීන්ගේ අවධානයද නොයෙක් විට යොමු කරවන ලදී.   මෙම අනතුරු හැඟවීම්  මධ්‍යයේ වුවද, කාර්මිකකරණය සහ නව තාක්ෂණ ක්‍රමවේද භාවිතයත් නිසා වර්තමානයේදී අහිමි වෙමින් පවතින, ස්වාභාවික සම්පත් කිහිපයක් පිලිබඳ තොතුරු ස්වල්පයක්  විදහා දැක්වීම මෙහිදී බලාපොරොත්තු වේ.  


       වායු ගෝලයේ පවිත්‍ර භාවය 

කාර්මික විප්ලවයත් සමග නිරීක්ෂණය කරනලද බලගතු පරිසර හානියක් ලෙස හඳුනාගෙන තිබෙන්නේ වායු ගෝලය අපවිත්‍ර වීමයි. ෆොසිල ඉන්ධන දැවීමේදී හටගන්නා අපද්‍රව්‍යයන්  වන  COවායුව සහ N2O වායුව සමගම, කාබන් අංශු සහිත දුමාරයද නිරතුරුව රැදී සිටීම නිසා, වායු ගෝලය අපවිත්‍ර වන්නට විය. ටික කලක් ගතවනවිට, එම වායු නිසා හටගත්  ‘හරිතාගාර ආචරණ’ (greenhouse effect) ස්වභාවය නිසා, සූර්යාලෝකයෙන් පෘථිවියට ලැබෙන  තාපශක්ති  අතිරික්තය,  ආපසු අවකාශයට පරාවර්තනය වීමද  ඇණහිටීම හේතුවෙන් ගෝලීය උණුසුම් වීම වැඩිවන්නට විය.  


වායු ගෝලයේ භෞතික ලක්ෂණ තීරණය කිරීමේ වැදගත් නිර්ණායකයන් වනුයේ එහි අවලම්බනය වී ඇති විවිධ අංශු ප්‍රභේද වල අනුපාතය යි. මෙයින්ද ගෝලීය උණුසුම් වීමට තුඩු දෙන ප්‍රධානතම සාධකය වන්නේ CO2  වායුවයි. නව ක්‍රම වේද මගින් ගණනය කරගෙන  ඇති ආකාරයට, වර්ෂ 1800 දී  පමණ වායු ගෝලයේ CO2 ප්‍රමාණය, අංශු මිලියනයකට කොටස් 280 (280 parts per million -ppm) පමණ වන්නට ඇති බව අනුමාන කර තිබේ. මෙම අගය, වායු ගෝලයේ අඩංගු සියලුම අංශු වලින්  0.028 % කි. මේ සම්බන්ධව  2024 වර්ෂයේදී තොරතුරු ලබාගෙන, මෑතදී  ගණනය කර ඇති ආකාරයට, වායු ගෝලයේ වර්තමාන CO2 ප්‍රමාණය 424 ppm බව සොයාගෙන තිබේ. මෙම අගය 0.042% කි. මෙම දත්ත අනුව, ගණනය කර ඇති කාල සීමාව තුළදී, වායු ගෝලයේ අන්තර්ගතව පවතින CO2 ප්‍රමාණය 50% කින් පමණ වැඩිවී තිබේ. මෙම හේතුව නිසා, සිදුවෙමින් පවතින ගෝලීය උණුසුම් වීම, මහත් ගැටලු සහගත තත්ත්වයක් බවට පත්වී ඇත.

වායුගෝලයේ ඇති   CO2 වලින් සැලකියයුතු  ප්‍රමාණයක් ප්‍රභාසංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලියේදී හරිත ශාක මගින් අවශෝෂණය කර ගනී. ප්‍රභාසංස්ලේෂණයේ අතුරු ඵලයක් ලෙස මුක්ත වන ඔක්සිජන් වායුව,  සියලුම ජීවීන්ගේ ස්වසනය සඳහා ප්‍රයෝජනයට ගනු ලැබේ. එසේම සියලුම ජීවීන්ගේ  ස්වසන ක්‍රියාවලියේ  අතුරු ඵලයක් ලෙස  නිපදවෙන CO2 වායුවද වායුගෝලයට  මුසු වේ. මෙසේ සිදුවන ක්‍රියාවලි, රසායනික ප්‍රතික්‍රියා ලෙස සරල සමීකරණ දෙකකින් දැක්විය හැකිය.

           කාබන්ඩයොක්සයිඩ් + ජලය  →  කාබෝහයිඩ්රේට + ඔක්සිජන් 

       6CO2 + 6H2O   →   C6H12O6+6O2      (ප්‍රභාසංස්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය) 1 

          කාබෝහයිඩ්රේට + ඔක්සිජන්  → කාබන්ඩයොක්සයිඩ් + ජලය  

       C6H12O6+6O2   →    6CO2 + 6H2O          (ස්වසන ක්‍රියාවලිය)   2 


මෙම 1 සහ 2 ප්‍රතික්‍රියා වලින් දැක්වෙන ආකාරයට අතීතයේදී වායුගෝලයේ රැඳී  පැවති ඔක්සිජන් සහ කාබන්ඩයොක්සයිඩ් ප්‍රමාණ, ඉතාමත් සමතුලිත ආකාරයකට තිබෙන්නට ඇති බව විශ්වාස කළ හැකිය. එහෙත්, එහෙත් එසේ පැවති සමතුලිත භාවය, කාර්මික විප්ලවයේ ආරම්භයත් සමග විකෘති වූ බවට සාධක තිබේ. මෙම විකෘතියේ වත්මන්  ප්‍රතිඵලය වනුයේ ගෝලීය උණුසුම් වීමයි.  මේ නිසා වායු ගෝලය උණුසුම් වීමට තුඩු දෙන ‘හරිතාගාර ආචරණය’ මැනගැනීමේ ක්‍රමවේද සඳහා,   එහි අඩංගු CO2 සාන්ද්‍රණය උපයෝගී කර ගනු ලැබේ.  වාතයේ ඇති  CO2   හරිතාගාර වායුවක් ලෙස ගෝලීය උණුසුම් වීමට තුඩු දෙන නමුත්, එය මිනිසාගේ  ප්‍රශ්වාස ක්‍රියාවලිය මගින් පෙනහළු හරහා ශරීරයෙන් ඉවත් කරනු ලබන හෙයින්  ස්වසන ආබාධ වලට මූලික නොවන වායුවක් ලෙස සැලකිය හැකිය.


මිනිසාගේ ස්වසන ක්‍රියාවලිය ප්‍රශස්ත ආකාරයට පැවැත්ම සඳහා වාතයේ තිබෙන CO2 සාන්ද්‍රණයද  අවම වශයෙන් 400 ppm මට්ටම වත් තිබිය යුතු බව  පෙන්වා දී තිබේ. විශේෂයෙන්ම මිනිසාගේ වාසස්ථාන තුළ  CO2 සාන්ද්‍රණය 400 ppm සිට 1000 ppm නොඉක්මවිය යුතු බවට, ගෘහ නිර්මාණ කටයුතු වලදී සැලකිල්ලට භාජන කළ යුතු බවද  තීරණය කර ඇත. මේ නිසා නිවාස වල වාතාශ්‍රය පිළිබඳ  සැලකිල්ලක් දැක්වීම සෞඛ්‍යය පිළිබඳ වැදගත් නිර්ණායකයකි. CO2 සාන්ද්‍රණය මෙම අගය ඉක්මවූ විට, නිවැසියන්ට නිදිබර ගතිය සහ කම්මැලිකමත් එම සිමා ඉක්මවණවිට  මානසික ව්‍යාකූල බව, අධික වෙහෙස සහ හිස කරකැවිල්ල ඇතිවීම  වැළක්විය නොහැකිය.  

වාතයේ සමස්ත ගුණාත්මක භාවය (air quality)  පිළිබඳ  මිනුම් ලබාගැනීම සඳහා එහි පවතින දූවිලි , දුමාරය, රසායනද්‍රව්‍ය, ශාකපරාග, දිලීර බීජාණු, ලෝහ, ප්ලාස්ටික්   වැනි වෙනත්  අපද්‍රව්‍ය අංශු පිළිබඳවද විශේෂයෙන් සැලකිලිමත් වේ. මේවා  පොදුවේ අංශුමය ද්‍රව්‍ය (particulate matter) ලෙස හැඳින්වේ. මෙම අංශු අතරින් මෛක්‍රෝමීටර් 2.5 සිට 10.0  (2.5μ - 10.0μ) දක්වා ප්‍රමාණයේ  අංශු වලට, ස්වසනයයේ දී මිනිසාගේ නාසය සහ මුඛය හරහා පෙනහැලි වලටද ගමන්කර ඇදුම (asthma)   වැනි රෝගද,  2.5μ ට වඩා කුඩා අංශු ස්වසනයේදී පෙනහැලි හරහා රුධිර වාහන පද්ධතියටද එකතුවී නොයෙකුත් දරුණු ආබාධ වුවද ඇති කළ හැකිය.  


වායු ගෝලයේ ගුණාත්මක භාවය පිළිබඳ  මිනුම් ලබාගැනීම පිළිබඳ ප්‍රසිද්ධියක් උසුලන,  ස්විට්සර්ලන්තයේ  ‘IQAir’ ආයතනය මගින්, ලෝකයේ රටවල් 138 ක පිහිටුවා ඇති, වාතයේ ගුණාත්මක භාවය  පිලිබඳ දත්ත ලබාගැනීමේ මධ්‍යස්ථාන 40,000 කින් පමණ ලැබෙන තොරතුරු විශ්ලේෂණය කර අවසාන නිගමන ප්‍රකාශයට පත්කිරීම වැදගත් කාර්ය භාරයකි. මේ සම්බන්ධයෙන් 2024 වර්ෂයේ ප්‍රසිද්ධ කරන ලද තොරතුරු පත්‍රිකාවකට අනුව, ඔස්ට්‍රේලියාව, නවසීලන්තය, අයිස්ලන්තය සහ එස්ටෝනියාව යන රටවල් සහ බහමාස්, බාර්බඩෝස්, ග්‍රෙනේඩා යන දූපත් රාජ්‍යයන් ද  ප්‍රශස්ත ගුණාත්මක භාවයෙන් යුක්ත වාතය සහිත රටවල්  ලෙස  හඳුනාගෙන තිබේ.  එම ආයතනයේ තොරතුරු වලට අනුව, ඉන්දියාව, පාකිස්තානය, බංග්ලාදේශය, Chad රාජ්‍යය  සහ කොන්ගෝව යන රටවල 2024 වර්ෂයේදී, බෙහෙවින් අධික වාත දුෂණයක් තිබූ  බවද වාර්තාවේ. {මෙම ගණනය කිරීම් සඳහා වාතයේ අඩංගුවී ඇති, දූවිලි, දුමාරය, ප්ලාස්ටික්  වැනි  ඝන අංශුමය අපද්‍රව්‍ය වලට අමතරව, නයිට්‍රජන් ඩයොක්සයිඩ් (NO2 ), සල්ෆර්ඩයොක්සයිඩ් (SO2), ඕසෝන් (O3), කාබන් මොනොක්සයිඩ් (CO) වැනි වායුමය අපද්‍රව්‍ය අංශු ද උපයෝගී කර ගනු ලැබේ}. මේ ආකාරයට වායු ගෝලය අපවිත්‍ර වීම මුලු ලොවටම බලපාන ව්‍යසනයකි.


පානීය ජලය 

ගොඩබිම වාසී සෑම ජීවියෙකුගේම පාහේ, දිවි පැවැත්ම සඳහා අත්‍යවශ්‍ය සාධකයක් වන, මිරිදිය (පානීය ජලය),  පෘථිවියේ ඇති මහඟු සම්පතකි. සාගර සහ මුහුදු වල කරදිය තිබෙන අතර ගොඩබිම ඇති ජලාශ, ගංගා, ඇලදොළ ආදියේ සහ භූගතව තිබෙනුයේ මිරිදිය වේ. මිරිදියෙන්ද 70% පමණ,  හිමාලය වැනි කඳු ශිඛර මුදුන්වල සහ ඇන්ටාර්ක්ටිකාව වැනි ධ්‍රැව ප්‍රදේශවල ස්ථිර අයිස් තට්ටු ලෙස පවතී.  බිලියන අටකට වැඩි, පෘථිවි ජනගහනයට  පරිභෝජනය සඳහා ඇත්තේ, එහි තිබෙන ජලයෙන් 0.007 % ක ප්‍රමාණයක් පමණකි.   ‘මුළු ලොව තිබෙන සියලුම මිරිදිය ප්‍රමාණය, ලීටර් 100 ක් ලෙස සැලකුවහොත්, එහි පානීය ජලය ඇත්තේ  මිලි ලීටර් එකක් (තේ හැන්දකින් තුනෙන් එකක්) පමණ වේ’. ජලයේ විරල බව මෙතරම් තීව්‍ර  වුවද,  ජලය අපවිත්‍ර නොකර, අපතේ නොයවා අරපරිස්සමෙන් භාවිත කළ යුතු සම්පතක් බව බොහෝ අය  කල්පනා නොකරන බව දකින්නට ලැබේ. 


පානීය ජලය ලෙස විද්‍යාත්මකව විග්‍රහ කරනුයේ, බැක්ටීරියා, වයිරස, පරපෝෂීන්, රසායන ද්‍රව්‍ය, ප්ලාස්ටික් අංශු  සහ වෙනත් දූෂක  අන්තර්ගත නොවූ ජලයයි. එමෙන්ම එය අමිහිරි රසයකින් හෝ අප්‍රිය දුගඳින්ද තොර  විය යුතුය.  යහපත් සෞඛ්‍යය  පවත්වාගැනීම සඳහා  එක්  අයෙකුට ලැබිය යුතු ජල ප්‍රමාණයද, වයස, දේශගුණ තත්ත්ව වැනි සාධක මත රඳා පවතී. මෙසේ ගණනය කර ඇති ආකාරයට සාමාන්‍ය වැඩිහිටියෙකු සඳහා දිනකට පානීය ජලය ලීටර් දෙකක් පමණ (ජල වීදුරු අටක් පමණ)  අවශ්‍ය වන බව තීරණය වී තිබේ. මෙම ප්‍රමාණය සඳහා, ජලය සහ ජලයේ ද්‍රාවණය කරන ලද බීම වර්ග මෙන්ම ආහාර වර්ග වල අන්තර්ගත ජලයද ඇතුළත් වේ. කෙසේ වෙතත් අධික උණුසුම් කලාප වල ජීවත් වන අයට සහ වැඩිපුර කය වෙහෙසවා වැඩ කරන අයටද මීට වඩා වැඩි දෛනික ජල ප්‍රමාණයක්  අවශ්‍ය වේ.   අපට ඇති ඉතා සීමිත පානීය ජල ප්‍රමාණය පවා පරිසර  දූෂණය, අපතේ යාම සහ දේශගුණ විපර්යාස නිසා අහිමි වෙමින් පවතී. 


කෘෂිකාර්මික අපද්‍රව්‍ය ජලයට එකතු වීම, කාර්මික කටයුතුවල විෂසහිත රසායනික අපද්‍රව්‍ය, සහ අනාරක්ෂිත මළාපවහන පද්ධති වලින් පිටවන රෝගකාරක  වැනි දේ නිසා ජල දූෂණය සිදුවේ. ප්‍රමිතිගත නොවූ වාරි ක්‍රම මගින් ජලය අපතේ යාමද ඉමහත් පාඩුවකි. දේශගුණ විපර්යාස නිසා සිදුවන වර්ෂාපතන   සහ හිමපතන වෙනස් වීම් නිසාද කලට වේලාවට ජලය නොලැබී, ඉඩෝර හටගැනීම නිසාද සමහර ප්‍රදේශවල පානීය ජල හිඟයක් ඇතිවිය හැකිය. මීට අමතරව අධික අකල් වර්ෂාව හටගැනීමෙන් සිදුවන ජලගැලීම්  නිසාද,  සමහර රටවල ජල ප්‍රභව අපිරිසිදු වන බැවින් ද ගුණාත්මක පානීය ජල සැපයීම අඩාලවේ.  නිවාස වලට වර්තමාන අනුමත  ප්‍රමිති වලට අනුකූලව ජල පහසුකම් සපයා ඇති විටක වුවද අරපරිස්සමෙන්  ජල භාවිතය කාගේත්  යුතු කමකි.                    ගෙදර දොර ජල භාවිතය සඳහා අනුගමනය කළහැකි යහපත් පිළිවෙත් කිහිපයක් මෙසේය. 

  • නිවසක ජල බින්දුවක් වුවත් කාන්දුවන, ජල කරාම වැනි උපාංග, වහාම අලුත්වැඩියා කිරීම. (මිනිත්තුවකට ජල බිංදු දෙක බැගින් අපතේ යන කරාමයකින් වුවද, දිනකට අපතේ යාම ජල ලීටර 5 කට වැඩිය.) 

  • හැකි තරම් දුරට වැසි ජලය එකතු කිරීමේ ක්‍රමවේදයකට (rainwater harvesting) යොමු  වීම. (සමහර රටවල නිවාස ගොඩ නැගීමේදීම මෙම ක්‍රියාවලියට අදාළ උපකරණ සවි කිරීම් අනිවාර්ය කර තිබේ. මෙසේ එකතු කර ගන්නා ජලය, පානය කිරීම හැර අනිකුත් සියලුම අවශ්‍යතා සඳහා භාවිත කළ හැකිය.)

  • හැකිතරම් දුරට ජල කාර්යක්ෂම ගෘහ ‘සේදීමේ උපකරණ’ (washing equipment) භාවිත කිරීම.

  • හැකි සෑම විටකම උණුකර නිවාගත් ජලය පානය කිරීමද  යහපත් සෞඛ්‍ය පුරුද්දකි        


ආහාර භෝජන රටා සහ කෘෂි භෝග 


මිනිසා ඇතුලු සියලුම සතුන් තම  ආහාර ලබාගන්නේ, කෙලින්ම හෝ වක්‍ර අකාරයකට ශාක වලිනි. ශාක වලට අවශ්‍ය ශක්තිය ලැබෙනුයේ  ප්‍රභාභාසංශ්ලේෂණ ක්‍රියාවලිය මගින්ය. විශේෂයෙන්ම හරිත ශාකපත්‍ර වල අඩංගු, හරිතප්‍රද වර්ණකයට සූර්යයාගෙන් ශක්තිය ලබාගැනීමට සුවිශේෂී හැකියාවක් තිබේ. සතුන්ට සූර්යයාගෙන් ශක්තිය කෙලින්ම ලබාගැනීමට ක්‍රමවේදයක් නොමැති නිසා, මේ ආකාරයට ශාක හරහා ‘ආහාර දාම’ (food chains) ඔස්සේ  ශක්තිය ගලායාම ස්වභාව ධර්මයේ අපූර්ව සංසිද්ධියකි.  පහත දැක්වෙන සරල ආහාර දාමය මගින්, මෙම පෝෂණ මට්ටම් සහ ආහාර දාමයක වුවද තිබිය හැකි සංකීර්ණ භාවය හඳුනාගත හැකිය. 


                සරල ආහාර දාමයක් 


සෑම ජීවියෙකුටම වර්ධනය,  චලනය ආදී සියලුම ජීව කෘති සඳහා අවශ්‍ය ශක්තිය ලැබෙන ආකාරය  පෙන්වන සටහන ‘ආහාර දාමය’ (food chain) ලෙස හැඳින්වේ. මෙහි දැක්වෙන ආහාර දාමයේ පෙන්වා ඇති පරිදි,  හරිත ශාකයක් වන තණකොළ, එහි ඇති  හරිතප්‍රද උපයෝගී කර ගනිමින් සුර්යාලෝකයෙන් ශක්තිය ලබාගෙන ප්‍රභාසංස්ලේෂණය මගින් ආහාර නිපදවයි. මෙම දාමයේ පුරුක් හතරකි. තණකොළ මගින්  සූර්යයාගෙන් ග්‍රහණය කරගත් ශක්තිය, දාමයේ සියලුම පුරුක් ඔස්සේ ගලා ගොස් අවසානයේදී උකුස්සාට ලැබේ. මේ ආකාරයට ශාක මගින් ලබාගන්නා ශක්තිය ‘ආහාර දාම’  ඔස්සේ අනියමින්, අනිකුත් ජීවීන්ටද ලබාගත හැකිය. එබැවින් සියලුම හරිත ශාක, ‘නිෂ්පාදකයෝ’  (producers) ලෙසත්,  ශාක හෝ ශාක නිෂ්පාදන ආහාරයට ගන්නා ජීවීන් ‘යැපෙන්නෝ’ (consumers) ලෙසත් හැඳින්වේ. මේ ආකාරයට  භෝජන මට්ටම් කිහිපයක යැපෙන්නන්  සිටින අතර, සමහර යැපෙන්නන්වද  ගොදුරු කරගන්නා වෙනත් සත්තුද සිටිති. මොවුහු ‘විලොපිකයෝ’ (predators) ලෙසද හඳුනාගත හැකිය.   ජෛව පරිසරයේ  මෙවැනි ආහාර දාම රාශියක් එකිනෙකට සම්බන්ධවී, ‘ආහාර ජාල’    (food webs)  නිර්මාණය වේ. මේ නිසාම පරිසරයේ සිටින ශාක සහ සතුන් අතර, විවිධ භෝජන විලාස සහ සංකීර්ණ ආහාර රටා නිර්මාණය වී තිබේ.හාර සඳහා ශාක හෝ ශාක කොටස් පමණක් ගන්නා සතුන් ශාකභක්ෂකයෝ’ (herbivores)  ලෙස හඳුන්වනු ලැබේ. මොවුන් සෑමවිටම  ආහාර දාමයක නිෂ්පාදකයින් අසලින්ම සිටිති. ආහාර දාමයක  ශාකභක්ෂකයින්ට  පසුව සිටින මස් මාංශ පමණක් බුදින්නෝ මාංශභක්ෂකයෝ’ (carnivores) වෙති. මීට අමතරව ශාක, ශාක කොටස් සහ මස් මාංශ ඇතුළු ඕනෑම දෙයක් ආහාරයට   ගන්නා සත්තු   සර්වභක්ෂකයෝ’ (omnivores)  වෙති. 


ආහාර දාමයක ඒ ඒ  ජීවීන් සිටින ස්ථානය, පෝෂ මට්ටම ලෙස හැඳින්වේ. ඉහත පුරුක් හතරක් සහිත ආහාර දාමයේ පළමු පුරුක තණ කොළ සහ  පලා පෙත්තා අතර වේ. මෙහි තණ කොළ නිෂ්පාදකයා වන අතර  පලා පෙත්තා යැපෙන්නා වේ. පලා පෙත්තා තණ කොළ මත කෙලින්ම යැපෙන නිසා පළමු පෝෂණ මට්ටමේ යැපෙන්නෙකු ලෙස හැඳින්වේ. එසේම, මැඩියා පලා පෙත්තා මත යැපෙන නිසා ඌ දෙවන  පෝෂණ මට්ටමේ යැපෙන්නෙකු වේ. මේ අයුරින් උකුස්සා සිව් වන මට්ටමේ යැපෙන්නෙකු ලෙස දැක්විය හැකිය. මෙලෙස සලකා බලන විට උකුස්සා මාංශභක්ෂකයෙකු වන අතරම විලෝපිකයෙකු ද වේ. මේ ආකාරයට සිංහයා, කොටියා, වලසා, රාජාලියා, මෝරා වැනි අනිකුත් විලෝපිකයෝ ද මාංශභක්ෂකයෝ වෙති. 

කලින්ද සඳහන් කළ පරිදි ගෝලීය උණුසුම් වීම නිසා, පරිසර හානි රාශියක් සිදුවෙමින් පවතී . සාගර ජල මට්ටම ඉහල යාම නිසා වෙරළාසන්න බිම් සහ මිනිස් වාසස්ථාන ජලයෙන් යටවීම, චන්ඩ  මාරුත, අධික වර්ෂාව, කෘෂි භෝග විනාශය සහ පළදාව අඩුවීම වැනි ආපදා හටගැනීමද  බොහෝදුරට ගෝලීය උණුසුම් වීමේ අනිටු ප්‍රතිඵල ලෙස සැලකිය හැකිය.


මිනිසාගේ ආහාර වලින් 70% පමණ ලැබෙන්නේ පළතුරු, එළවලු වර්ග  සහ මාෂභෝගවල (pulses), ඵල (ගෙඩි), බීජ සහ පත්‍ර ඇතුලු හරිත වර්ණ කොටස් වලින්ය. ඵල සහ බිජ හටගැනීම  සහ නැවත වගා කිරීම හෝ බෝවීම  සඳහා,  ඒවායේ පුෂ්ප සාර්ථක ලෙස පරාගණය සිදුවී, බීජ හටගත යුතුය. අඹ ගසක්, ඇපල් ගසක් හෝ මිදී වැලක් වැනි ශාකයක  පුෂ්ප දස දහස් ගණනක් හටගනී.  මෙම පුෂ්ප වලින් විශාල ප්‍රතිශතයක්  ඵල හෝ බීජ නිපදවීමේ විභවයක් (potential)  සහිතය. එසේ වුවද, ස්වපරාගණය සිදුවන ශාක ඉතා ස්වල්පයකට හැර, අන් සෑම පුෂ්පයක්ම පරාගණය සඳහා මීමැස්සන්, සමනලයින්, සලබයින්   වැනි කෘමීන් හෝ වෙනත් සුවිශේෂී  වාහක සතුන් අවශ්‍ය වේ. (මිනිසාගේ ආහාර වලින් 30% පමණ සපයන ධාන්‍ය වර්ගවල පුෂ්ප පරාගනය සිදුවනුයේ සුළඟ මගින්ය.)  

‘මල් නොතලා රොන් ගන්නා’ මී මැස්සෝ, මල් පරාගණය සඳහා බහුලව දායක වන අතරම, ඔවුන් විසින්  මල් වලින්  ලබාගන්නා ‘මල් පැණි’ (nectar)  ගෙනගොස්, තම  ජනපදය  තුළදී ‘මීපැණි’ (honey)  වලට හැරවීමද ආශ්චර්යමත් ක්‍රියාදාමයකි. මෙසේ ලැබෙන මීපැණි මිනිසාගේ ප්‍රණීත එමෙන්ම අතිශයින් පෝෂණදායී අතිරේක ආහාරයකි. මල් රොන් සොයා යන මී මැස්සෙකු, එක්  ගමන් වාරයකදී පුෂ්ප සියයකට ආසන්න සංඛ්‍යාවකට පිවිසෙන අතර, එක්  දිනයකදී පුෂ්ප හාරදහසක් පමණ පරාගණය කරන බව ගණනය කර තිබේ. සාමාන්‍යයෙන් එක්  ගණාවාසයක සිටින මී මැස්සන් මගින් දිනකට පුෂ්ප ලක්ෂ දෙකක් පමණ පරාගණය කරන බව මෙම දත්ත වලින් හෙළි වේ.   

මෑතදී කරනලද, විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණයකට අනුව පුෂ්ප පරාගණයට දායක වන, ලොව පුරා විසිරී තිබෙන  මීමැසි ජනපද (ගණාවාස), සංඛ්‍යාත්මකව  අඩුවීමක් සහ මීමැස්සන් බහුලව මිය යාමත් හඳුනාගෙන තිබේ. මෙම  මීමැසි අර්බුදය  ‘මීමැසි ජනපද පිරිහීමේ අවුල’ (Bee colony collapse disorder) ලෙස නම්කර තිබේ. මෙම අවුලට ප්‍රධානතම හේතුව වශයෙන් හඳුනාගෙන තිබෙන්නේ, මිනිසාගේ අපරීක්ෂාකාරී, පලිබෝධ නාශක භාවිතයයි. දැනට දශක කිහිපයක සිට, මිනිසාගේ  ඕනෑම භෝග වගාවකට පලිබෝධ  නාශක යෙදීම සිරිතක් වශයෙන් කරගෙන යනු ලැබේ. ඒ සමගම සමහර පලිබෝධයන්  ඉක්මණින්ම, නාශක ද්‍රව්‍ය වලට එරෙහිව අනුවර්තනය වෙමින් සිටින බවක්ද සොයා ගෙන තිබේ. දැන් මෙය විෂම චක්‍රයක් වී අවසානය. වගාවන්හි  අහිතකර පලිබෝධන්  විනාශ කිරීම සඳහා යොදනු ලබන රසායනික නාශක නිසා මිමැස්සන්, සමනලයින් වැනි පරාගණය සඳහා විශාල මෙහෙයක් කරන කෘමින්ද විනාශ වෙමින් පවතී.   අප විසින් නිරතුරුවම භාවිත කරන පලිබෝධ නාශක සහ කෘමි නාශක වල අඩංගු රසායන ද්‍රව්‍යයන්හි  අංශු මාත්‍රයකින් වුවද, මී මැස්සන්ගේ ස්නායු පද්ධතියට බලපෑම් කළ හැකිය. මල්පැණි සොයා යන මී මැස්සෙකු, වාතයේ හෝ ශාකයක පතිත වී තිබෙන මෙවැනි රසායන ද්‍රව්‍යයක  ගැටුණු විට,  එම මී මැස්සාගේ ස්නායු පද්ධතියේ ව්‍යාකුල බවක් හටගෙන  සාමාන්‍ය චර්යා රටාව අවුල් සහගත වෙයි. බොහෝවිට මෙම තත්ත්වයට පත්වූ මී මැස්සෝ තම ජනපදය  සොයා ගැනීමට නොහැකිව මංමුලාවී විනාශයට පත්වෙති. 

මිනිසාගේ වගාබිම්වල  පරාගණ කාර්යය සඳහා සදාකාලිකවම මී මැස්සන් අවශ්‍ය බව මෙයින් පැහැදිලි  වේ. මේ නිසා අපට හිතකර කෘමින් වන මීමැස්සන් විනාශ මුඛයට පත්වීම හෝ ඔවුන් වඳවී යාමට කිසිසේත් ඉඩදිය නොහැකිය. මෙයට හොඳම පිළියම වශයෙන් කෘමි නාශක හෝ පලිබෝධ නාශක භාවිතය අවම කර, පරිසරය සුරැකීමේ මහඟු සේවයට අතහිත දීමට  අදිටන් කර ගැනීම කාගේත් යුතුකමකි. සිදුවන අනිසි විපාක පිලිබඳ නොදැනුවත්කම නිසාම,  සමහරු අත්‍යාවශ්‍ය නොවන අවස්ථා වලදීද කෘමිනාශක භාවිත කරන බව දකින්නට ලැබේ. එක් ගෙමැස්සෙකු හෝ කැරපොත්තෙකු ඉවත් කිරීම සඳහා කිහිපවරක් කෘමි නාශක ඉසිනු සමහර අවස්ථාවලදී අපට දකින්නට ලැබේ. මේවා පිලිබඳ ජනතාව දැනුවත් කිරීම සඳහා අපගේ සිවිල් සංවිධානද පියවර ගන්නේ නම් ඒ මගින් ලෝකයේ යහ පැවැත්ම සඳහා මහඟු සේවයක් කළ හැකි වනු ඇත. “මිනිස් සංහතියට සහ අනිකුත් සත්ත්ව සමූහයාටම, ජීවත්වීම සඳහා ඇත්තේ එකම පෘථිවියක් පමණකි. පෘථිවියේ ඇති ජෛව විවිධත්වයට හානි නොවන පරිදි කටයුතු කර  අපි එය රැක ගැනීමට පෙළ ගැසෙමු.”

දැනට දශක හත අටකට පෙරද  තිබුණු,  මිනිසාට හිතකර ප්‍රශස්ත වටපිටාව, අද සම්පූර්ණයෙන්ම විකෘති වී ගොස් තිබේ. මෙයට ප්‍රධානතම හේතුව වනුයේ මිනිසාගේ අත්තනනෝමතික ක්‍රියා නිසා විවිධ ආකාරයට  පරිසර දූෂණය සිදුවීමයි. ඉහත සැකෙවින්  විස්තර කරන ලද්දේ මෙසේ සිදුවෙමින් පවතින ව්‍යසන කිහිපයක් පමණකි. මෙවැනි ආපදා තව බොහෝය. කෙසේ වෙතත්, සෑම කෙනෙකුම විසින්ම පරිසර සුබ සිද්ධිය  පිලිබඳ අවධානයකින් යුතුව කටයුතු කරන්නේ නම්, සිදුවෙමින් පවතින  මහත් උපද්‍රව වලින් ස්වල්පයක්වත් මගහරවා ගැනීමෙන් අපට සොබාදහමෙන් ලැබී තිබෙන මහඟු දායාද බොහෝදුරට භුක්ති විඳ ගත හැකි වනු ඇතැයි විශ්වාස කළ හැකිය.