Thursday, 19 July 2018

අපා, දෙපා, සිවුපා, ශඩ්පා, අෂ්ටපා, දශපා, සියපා සහ දහස්පා ..........

පෘථිවි ජෛව ගෝලය තුළ සිටින, ලක්ෂ සංඛ්‍යාත සතුන් වෙන වෙනම හඳුනා ගැනීම කිසිවෙකුට කළ හැකි දෙයක් නොවේ. මේ ගැන කල්පනා කළ, ස්වීඩන් ජාතික ලිනෙයස් නම් විද්‍යාඥයා විසින් ඒ සඳහා ඉතාමත් ප්‍රායෝගික ද්විපද නාමකරණය නම් ක්‍රමවේදයක් ඉදිරිපත් කරන ලදී. 

අප කවුරුත් විද්‍යා පාඩම් වලදී ඉගෙනගෙන ඇති පරිදි, මෙම නාමකරණයට අනුව මිනිසා, Homo  sapiens  වේ. මෙහි Homo යන්න වර්ගීකරණයේ ගණ නාමය ලෙසත් sapiens යන්න විශේෂ නාමය ලෙසත් හැඳින්වේ. වසර තුන්සියයකට පමණ ඉහතදී ඉදිරිපත් කළ අදහසක් වුවද, අදටත් මෙම හඳුනාගැනීමේ ක්‍රමය බහුලව භාවිත වේ.

සියලුම සතුන් සත්ත්ව රාජධානියට අයත් වන අතර, ඔවුන් ප්‍රධාන කොටස් දෙකකට බෙදේ. මොව්හු, පෘෂ්ඨවංශීන් (vertebrates) සහ අපෘෂ්ඨවංශීන් (invertebrates) ලෙස නම් කෙරේ.  කොඳු ඇට පෙළක් (vertebral coloumn) තිබීම හෝ නොතිබීම මෙම බෙදීමට මූලික වේ.

පෘෂ්ඨවංශීන් ලෙස විග්‍රහ කරනුයේ මත්ස්‍ය, උභයජීවී, උරග, පක්ෂි සහ ක්‍ෂීරපායි යන සත්ත්ව කොට්ඨාශ වේ. මෙයින්, උරග ගෝත්‍රයක් වන සර්පයින්ට පමණක් ගාත්‍රා  නොමැත. අනිකුත් සියල්ලටම ගාත්‍රා හතරක් තිබේ. පෘෂ්ඨවංශීන් හැර අනික් සියලුම සත්තු,  අපෘෂ්ඨවංශීන් වන අතර, ඔව්හු සාමාන්‍යයෙන්  කුඩා ශරීර සහිත  සත්තු වෙති. ඔවුන් අතරද, ගාත්‍රා (පා)  නොමැති සත්තු කොට්ඨාශයක් සහ පා සහිත කොට්ඨාශ රාශියක් සිටිති. සත්ත්ව රාජධානියේ සියලුම සතුන් පොදුවේ ගත්විට එකිනෙකාගේ පාද සංඛ්‍යාව හෝ පාද නොමැති බව සුවිශේෂී ලක්ෂණයකි.  අපෘෂ්ඨවංශීන් අතරද ගැඩවිල් පණුවන්, වෙනත් වට පණුවන් සහ තවත් සමුද්‍ර ජීවී සමුහයකට  පාද නොමැත. ගාත්‍රා හෝ පා සහිත  අපෘෂ්ඨවංශීකයෝ සියල්ලෝම පාහේ  තම ගාත්‍රා, ඇවිදීම සඳහා පා ලෙස භාවිත කරති.

සතුන්ගේ ගාත්‍රා හෝ පාද සංඛ්‍යා වල ඇති විවිධත්වය ගැන සිතා බැලීමට පෙර, අප නිතර දෙවේලේ භාවිත කරන කරණීය මෙත්ත සුත්‍රයේද, සියලු සත්ත්වයින් කෙරෙහි මෛත්‍රී කිරීමේදී සියලු සතුන් ආවරණය වන පරිදි,  අපූරු හැඳින්විමක් කර තිබෙන බව සිහියට නැගේ.
එය මෙසේය:

බෞද්ධ සම්ප්‍රදායට අනුව මෙත් වැඩීමේදී, මේ ආකාරයට ලොව සියළුම සතුන් ගැන සිත් යොමු කිරීම බුදු දහමෙහි පමණක් ඉගැන්වෙන ඉතාමත් වැදගත්, ජිවිතයට සමීප භාවනාවක් බව ඉතාමත් පැහැදිලිව පෙනේ.
එනම්:  
     
 

ආදී වශයෙනි.

මෙසේ බලන කළ වසර දෙදහස් පන්සියයකටත් වඩා අතීතයේ සිට, ලොව සිටිනතාක් සියලුම සතුන් ආවරණය වන පරිදි, සත්ත්ව විවිධත්වය පිළිබඳව, බුදු දහමේ ඉතාමත් පැහැදිලි සරල විවරණයක් කර තිබේ.

මා මෙහිදී විශේෂයෙන්ම අදහස් කළේ, ලොව සිටින සියලුම සතුන් පිළිබඳව, ඔවුන්ගේ චලණය සඳහා යොදාගන්නා  පාද හෝ ගාත්‍රා සංඛ්‍යා අනුව විමසීමක් කිරීමටය. මෙයට  “අපා, දෙපා, සිවුපා, .............. දහස්පා  ......” යනුවෙන් නම් කළේද ඒ නිසාය. මේ ගැන මඳක් සිතා බලමු.

·        ‘අපා’ -  (පාද නොමැති)  අපා යනු පාද නොමැති බවයි. (මෙහි ‘අ’ උපසර්ගයකි)  පෘෂ්ඨවංශීන් (vertebrates) අතර පා හෝ ගාත්‍රා නොමැත්තේ සර්පයින්ට පමණකි. ගොඩබිම සිටින පණුවන්, ගොළු බෙල්ලන්, හංගොල්ලන් සහ කූඩැල්ලන්ද , බෙල්ලන්, ඉකිරියන් වැනි සමුද්‍ර ජිවින්ද පාද නොමැති  අපෘෂ්ඨවංශීන් (invertebrates) වෙති. බෙල්ලන්ගේ චලණය සඳහා උපයෝගිවන පේශිය  ‘ව්‍යාජ’ පාදයකි. (false foot)

·       ‘දෙපා’- (පාද දෙකක් සහිත) - පෘෂ්ඨවංශීන් අතර, පාද දෙකක් ඇත්තේ මිනිසාට සහ පක්ෂීන්ට පමණකි. ගාත්‍රා වශයෙන් ගතහොත් මිනිසාගේ අත් සහ පක්ෂීන්ගේ අත්තටු පූර්ව ගාත්‍රා වේ. මොවුන් ඇවිදීම සඳහා භාවිත කරනු ලබන අපර ගාත්‍රා පාද වේ. ‘දෙපා’ සහිත අපෘෂ්ඨවංශීන් නොමැත.

·       ‘සිව්පා’- (පාද සතරක් සහිත) - මිනිසා සහ පක්ෂීන් හැර අනිකුත් සියලුම  පෘෂ්ඨවංශීන් සිව්පාවුන්ය. සිව්පා අපෘෂ්ඨවංශීන්ද නොමැත.

·        ‘ශඩ්පා’- (පාද හයක් සහිත) - මී මැස්සන්, සමනළයින් වැනි කෘමින් (insects) සියල්ලෝම පාද සයක් සහිතය. ලෝකයේ බහුලම සතුන්ද මොවුන් වෙති.

                                                                                                                 
                                            
·        ‘අෂ්ඨපා’ – (පාද අටක් සහිත) - සියලුම මකුළුවන් (spiders) සහ ගෝනුස්සන් මේ ගණයට වැටේ.

·       ‘දශපා’ – (පාද දහයක් සහිත) - මෙම සතුන් වනුයේ ඉස්සන්, කකුළුවන් වැනි ක්‍රස්ටේසියානුන්ය.

·       ‘සියපා’ – (පාද සියයක් සහිත) - Centepede යන නමින් හඳුන්වන පත්තෑයින් හට පාද සියයක් ඇතැයි විශ්වාස කෙරේ. එසේ වුවත් මෙය වෙනස් විය හැකිය. සෑම පත්තෑයෙකුගේම ශරීරයේ එක් ඛණ්ඩයක පාද යුගලයක් බැගින් තිබේ. විශේෂය අනුව ශරීරයේ  ඛණ්ඩ සංඛ්‍යාව 20 සිට 110 දක්වා විය හැකිය.


                    
                                        
·       ‘දහස්පා’ – (පාද දහසක් සහිත) - Millipede යනුවෙන් ඉංග්‍රීසියෙන්  හඳුන්වන හැකරැල්ලන්, කංකුන්ඩන් වැනි සතුන්ට පාද දහසක් තිබේයයි සිතා එසේ නම් කර ඇත. මොවුන්ගේ එක් ඛණ්ඩයක පාද යුගල දෙකක් තිබේ. එහෙත් මේ සතුන්ට ඇත්තේ පාද 50 සිට 400 දක්වා ගණනක් බව නිරීක්ෂණය කර තිබේ.

කුමන ආකාරයක වර්ගීකරණයක් අනුගමණය කළත්, කරණිය මෙත්ත සුත්‍රයේදී පෙන්වා දී ඇති ආකාරයට ලොව ඇතිතාක් සියලුම සතුන් හොඳින් ආවරණය වන බව පෙනේ. මෙහි තවත් වැදගත් කරුණක් වනුයේ, විද්‍යාත්මක වර්ගීකරණයට හමු නොවන, උපදින සත්තු සහ ඉපදීමට සිටින සත්තු පවා මෙහිදී හඳුන්වා  තිබීමයි. මෛත්‍රී කිරීම සඳහා උපදින සත්තු සහ ඉපදීමට සිටින සත්තු පවා සඳහන් කර තිබීම විද්‍යා ඤාණයටත් ඔබ්බට යන ධර්ම සංකල්පයක්ම වේ.
  



Tuesday, 10 July 2018

එඬේර කොලුවා, දේශපාලනඥයා සහ නව තාක්ෂණය .......


   මෙය ඇමෙරිකාවේ මහා තණබිම් සහිත ප්‍රදේශයකදී අසන්නට ලැබුණු පුවතකි. එහි යතාර්ථය අපගේ වත්මන් තත්ත්වය හා සැසඳීමට හැකි නොවේදැයි මට සිතේ.
(මට මෙය ලැබුණේ ඇමෙරිකාවේ  මොන්ටානා ප්‍රාන්තයේ සිටින ශ්‍රී ලාංකික මිතුරෙකුගෙනි)
රොබට් නමැති  එඬේරෙකු, සතුන් දහස් ගණනක් සිටින තම විශාල පට්ටිය තැනිතලා තණ බිමක,  තණ කෑම සඳහා යොදවා, ගුරු පාර අයිනේ ගසක් යට සෙවනේ වාඩිවී ගිමන් හරිමින් සිටියේය. ඈත සිට ගුරු පාරේ දුවිලි නංවමින් වේගයෙන් පැමිණි, නව පන්නයේ BMW මෝටර් රථයක්, මහා දුවිලි වලාවක් නංවමින්,  ඔහු අසල නතර කළේය.
මෝටර් රථයේ ඉදිරිපස දොර විවෘත කළ, එය පදවාගෙන ආ තරුණයා දුටු  එඬේර කොලුවා මවිතයට පත්විය. ඒ තරුණයා ඉතාමත් වටිනා  Armani® ඇඳුම් කට්ටලයකින් සැරසී,  Gucci® පාවහන් දමා, RayBan® අව් කන්නාඩි පැළඳ, YSL® ටයි පටියක්ද දමා, ඇඳුමෙන් පැළඳුමෙන් මනා කඩවසම් භාවයක් පෙන්නුම් කළේය.
එඬේර කොලුවා මවිතයට පත්වී, තමා වාඩිවී සිටි තැනින් නැගිට ගත් විටම, ඔහුට කතාකළ අමුත්තා,
‘ඒයි.... මල්ලී,  මම ඔයාගේ පට්ටියේ සිටින හරක් ගණන හරියටම කිව්වොත් මට වහු පැටියෙක් දෙනවාද?”  කියා අද්භුත  ප්‍රශ්නයක් ඇසීය.
දහස් ගණනක් සතුන් සිටින තම පට්ටියේ සිටින සංඛ්‍යාව දින කිහිපයකට පෙර, පැය තුනක්  තිස්සේ  ගණන් කර තිබුණු නිසා, ඔහුට සංඛ්‍යාව ගැන ගැටළුවක් නොවිය. අමුත්තාට සතුන් සංඛ්‍යාව කෙසේවත් ගණන් කළ නොහැකි බව  දත් එඬේර කොලුවා, මෙම අති නවීන පන්නයේ අමුත්තා දෙස තව වරක් හොඳින් බලා, පෙනෙන තෙක් මානයේ සිටින තම පට්ටිය පෙන්වා,  
“හරි....., නිවැරදිව කිව්වොත් නොවරදවාම දෙන්නම්” කියා පොරොන්දු විය.
වාහනයේ හරිබරි ගැසී වාඩිවූ අමුත්තා ඔහුගේ  Ipad2 උපකරණය පිටතට ගෙන Motorola Razr 4GLte® ජංගම දුර කථනයට සම්බන්ධ කළේය. එසේ කර අන්තර්ජාලයේ  NASA පිටුවකට පිවිසුණේය. අයි පෑඩ  අකුරු පුවරුවේ, බොත්තමක් ඔබා ඔහු  GPS satellite සම්බන්ධය ලබාගත්තේය. ඊටපසු තමා දැනට සිටින ස්ථානය සහ ඒ අවට ප්‍රදේශය ආවරණය වන අති සූක්‍ෂම ඡායාරුපයක් ලබාදෙන ලෙස වෙනත් NASA චන්ද්‍රිකාවකට උපදෙස් දුන්නේය.
මෙම අද්භූත අමුත්තා, ඊට පසු තමාට ලැබුණු ඡායාරුපය Adobe Photoshop® පිටුවක විවෘත කර, ජර්මනියේ හැම්බර්ග්හි, ඉලෙක්ට්‍රොනික  ඡායා පිටපත් දත්ත සැකසුම්, මධ්‍යස්ථානයකට යොමු කළේය.
තත්පර කිහිපයකදී, ඔහුට විද්‍යත් තැපෑලෙන් ලැබුණු පණිවුඩයක සඳහන් වුයේ Excel® විසුරුම් පත්‍රිකාවක සියලු විස්තර සඳහන් කර ඇති බවයි.
වහාම ක්‍රියාත්මක වූ ඔහු තම මෝටර් රථයේම තිබෙන, විශාලනය අවම කර ඇති   HPLaserJet® උපාංගයෙන්, මුද්‍රිත පිටපතක් ලබාගෙන, යන්ත්‍රයේ  තිරය මත තම ඇඟිලි තුඩු හසුරුවා එය විශාල කර ගත්තේය.
එය කියවා බැලු ඔහු,
“ඒ...යි....... යාලුවා!  ...., ඔයාගේ පට්ටියේ හරියටම එළ දෙන්නු සහ වසුපැටියෝ එක්දහස් පන්සීය අසු හය දෙනෙක් සිටිනවා.” යයි මහ හඬින් කෑගසා කිවේය.
“ගණන හරියට.... හරි .....,   අපේ පොරොන්දුවේ ආකාරයට ඔබට කැමති වහු පැටියෙක් තෝරාගන්න.”  එඬේර කොලුවා කිසිම තැති ගැනීමක් නොමැතිව කීවේය.
කඩවසම් තරුණ අමුත්තා, වාහනයෙන් එලියට අවුත්, වසු පැටියෙකු තෝරණ ආකාරය ඔහු හොඳින් බලා සිටියේය. ඔහු තමන් තෝරාගත් සතා, ඔසවා වාහනයේ පසුපස කොටසට දමාගත්තේය.
වාහනයේ දොර වැසීමට පෙර අමුත්තාට  කථාකළ  එඬේර කොලුවා,
“ඒ...යී ......, මගේ අලුත් යාලුවා......, මම ඔයාගේ තරාතිරම හරියටම කිව්වොත් මට මගේ වහු පැටියා ආපසු දෙනවාද?” කියා ඔහුගෙන් ප්‍රශ්න කළේය.
මොහොතක් කල්පනා කළ තරුණයා මහත් ආඩම්බර ලීලාවකින්
“ඔට්ටුයි හරියට කියන්න බැරුව...ට” කියා තම දබරැඟිල්ල ඔහු වෙත එල්ල කර ඉල්ලීමට එකඟ විය.
“ යාලුවා ...... ඔයා  අපේ පාර්ලිමේන්තු මන්ත්‍රී වරයෙක් !” යයි ඔහු එක්වරටම කිවේය.
“ටක්කෙටම ......හරියට හරි !. ඔයා කොහොමද ඒක අනුමාන කළේ ?” අමුත්තා පුදුමයෙන් ඇසීය.
“අනුමානයක් නොවෙයි.”
“ මෙන්න මේ නිසයි මම දැනගත්තේ”
“ඔයා, කිසි කෙනෙකුගේ ඉල්ලීමක් නැතිව මෙතනට ආවා. 
    
"මම ඔබගෙන් නොඇසූ, මම හොඳින් දන්නා, මගේ සතුන් ගණන, මගෙන් ප්‍රශ්න කර, ඔබම උත්තරය කිව්වා."  

"මට එසේ කියා, ඔබ එයින් ලාභයක් උපයා ගැනීමටත් කල්පනා කළා.”
“ඔබ මේවාට අමතරව, මට වඩා දැනුවත් කෙනෙක් බව පෙන්වීමට, ඩොලර් මිලියන ගණනක් වටිනා උපකරණ රාශියක් පරිහරණය කළා. ඒවා ඔබට නිල බලයෙන් නොමිලේ ලැබෙන පහසුකම් වෙන්නට ඇති”
“ඒ කෙසේ වෙතත්,  අප වැනි සාමාන්‍ය ජනතාව ජීවිතය ගැට ගසා ගන්නා ආකාරයවත්, මේ තණබිම් වල කටුක බවවත්  ඔබ දන්නේ නැහැ.”
“ඒ සියල්ලටමත් වඩා, ඔබ ගවයින් ගැනවත් දන්නේ නැහැ." 
"මගේ පට්ටියේ සිටින්නේ ගවයින් නොවේ බැටළුවෝ......”
“කරුණාකර, ඔබ වසු පැටවෙකැයි සිතා වාහනයට දමාගත්, මගේ එඬේර බල්ලා ආපසු දෙන්න.” 
මෙයින් කලබලවූ අමුත්තා 
“ආ ..... ඒ වසු පැටියෙක් නොවෙයිද? මට හරියට හඳුනා ගන්නට බැරි උනානේ?”  කිවේය. 
“ බැටළු පට්ටියක කොයින්ද...... වසු පැටව්,..... වැදගත් මහත්මයෝ.....?”
කියා එඬේර කොලුවා උපහාසාත්මකව කී විට,  තුෂ්නිම්භුතවූ දේශපාලක අමුත්තා, මහත් ලජ්ජාවට පත්වී, බල්ලා ආපසු භාරදී, වාහනය පණගන්වා, පෙරටත් වඩා දුවිලි නංවමින් වේගයෙන් ඉදිරියට ඇදී ගියේය.
ඇමෙරිකාවේ සිදුවූයේ යයි පැවසෙන  මෙවැනි සිද්ධි  අපේ රටෙත් වෙනවා නේද?


 


Friday, 6 July 2018

ඉස්සර කාලේ තිබුණු, වී.පී.පී (V.P.P) තැපෑල......


අපි පාසැල් පොත් VPP මගින් ගෙන්වා ගතිමු.....

අප කුඩා කාලයේ තිබුණ ඉතාමත් වැඩදායී තැපැල් ක්‍රමයක් පිලිබඳ සටහනකි මෙය.

දැනට දශක හයකට හතකට පමණ ඉහතදී ගම්බද පලාත්වල තැපැල් කාර්යාල තිබුණේ ඉතාමත් කලාතුරකින් උප නගර වල පමණකි. එකල ගැමියා ලියුම් ගනුදෙනු කරගත්තේද කලාතුරකිනි. ඒ කාලයේ මගේ පියා කෘෂිකාර්මික සහ වැවිලි කටයුතු වල නිරතව සිටි නිසා, පේරාදෙණියේ කෘෂිකර්ම දෙපාර්තමේන්තුව විසින් මාසික ප්‍රකාශණයක් ලෙස නිකුත් කරනු ලැබූ  ‘ගොවිකම් සඟරාව’ තැපෑලෙන් ගෙන්වා ගත්තේය. එම දෙපාර්තමේන්තුව මගින් නිකුත් කරනු ලබන විවිධ අත් පත්‍රිකා ද අපට නිතර තැපෑලෙන් ලැබුණි. 

අපට තැපැලෙන් ලැබෙන ලිය කියවිලි ගෙදරටම ගෙනවිත් දෙන ‘පියුන් මාමා’ අපේ හිතවතෙකු විය. ඔහු වැඩ කරන තැපැල් කාර්යාලය පිහිටා තිබුණේ අපගේ ගෙදර සිට සැතපුම් පහක් පමණ දුරින්ය. ඔහු ලියුම් බෙදීම කළේ බයිසිකලයකිනි.

පස්වන ශ්‍රේණියේ සිටි මම, ශිෂ්‍යත්ව විභාගයෙන් සමත් වී ප්‍රදේශයේ මධ්‍ය විද්‍යාලයයට තේරී සිටියෙමි. නව වර්ෂයට විද්‍යාලයය පටන් ගැනීමට සති කිහිපයකට කලින් (නිවාඩු කාලයේ) අප නවකයින් සියලු දෙනාම විදුහලට ඇතුලත් කර , සියලු උපදෙස් ලබාදී අලුත් පන්තිය සඳහා පොත් ලැයිස්තුව සහ අවශ්‍ය අනිකුත් උපකරණ ලේඛනයක් ලැබුණි. අවශ්‍ය නිල ඇඳුම් සකස් කර ගැනීම සඳහාත් පොත්පත් සපයා ගැනීම සඳහාත් අපට සති දෙකක පමණ කාලයක් තිබිණ.

ඊට දින දෙකකට පසුව ‘පියුන් මාමා’ හමු වූ වේලේ, මම මගේ අලුත් පාසල සහ පොත් පත් ආදිය ගැන ඔහුට කීවෙමි.

මෙම විස්තරය ඇසු ඔහු, පන්තියට  අවශ්‍ය සියලුම දේවල් කොළඹ ගුණසේන පොත් සාප්පුවෙන්, වී.පී.පී තැපෑලෙන් ගෙදරටම ගෙන්වා ගතහැකි අලුත් ක්‍රමයක් තිබෙන බව මට කිවේය.

මා, මේ බව පියාට කී විට, පියාද ඒ බව දැනුවත් වී සිටින බවත්, ඒ ක්‍රමයට පොත් පත් ගෙන්වා ගැනීම පිළිබඳව සිතා සිටින  බව සහ පසුවදාම ඒ සඳහා ලිපියක් යවන බවත් කිවේය.

වී.පී.පී තැපෑල ගැන කිසිම දැනුමක් නොතිබුණු මට සැතපුම් පනහක් හැටක් ඈත කොළඹ සිට තැපෑලෙන් පොත් මිටියක් ලැබෙන සැටි සහ එයට ගෙවීම් කරන ක්‍රමවේදය මහත් ප්‍රහේලිකාවක් විය. ඒ සතියේ සෙනසුරදා ‘පියුන් මාමා’ හමුවූ විට මේ ගැන ඔහුගෙන් විස්තර අසා දැන ගතිමි. ඔහුගේ විස්තරය මෙසේය.

‘කොළඹ ගුණසේන පොත් සාප්පුව සහ තවත් එවැනි ආයතන කිහිපයක්ම, තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුව සමග සාකච්ඡා කර, පොත් පත් ඇතුළු වෙනත් භාණ්ඩ වෙළඳාම්  කිරීමේ වී.පී.පී නම් මේ අලුත් ක්‍රමය ගැන, ලඟදි ගිවිසුමකට ඇවිත් තිබෙනවා.’

ඔහු කී කරුණ මට එතරම් පැහැදිලි නොවුවත් මම ඔහුට ඇහුම් කන් දුන්නෙමි.

‘පුතාගේ පොත් ලැයිස්තුව, ආවරණ ලිපියකුත් සමග ගුණසේන සාප්පුවට යැවූ විට, ඒ අය නියමිත ආකාරයට පොත් පාර්සලය සකස් කර, බිල්පත සහ තැපැල් ගාස්තුව වැනි කරුණු අඩංගු විස්තරයක් සහිතව පාර්සලය අපේ තැපැල් කාර්යාලයට එවනවා. පොත් පාර්සලය සමග එවන මේ ලියවිල්ලට කියන්නේ වවුචරය කියලා.’

වවුචරය යනු ඉංග්‍රීසි භාෂාවෙන් සකස්වූ වචනයක් බව මම වටහා  ගත්තෙමි.

‘මෙම තොරතුරු ලැබුණ විට, අපේ පෝස්ට් මාස්ටර්, පුතාගේ තාත්තාට මේ බව පෝස්ට් කාඩ් එකකින් දන්වනවා. ගෙවිය යුතු මුදලත් එහි සඳහන් කරනවා.’

‘පොත්වල මිල, තැපැල් ගාස්තුව වැනි වියදම් වල එකතුව තැපැල් කාර්යාලයට ගෙවූ විට, පාර්සලය අයිති කරුට දෙනවා.’

‘ඒ මුදල් ගුණසේන සාප්පුවට යවන්නේ කොහොමද?’ මම විමසිලිමත් වීමි.

‘හා..... හොඳ ප්‍රශ්නයක්!’ කී ඔහු

‘තැපැල් කාර්යාලයේ ඒකටත් පහසු වැඩ පිළිවෙලක් තිබෙනවා. අපි මුදල ලබාගෙන, මුදල් ලබාගත් බවට,  අයිති කරුට කුවිතාන්සියක් දෙනවා. ඊට පසු එම මුදල මනි ඕඩරයක් මගින් ගුණසේන සාප්පුවට යවනවා.’

‘ඉතින්, ගුණසේන සාප්පුවට මනි ඕඩරයෙන් මුදල් ලැබෙන්නේ කොහොමද?’ මම ඇසීමි.

‘අපේ කාර්යාලයෙන් යවන මනි ඔඩරයේ කොපියක් කොළඹ මහ තැපැල් කාර්යාලයටත් යවනවා. ගුණසේන සාප්පුවේ මුදල් භාර කරුට එහි ගොස්, තමන්ගේ පිටපත පෙන්වා මුදල් ලබාගත හැකියි. එහෙම නැත්නම් සාප්පුවේ බැංකු ගිණුමකට මුදල් යැවිය හැකියි.’

‘කොහොමත් අවශ්‍ය පොත්පත් ඉල්ලා ගුණසේන සාප්පුවට ලියුමක් යවලා සුමාන තුනක් විතර යනකොට පොත් පාර්සලය ලැබේවි.’

මම ‘පියුන් මාමා’ට ස්තුති කලෙමි.

මම ඊළඟ සති දෙක ගත කළේ අලුත් පොත් සහ අනිකුත් ලිපිද්‍රව්‍ය ගුණසේන සාප්පුවෙන් ලැබෙන තුරු නොඉවසිල්ලෙනි.

සති දෙකකදී පමණ බලාපොරොත්තු වූ  තැපැල් පත, තැපැල් කාර්යාලයෙන් ලැබිණ.

තාත්තා එය රැගෙන තැපැල් කාර්යාලයට ගොස් පොත් පාර්සලය ගෙන ආවේය. එදින මට  මහත් ප්‍රීතිමත් දිනයක් විය. පොත් පාර්සලය දුටු විටම මට මහත් සතුටක් ඇතිවිය.

පාර්සලයේ මතුපිට රුපියල් දහයක පමණ වටිනාකම සඳහා මුද්දර රාශියක් අලවා තිබිණ. පොත් පාර්සලය දුඹුරු පැහැති කඩදාසියකින් ඔතා, රත්රන් පැහැති ඝන නුලකින් බැඳ, ගැට වලට ලාකඩ සීල්ද තබා තිබිණ. හය වන පන්තිය සඳහා මගේ සියලුම පොත් සහ මල්ලිලාගේ පහල පන්ති වල සියලුම පොත්ද පාර්සලයේ විය.

පාර්සලයේ පොත් වලට  අමතරව පැන්සල්, අඩිකෝදු, මකන කෑලි, කවකටු පෙට්ටිය, දිය සායම් පෙට්ටිය, කාල සටහන් ආකෘති  ආදී  සියලුම අවශ්‍ය දේ එහි විය. මේ සියල්ලටම අමතරව පොත්වලට පිටකවර දැමීම සඳහා ‘බ්‍රව්න් පේපර්’ දුසිමක්ද විය.

මේ සියල්ල දැක මට නිම් හිම් නැති ප්‍රීතියක් ඇතිවිය. එදින මට බඩගින්න වත් නොදැනුණි. අලුත්ම පොත් වලින් නැගෙන නැවුම් සුවඳ මට ඉතාමත් ප්‍රියජනක ආශ්වාදයක් විය.

ඊළඟ සඳුදා, මා පාසලට ගියේ මහත් ආඩම්බරයකිනි. පන්තියේ සිටින අලුත් මිතුරන්ට මගේ පොත් කොළඹ ගුණසේන පොත් සාප්පුවෙන්, වී.පී.පී තැපෑලෙන් ගෙදරටම ගෙන්වා ගත් ආකාරය විස්තර කරන තුරු මට ඉවසිල්ලක් නොවීය. මගේ විස්තරය අසා ඔව්හු බොහෝ දෙනෙක් පුදුමයට පත්වූහ.
-------------------------------------------------------
අද වනවිට භාවිතයෙන් අත්හැර දමා තිබෙන, වී.පී.පී තැපෑල පිළිබඳවද යමක් සටහන් කිරීම යෝග්‍ය යයි සිතේ. වී.පී.පී (V.P.P) යනු ඉංග්‍රීසියෙන් ‘value payable post’ යන පාඨයේ උධෘතයයි. එහි ‘value’ යනුවෙන්  හැඳින්වෙනුයේ පාර්සලයේ අඩංගු භාණ්ඩ වල මිලෙහි එකතුව, තැපැල් ගාස්තුව සහ වෙනත් වියදම් යන සියල්ලයි. මෙයින් තැපැල් දෙපාර්තමේන්තුවට ලැබෙනුයේ, පාර්සලය තැපැල් කාර්යාලයේ සුරක්ෂිතව තබා නියමිත අයිති කරුට භාරදීම සඳහා අය කරනු ලබන සුළු මුදල පමණකි, අද මෙන් තාක්ෂණික, සන්නිවේදන  සහ ප්‍රවාහණ කටයුතු නොදියුණු භාවයක පැවති ඒ කාලයේ  වී.පී.පී තැපෑල මහජනතාවට මහත් ප්‍රයෝජනවත් තැපැල් ක්‍රමවේදයක්ම විය.

සමහරවිට, අද පවත්නා ‘කුරියර් සේවය’ (courier services), ඊ-බේ (‘e-bay) වැනි ඉතාමත් ආකර්ශණිය භාණ්ඩ සැපයීමේ සහ ප්‍රවාහනය කිරීමේ සේවාවන් නිසා වී.පී.පී ක්‍රමවේදය භාවිතයෙන් ගිලිහී යන්නට ඇත. කෙසේ වෙතත් මෙවැනි  නව ක්‍රමෝපායයන් පැරණි වී.පී.පී සේවයෙන් ව්‍යුත්පන්න වූ  නව භාවිත ලෙස සැලකිය හැකිය. එසේ වුවත් ඒවායේ ආරම්භය, දශක හත අටකට ඉහතදී තිබුණු වී.පී.පී (V.P.P) සේවය බව බොහෝ අය නොදනිති.

Monday, 25 June 2018

මී මැස්සන්ට ‘අපලයක්’. අපට ආහාර අර්බුදයක් .......!


·       සපුෂ්ප ශාකවල පලදාව අඩුවී යාම .......
·       මල් පරාගණය කරන කෘමින්ට තර්ජනයක් !

දැනට දශක පහකට පමණ ඉහතදී ශ්‍රී ලංකාවේ පාසැල් අධ්‍යාපනයෙහි මහත් පෙරළියක් ඇතිකළ, එසේම පාසැල් සිසුන් අතර ඉතාමත් ජනප්‍රිය වු  “ව්‍යාපෘති” (Projects) වැඩසටහන වසර කිහිපයකදී හේතු රහිතව මෙන්, අත්හැර දමන ලදී. එම වැඩසටහනේ සම්පත් දායකයෙකු ලෙස නිරත වු මා හට දකින්නට ලැබුණු සිද්ධියක් අද ජගත් ගැටළුවක් බවට පත්වී ඇති බව පෙන්වීම පිණිස මෙම සටහන තබමි.

කුරුණෑගල  දිස්ත්‍රික්කයේ විදුහලක උසස් පෙළ සිසුන්ගේ ව්‍යාපෘතිය සඳහා තෝරාගෙන තිබුණේ රසායනික පොහොර නොයොදා ගෙරිකටු, ගොම පොහොර, කොළ පොහොර වැනි දේ පමණක් භාවිත කරමින් වගා කළ කුඹුරකි. ඔවුන්ගේ නිරික්ෂණ වලට අනුව, පිට පිට කන්න කිහිපයකදීම එම කුඹුරෙන් සාර්ථක අස්වැන්නක් ලබා ඇත. ඒ සමගම එම කුඹුර මායිමේ තිබුණු පොල් ගස් කිහිපයකද සරුසාර පලදාවක් ලැබෙන බවද ඔවුන් ව්‍යාපෘතියේ අතුරු ඵලයක් ලෙස සටහන් කර තිබුණි. 

ඊළඟ වසරේ යම්කිසි කෙනෙකුගේ නිර්දේශයක් මත (අස්වැන්න වැඩිකර ගැනීම සඳහා) කුඹුරට රසායනික පොහොර යෙදීමටත්, ගොයම පීදි ගෙන එන අවස්ථාවේදී කෘමි නාශක ඉසීමටත් තීරණය කර ඇත. 

එම වසරේ මුල් කන්නයේදී ගොයමේ අස්වැන්න තරමක් වැඩිවූ බව වාර්තා විය. 

ඒ සමගම ඒ වසරේ පොල් ගස් කිහිපයේ පලදාව බෙහෙවින් අඩුවී ඇති බවද ඔවුන්ගේ දත්ත වල සටහන් කර තිබිණ.

පොල් පලදාව අඩුවීමට ප්‍රධාන හේතුව වශයෙන් එම සිසුන් අවධාරණය කර තිබුණේ, කුඹුරට යොදන ලද කෘමි නාශක නිසා, පොල්ගස් වල මල් පරාගණය කරනු ලබන මිමැස්සන් සහ අනිකුත් කෘමින් විනාශ වු නිසා වියහැකි බවය.

එම ව්‍යාපෘතියේ ප්‍රධාන සම්පත් දායකයා වු මම, එම ව්‍යාපෘතියෙන් ලබාගෙන ඇති නිරීක්ෂණ ඉතා වැදගත් බවත්, අනාගතයේදී තවදුරටත් පර්යේෂණ කිරිමට සුදුසු පිවිසුමක් බවත්  නිර්දේශ කර අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශයට ඉදිරිපත් කළෙමි. එම ව්‍යාපෘතිය දිස්ත්‍රික්කයේ හොඳම ව්‍යාපෘතිය ලෙස තේරී තිබිණ.

මෙම  සරල සිද්ධිය අද ලෝක අවධානයට ලක්වී තිබේ. කෘමි නාශක නිසා මීමැසි ගහනය ආපදාවට පත්වීම අනාගත ආහාර හිඟයකට මුලික විය හැකි බව අද තේරුම් ගෙන තිබේ.  එදා, වසර පණහකට පමණ ඉහතදී, අපගේ සිසුන් විසින් කරන ලද ඒ පර්යේෂණයට අත හිත දී කටයුතු කරන්නට ලැබුණා නම්, මේ වැදගත්  සංසිද්ධිය සොයා ගැනීමේ ගෞරවය ශ්‍රී ලංකාවට හිමි වන්නට ඉඩකඩ තිබුණි.
  
එහෙත් අපගේ තරුණ පරම්පරාව එවැනි  මං ඔස්සේ යොමු කිරිමට තිබෙන ඉඩකඩ තවමත් බොහෝ සෙයින් ඇහිරී ඇති බව මගේ විශ්වාසයයි.

(https://default.salsalabs.org/Tcb4cdb21-caef-4007-b91c-96f1e6f0f3e6/e12a69c0-63cb-4920-a0b0-56d202e5a856)

මල් පරාගණය සඳහා සත්තු විශාල මෙහෙවරක් කරති.

අද තත්ත්වය මෙසේය.

‘මිහිකත දින ජාලය’ (Earth Day Network) නමැති ලෝක ව්‍යාප්ත පරිසර සංරක්ෂණ සංවිධානය මගින් 2018, වසරේ ජුනි මස අවසාන සතිය ‘ජගත් මීමැසි සංරක්ෂණ සතිය’ (world bee conservation week) ලෙස නම්කර තිබේ. මුළු ලොවටම බලපාන මෙවැනි වැඩ සටහනකින් බලාපොරොත්තු වන්නේ කුමක්ද යන්න වටහා ගැනීම වැදගත් වේ. මෙයට පිවිසුමක් වශයෙන් අපගේ ආහාර ගැන මඳක් විමසිලිමත් වෙමු.

මිනිසාගේ ආහාරය වශයෙන් ගනු ලබන ගෙඩි වර්ග, කරල් වර්ග, ඇටවර්ග, පලතුරු වර්ග ආදිය හටගන්නේ එම ශාකවල පිපෙන මල් වලිනි. මලකින් ඵලයක් හටගැනීම සඳහා එයට අදාළ පුං ජන්මාණු සහ ජායා ජන්මාණු, එකතුවීම  සාර්ථක පරාගණයක් මගින් සිදුවිය යුතුය. මේ සඳහා ප්‍රධාන වශයෙන් දායක වනුයේ මීමැස්සන්, සමනලයින් වැනි කෘමින්ය. 

මල් පරාගණය කිරිමට ආධාර වන මිමැස්සන් ඇතුළු අනිකුත් කෘමින් මිනිසාට හිතකර, ලොව සිටින ප්‍රධාන ගණයේ සත්ත්ව විශේෂ ලෙස පිළිගැනේ. අපගේ ආහාරය සඳහා ගනු ලබන පලවැල හටගන්නා ශාකවල මල් පරාගණය සිදු නොවුවහොත් ටික කලකදීම අහාර හිඟයක් සිදුවිය හැකි බව අනුමාණ කර තිබේ. මෑතදී කරනලද ගණනය කිරීම් වලට අනුව පරාගණය ඇනහිටියහොත් ජගත් ශාක ආහාර නිෂ්පාදනයෙන් සියයට තිස්පහක් පමණ අඩුවන බව සොයාගෙන ඇත. 

එමෙන්ම පරාගණය සිදු නොවුවහොත් ඊළඟ කන්න සඳහා වගා කිරිමට බිජද නොලැබී යනු ඇත.

මෙම විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණයට අදාළ, මීමැසි ගනාවාස වල අර්බුදය ‘ගනාවාස  පිරිහීමේ අවුල’ (colony collapse disorder) ලෙස නම්කර තිබේ.මේ අවුලට ප්‍රධානම හේතුව වශයෙන් හඳුනාගෙන තිබෙන්නේ, මිනිසාගේ අපරීක්ෂාකාරී, පලිබෝධ නාශක භාවිතයයි. 

දැනට දශක කිහිපයක සිට ඕනෑම භෝග වගාවකට පලිබෝධ  නාශක යෙදීම සිරිතක් වශයෙන් කරගෙන යනු ලැබේ. ඒ සමගම සමහර පලිබෝධ ඉක්මණින්ම, නාශක ද්‍රව්‍ය වලට එරෙහිව අනුවර්තනය වෙමින් සිටින බවක්ද පෙනේ. දැන් මෙය විෂම චක්‍රයක් වී අවසානය. වගාවන්ට අහිතකර පලිබෝධයන් විනාශ කිරීම සඳහා යොදනු ලබන රසායනික නාශක නිසා මිමැස්සන්, සමනලයින් වැනි පරාගණය සඳහා විශාල මෙහෙයක් කරන කෘමින්ද විනාශ වේ.

විශේෂයෙන්ම ගනාවාසි මීමැස්සන්ට පලිබෝධ නාශක නිසා මෙතෙක් සිතූ නොවිරූ උපද්‍රවයකට මුහුණ පෑමට සිදුවන බව මෑතදී නිරීක්‍ෂණය කර තිබේ. අප විසින් නිරතුරුවම භාවිත කරන පලිබෝධ නාශක සහ කෘමි නාශක වල (බොහෝවිට ‘ජෛව වියෝජනය වන’ හෝ ‘විෂ රහිත’ ආදී වශයෙන් නම් කර පවා ඇති) අඩංගු රසායන ද්‍රව්‍යයන්හි  අංශු මාත්‍රයකින් පවා මී මැස්සන්ගේ ස්නායු පද්ධතියට බලපෑම් කළ හැකිය. 

මල්පැණි සොයා යන මී මැස්සෙකු වාතයේ හෝ ශාකයක පතිත වී තිබෙන මෙවැනි රසායන ද්‍රව්‍යයක  ගැටුණු විට එම මී මැස්සාගේ ස්නායු පද්ධතියේ ව්‍යාකුල බවක් හටගෙන  සාමාන්‍ය චර්යා රටාව අවුල් සහගත වෙයි. බොහෝවිට මෙම තත්ත්වයට පත්වූ මී මැස්සෝ තම ගහණය සොයා ගැනීමට නොහැකිව මංමුලාවී විනාශයට පත්වෙති.
මේ සම්බන්ධයෙන් උතුරු ඇමෙරිකාවේ කරන ලද සමීක්ෂණයකට අනුව එහි සිටින මීමැසි විශේෂ හත්සියයක් පමණ මෙම අර්බුදයට මුහුණ පා සිටින බව සොයාගෙන තිබේ. එහි ජෛව විවිධත්ව මධ්‍යස්ථානයේ (centre for Bio-diversity) වාර්තාවකට අනුව මෙම මීමැසි විශේෂ වලින් අඩකගේ පමණ ගනාවාස පරිහානියට ලක්ව ඇති බවත්, එයින් විශේෂ සියයට විසිපහක් පමණ වඳවී යාමේ තර්ජනයට මුහුණ පා සිටින බවත් හෙළිවී ඇත.  (http://time.com/4688417/north-american-bee-population-extinction/)
අදටත්, හෙටටත්, අනාගතයටත් අපගේ ආහාර වගා රාශියක, පරාගණ කාර්යය සඳහා මිමැස්සන් අවශ්‍ය වේ. මේ නිසා මීමැස්සන් වැනි අපට හිතකර කෘමින් විනාශ මුඛයට පත්වීමට හෝ ඔවුන් වඳවී යාමට කිසිසේත් ඉඩදිය නොහැකිය. මෙයට හොඳම පිළියම වශයෙන් කෘමි නාශක හෝ පලිබෝධ නාශක භාවිතය අවම කර, පරිසරය සුරැකීමේ මහඟු සේවයට අතහිත දීමට  අදිටන් කර ගනිමු.
බොහෝ අවස්ථාවලදී අනිසි විපාක පිලිබඳ නොදැනුවත්කම නිසාම අනවශ්‍ය දේ සඳහාද කෘමිනාශක භාවිත කරන බව දකින්නට ලැබේ. එක් මැස්සෙකු, කැරපොත්තෙකු ඉවත් කිරීම සඳහා කිහිපවරක් කෘමි නාශක ඉසිනු සමහර අවස්ථාවලදී අපට දකින්නට ලැබේ. මේවා පිලිබඳ ජනතාව දැනුවත් කිරීම සඳහා අපගේ සිවිල් සංවිධානද පියවර ගන්නේ නම් ඒ මගින් ලෝකයේ යහ පැවැත්ම සඳහා මහඟු සේවයක් කළ හැකි වනු ඇත.
“මිනිස් සංහතියට සහ අනිකුත් සත්ත්ව සමූහයාටම ජීවත්වීම සඳහා ඇත්තේ එකම පෘථිවියක් පමණකි. අපි එය රැක ගනිමු.”