Thursday, 22 June 2017

මොණරුන් නිදැල්ලේ සැරිසරන කොහොඹ තුරු අරණක පැවති පරිසර සමුළුව.....




 න්දියාවේ ගුජරාට් ප්‍රාන්තයේ, අහමදාබාද් නගරයේ, ශ්‍රී ජවහර්ලාල් නේරු පරිසර අධ්‍යාපන මධ්‍යස්ථානයේ පැවැත්වූ පරිසර අධ්‍යාපන සමුළුවකට සහභාගී වීමට මට අවස්ථාවක් ලැබුණි. එවකට මා  සේවය කරන ලද්දේ  ශ්‍රී ලංකාවේ පරිසර අමාත්‍යංශය යටතේ පැවතී  ‘නොරාඩ්’ (NORAD) පරිසර ව්‍යාපෘතියේ වැඩ සටහන් නිලධාරි වරයා ලෙසටය.

එම මධ්‍යස්ථානයේ පවත්වන ලද ආරම්භක  පරිසර අධ්‍යාපන පර්යේෂණ වැඩ සටහන මෙය විය. මේ පිලිබඳව පරිසර අමාත්‍යංශයට දන්වා  තිබුණු ලිපියකට අනුව සමුළුවට සහභාගී වීම සඳහා මා නම් කරන ලදී.

Sunday, 18 June 2017

ආධුනික ගුරු මහතාගේ ‘ලටපට’ පෙට්ටිය.......

  ධුනික ගුරුවරයෙකු පහසුකම් ඉතාමත් අඩු පාසැලක අපතේ යන ද්‍රව්‍ය භාවිත කර සිසු දරු දැරියන්ට ඉගැන්වීම පිලිබඳ ආදර්ශමත් සටහනකි.

එය ඉතාමත් පිටිසර පෙදෙසක කණිෂ්ඨ විද්‍යාලයකි. බලන්ගොඩ සිට කිලෝමීටර් විසිපහක් පමණ දුරින් පිහිටි ගමන් බිමන් දුෂ්කර ප්‍රදේශයකි. රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ උතුරු මායිමට ආසන්න, ඉතාමත් මනරම් පරිසරයක පිහිටා ඇති පාසැල රටේ මධ්‍යම කඳුකරයේ ඇති හෝර්ටන් තැන්න පාමුල වීම තවත් ලක්ෂණයකි. පරිසර සෞන්දර්යයෙන් අනුන මෙම විදුහලට යාමට මට අවස්ථා වක් ලැබීම ගැන සතුටු වෙමි.

දරු දැරියන් සියයක්වත් නොමැති එම පාසැලේ ගුරු මණ්ඩලය පස් දෙනෙකි. ඔවුන්ගෙන් තුන්දෙනෙක්ම ආධුනික ගුරුවරු වුහ.  ගුරු හිඟයක් පැවති ඒ කාළයේ විද්‍යා සහ ගණිත විෂයයන්ගෙන් සම්මාන  සහිතව අපොස සාමාන්‍ය පෙළ සමත් අයට ආධුනික විද්‍යා ගුරු පත්වීම් ලබාදෙන ලදී. පාසැලේ ඉහලම පන්තිය හයවන ශ්‍රේණියයි.

විදුහල්පති හමුවී, පාසැලේ තොරතුරු මඳක් සාකච්ඡා කිරීමෙන් පසුව, එහි ඉහළම පන්තිය වන හයවන ශ්‍රේණිය අධීක්ෂණය සඳහා ගියෙමි. එම පන්තිය තිබුණේ කුඩා විද්‍යා කාමරයේය. එහි පන්ති භාර ගුරුවරයා වූයේ අලුත් පත්වීමක්‌ ලැබූ ආධුනික ගුරු මහත්මයෙකි. ඔහු සමග විනාඩි කිහිපයක් කථා කර, මා විද්‍යා අධ්‍යාපන නිලධාරිවරයා බව කීවෙමි.

පන්තියේ සිසු සිසුවියන් සිටිනුයේ හය දෙනෙක් පමණකි. එයින්ද එදින පැමිණ සිටියේ පස් දෙනෙක් පමණය. ඔහුට  එම පන්තියේ විද්‍යාව, ගණිතය සහ ඉංග්‍රීසි යන විෂයයන් සියල්ලම ඉගැන්වීම පවරා ඇත.
ඒ වෙලාවේ ඔහුට නියමිතව තිබුණේ විද්‍යාව විෂයයේ ‘ආහාර සහ පෝෂණය’ පාඩමයි. මා පන්තියට යන විටත් සිසුන් කිහිප දෙනා පන්තිය ඉදිරිපිට තිබෙන කාඩ්බෝඩ් පෙට්ටියක ඇති යම්කිසි දෙයක් සොයමින්  සිටියහ.
ඔවුන් කරන්නේ කුමක්දැයි මම ගුරුවරයාගෙන් වීමසීමි.

‘අපට අමතර පොත්පත් එහෙම නැති නිසා ඉවත දමන දේවල් පාඩම් සඳහා එකතුකර ගෙන  තිබෙනවා. ඒකෙන් පාඩමට අවශ්‍ය තොරතුරු තෝරනවා. අපී ඕකට කියන්නේ “ලටපට” පෙට්ටිය කියලා’ ඔහුගේ පිළිතුර විය.
ඒ වන විටත් සිසුන් සියලු දෙනාම පෙට්ටියෙන් සොයාගත් මුද්‍රිත අහාර දවටනය (කිරි පිටි ඇසුරුම් හිස් පැකට්ටු) ) බැගින් අතට ගෙන තම ආසනවලට ගොස් වාඩිවී සිටියහ.

මා පුදුමයෙන් මෙන් බලා සිටින විට ඔහු තවදුරටත් විස්තර කළේය. ‘මේ පාඩමට ගැලපෙන කිරිපිටි පැකට්, බිස්කට් පැකට් වගේ දේවල් වල දවටන අපී කලින්ම එකතු කර තිබෙනවා. ළමයිත් ලැබෙන වැදගත් හැමදෙයක්ම මේ පෙට්ටියට ගෙනත් දානවා’ කි ඔහු  පෙට්ටිය මෙසය උඩ තැබුවේය. සිසුන් කිහිප දෙනාද මෑ ඒ ගැන විමසන විට මවිතයට් පත්වී සිටියහ.

‘අද පෝෂණ පාඩමට අවශ්‍ය ආහාර දවටන පෙට්ටියෙන් තෝරා ගන්නට මම මුලින්ම උපදෙස් දුන්නා.’ ඔහු කිවේය.
‘පාඩම කරන්න.’ කියා 

මම පන්තිය පිටුපස වූ ආසනයක හිඳ ගතිමි.

අප ආහාර වශයෙන් ගන්නා දේවල් කිහිපයක් නම් කරන ලෙස ඔහු එක් සිසුවෙකුට කිවේය.

‘අපේ ආහාර බත්, බතල, මඤ්ඤොක්කා, කුරක්කන් පිට්ටු, ඉරිඟු’ ඔහුගේ පිළිතුර විය

අත් ඔසවාගෙන සිටි තවත් සිසුවියක් ‘කිරිපිටි, බිස්කට්, පළතුරු’ යනුවෙන් ඌණ පුරණයක් කළාය.

‘තම තමන් ළඟ තිබෙන දවටන වල සටහන් කර තිබෙන පෝෂක කියවා  බලන්න.’ කී ගුරු මහතා සිසුන් වෙත ගොස් එය සොයා ගැනීමට උදව් කළේය.

මොහොතකින්, සිසු සිසුවියන් සියලු දෙනාගේම අත් ඉහළට ගියේය. ගුරු මහතාගේ විධානය අනුව එක් එක් සිසුවා ‘කාබෝහයිඩ්රේට. ප්‍රෝටීන’ ආදී වශයෙන් හඬ නගා කිහ.

ඔහු කාබෝහයිඩ්රේට ලැබෙන ආහාර වර්ග නම් කර එහි සංයුතිය ගැනද විස්තර කර කාබන්, හයිඩ්‍රජන් සහ ඔක්සිජන් යන මුල ද්‍රව්‍ය සහ ඒවායේ සංකේත ගැනද ඉතාමත් පැහැදිලි විස්තරයක් කර පන්තියට කෙටි සටහනක්ද දුන්නේය.

‘සර්, ප්‍රෝටීන ගැන?’ එකී සිසුවියක් මහත් උනන්දුවෙන් ප්‍රශ්න කළාය.

‘අද වෙලාව නැහැ. ඊළඟ පාඩමේදි බලමු.’ කි ගුරු මහතා

 යමක් බලාපොරොත්තු වන ආකාරයෙන් මාදෙස බැලිය.

පන්තිය ඉදිරියට ගිය මා, ගුරු මහතාගේ ඉගැන්වීම ගැන ප්‍රසංශා කර එදින උගත් දේ ගැන සිසුන්ගෙන් ප්‍රශ්න කිහිපයක් ඇසීමි. ඔව්හු සියළුම ප්‍රශ්නවලට නිවැරදි පිළිතුරු දුන්හ.

පන්තියේ තිබුණු ‘ලටපට’ පෙට්ටිය පරික්ෂා කළ මට එය තුළ විවිධ දේ දකින්නට ලැබිණ. ඇණ සහ මුරිච්චි, බෝතල් මුඩි, පාෂාණ සාම්පල කිහිපයක්, කුරුළු පිහාටු, සතුන්ගේ කංකාල කොටස්, රිජිෆෝම් කැබලි ආදී නොයෙකුත් දේ එය තුළ විය.

ඔහු තමන්ට නියමිත අනිකුත් විෂයය ඉගැන්විමේදීත් ‘ලටපට’ පෙට්ටියේ තිබෙන දේවල් ආදර්ශක ලෙස භාවිත කරන බව දැනගන්නට ලැබිණ.

එම ගුරු මහතා ඉවත දමන ද්‍රව්‍ය ඉගැන්වීමේ ආදර්ශක ලෙස භාවිත කරන ආකාරය සහ පන්ති කාමරයේ තිබුණු ‘ලටපට’ පෙට්ටිය ගැන විශේෂ ඇගයීමක් සහිතව ලොග් සටහනක් තැබීමි.

නොයෙකුත් දුෂ්කරතා මධ්‍යයේ දරුවන්ට අධ්‍යාපනය ලබාදීම සඳහා සිය අනුයෝගිකරණ හැකියාව උපයෝගී කරගත් මෙම ආධුනික ගුරු මහතා ආදර්ශයට ගතහොත් ගුරු වෘත්තියේ භූමිකාව වඩ වඩාත් ඔප් නංවා ගත හැකි වනු නොඅනුමානය.                                                                                    

Friday, 16 June 2017

ඉහල පුටුවල යටිකුට්ටු වැඩක්‌ නිසා විදේශ ශිෂ්‍යත්වයක් අහිමි විය .....

   කාලයේ අධ්‍යාපනයේ සේවය කළ කාටත්, සුදුසුකම් සහ ඇප කැපවීම පදනම් කර ගනිමින් විදේශ ශිෂ්‍යත්ව ලබා දීම හෝ විදේශ අධ්‍යාපන චාරිකා වලට අවස්ථාවක් ලබාදීම සිරිතක් විය. ශිෂ්‍යත්ව හෝ චාරිකා ගණන සිමිත් වුවත් ඒවායින් රටට මහත් ප්‍රයෝජන ලැබිණ.

වරක් ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයෙන් එවැනි ශිෂ්‍යත්ව තුනක් අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශයට ප්‍රදානය කර තිබිණ. එම ශිෂ්‍යත්ව සඳහා අයදුම් කිරීමට  වයස අවුරුදු තිස් පහට  අඩුවීම, උපාධිධාරි ගුරුවරයෙකු ලෙස වසර අටක සේවයක් තිබීම, උපාධිය ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් හදාරා තිබීම වැනි කොන්දේසි රාශියක් ඇතුළත් කර තිබිණ. ම්ටද සියලුම සුදුසු කම් තිබුණු නිසා අයදුම් පතක් යැවීමි.
  
අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශයේ තිබුණු පළමුවෙනි සම්මුඛ පරීක්ෂණය සඳහා මට කැඳවීමක් ලැබිණ. සම්මුඛ පරීක්ෂණ මණ්ඩලය සාමාජිකයින් පස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත වූ අතර  ඇමෙරිකා එක්සත් ජනපදයේ නියෝජිතයෙකුද එහි  සිටියේය. එදින සම්මුඛ පරීක්ෂණය සඳහා තිස් දෙනෙකු පමණ පැමිණ සිටියහ. මා හඳුනන කිසිවෙකු ඒ සමග නොවිය.

සති තුනකින් පමණ මට දෙවන සම්මුඛ පරීක්ෂණය සඳහාද  කැඳවීමක්  ලැබිණ. එදින මා ඇතුළු තවත් සිව් දෙනෙකු කැඳවා තිබිණ. අමාත්‍යංශ ලේකම් කාර්යාලයේ ආලින්දයේ වාඩිවී සිටි අපට ටික වෙලාවක් සුහදව  සාකච්ඡා කිරීමට හැකිවිය. අප පස් දෙනාගෙන් පශ්චාත් උපාධි අධ්‍යාපන ඩිප්ලෝමාව සම්පුර්ණ කර තිබුණේ  මා පමණය. ඔවුන් දෙදෙනෙකු ළඟ ඇමෙරිකානු තානාපති කාර්යාලයෙන් ලබාගත් හොරතුරු පත්‍රිකාද විය.

අනික් සිව් දෙනාම මට කලින් සම්මුඛ පරීක්ෂණය සඳහා ඇතුලට ගියහ. ඔවුන් සැමදෙනාගේම තේරෙන බවට බලාපොරොත්තු ඇති බව මුහුණු වලින් පෙනිණ. මා සමග විනාඩි කිහිපයක් කථාකළ සම්මුඛ පරීක්ෂණ මණ්ඩල සාමාජිකයෝ මගේ අනාගත බලාපොරොත්තු ගැන දිගින් දිගටම ප්‍රශ්න කළහ. ඇමෙරිකාවේ වාසය කිරීම සඳහා අවශ්‍ය තොරතුරු තානාපති කාර්යාලයෙන් ලබාගත හැකි බවද ඇමෙරිකානු නියෝජිතයා වැඩිදුරටත් සඳහන් කළේය. මටද බලාපොරොත්තු ඇතිකර ගත හැකි විය.

දින දෙකකට පසු මා වැඩකළ කාර්යාලයේ අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂක තුමා මගින් මට අමාත්‍යංශයේ පණිවුඩයක් ලැබිණ, එහි සඳහන් වුයේ පසුදින පෙරවරු නවයට අමාත්‍යංශ ප්‍රධානියා හමුවන ලෙසටය.

පසුදින මම ඔහු හමුවීමට ගියෙමි. ඇමෙරිකාවට යාම සහ  එහි වසර දෙකක් ගත කිරීම පිළිබඳව සිහින මවමින් අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශ කාර්යාලයට ගොස් ස්ථිර ලේකම් තුමා හමුවීමි.

ඔහු මා සමග ඉතාමත් සුහද ලෙස කතා කළේය.

‘සම්මුඛ පරීක්ෂණය හොඳට කරළ තියෙනවා’

කි ඔහු ලිපි ගොනුවක පිටු පෙරලන්නට විය. එය මගේ පෞද්ගලික ලිපි ගොනුව බව පිට කවරයේ මගේ නම තිබුණු නිසා දැන  ගතිමි. එහි එක්‌ පිටුවක් හරවා

‘අධ්‍යාපන ඩිප්ලෝමාව කළේ කොයි අවුරුද්දේද?’ කියා මගෙන් ඇසිය

‘ගිය අවුරුද්දේ’ මම කීවෙමි.

‘ඒකට අධ්‍යයන නිවාඩු ගත්තාද?’ ඔහුගේ ඊළඟ ප්‍රශ්නය විය.

මේ සියලු තොරතුරු ගොනුවේ ඇතත් ඒ සියල්ල ආපසු මගෙන් අසන්නේ මන්ද යන්න මට ගැටළුවක් විය.

ටික වෙලාවකට පසු ඔහු

‘පොඩි ප්‍රස්නයක් තිබෙනවා.  ඒකයි මම කල්පනා කළේ’ කියා.

‘අධ්‍යාපන ඩිප්ලෝමාව සඳහා ගිය වසරේ අධ්‍යයන නිවාඩු ගත් නිසා ආපසු වසර දෙකක්‌ විදේශ නිවාඩු දෙන්න අමාරුයි’ යයි කිවේය.

මගේ සියලු බලාපොරොත්තු සුන්වි ගොස් මවමින් සිටි සිහින බොඳ වී ගියේය. මා තුෂ්තුනිම්භුතව බලා සිටින විට ලේකම් තුමා ඒ සඳහා කළහැකි විකල්පයක් යෝජනා කළේය.

‘අපි මෙහෙම කරමු. ඔය මහත්මයාට අපි ලබන අවුරුද්දේ අමාත්‍යංශයට ලැබෙන්නට තිබෙන  අවුරුදු දෙකක ශිෂ්‍යත්වයක් දෙන්නම්. එතකොට නිවාඩු ලබා දෙන්නට පුළුවන්’

රාජකාරියට නවකයෙකු වූ මට දෙපාර්තමේන්තු අණපනත් ගැන වැඩි අවබෝධයක් නොවිය. ඉහලම නිලධාරියා කි දෙය මට අස්වැසිල්ලක් විය.

‘එහෙනම් ලබන අවුරුද්දේ ලැබෙන ශිෂ්‍යත්වයක්  සඳහා මගේ නිර්දේශය සඳහන් මේ   ලිපියට  අත්සන් කරන්න’ කියා

මට අමාත්‍යංශ ලිපි ශිර්ෂයක සකස් කර තිබුණු ලිපියක් දුන්නේය. මමද එය කියවා බලා අත්සන් කලෙමි. ලිපියේ ඔහුගේ අත්සන සහිත  පිටපතක් මා අතටද දුන්නේය.

සුන්වූ බලාපොරොත්තු සහිතව කාර්යාලයෙන් පිටවූ මට මේ සියල්ල පිළිබඳව සැකයක්ද සිතෙහි වැඩ කළේය.

පසුදින අපගේ අධ්‍යක්ෂක තුමා හමුවී සිදුවූ දේ කී විට ඔහු මහත් පුදුමයට පත්විය. මා එම අසීරු තත්ත්වයට පත්කිරීම ඉහළ නිලධාරියා විසින් නොකළ යුතු දෙයක් බව ප්‍රකාශ කළ ඔහු

‘එහෙනම් ලබන අවුරුද්දෙවත් බලමු.’ යයි කිවේය.

මා වැඩිදුර විමසීමක් නොමැතිව කර ඇත්තේ අදුරදර්ශී ක්‍රියාවක් බව වැටහුණේ එවිටය.

වසරක් ගතවිය. අධ්‍යාපන ඇමති මාරුවක් සිදුවිය. ලේකම් වරයාද ඉවත් විය. මට දුන් පොරොන්දුවද කුණු කුඩයට යන්නට ඇත. මට නියමිත ශිෂ්‍යත්වය අහිමි විය. දේශපාලන වශයෙන් බලගතු තිදෙනෙක් ශිෂ්‍යත්ව ලබා ඇමෙරිකාවට ගොස් ඇත.

දෙපාර්තමේන්තුවේ නීති රීති වලට අනුව වරක් අධ්‍යයන නිවාඩු ලබාගත් නිලධාරියෙකුට, අවශ්‍යතාවයක් සඳහා  ඒ සමගව වුවද යළිත් අධ්‍යයන නිවාඩු ලබාගත හැකිය. ඒ සඳහා බැඳුම්කරය දීර්ඝ කිරීම පමණක් නැවත කළයුතු බව පසුව දැනගතිමි.
------------------------------------------------------
මෙම සිද්ධියට වසර දහයකට පමණ පසු.අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශයේ තරමක් ඉහළ තනතුරක සිටි මා හට පාසැල් පොත් සකස් කිරීම සම්බන්ධව පැවති වැඩ මුළුවකට සහභාගී වීමට අවස්ථාවක් ලැබුණි. එහි මාද සිටි එක් කුඩා කණ්ඩායම් සාකච්ඡාවක්‌ මෙහෙය වුයේ කලකට පෙර මට හරිමග කියා නොදුන් ඉහල නිලධාරියාය. ඔහු ඒ වන විට වයස් ගත විශ්‍රාමිකයෙකි. මට ඔහු දුටු විගසම මහත් චිත්ත සන්තාපයක් ඇතිවිය.

සාකච්ඡාව ආරම්භ කිරීමට පෙර එකිනෙකා හඳුනාගැනීම සිරිතය. ඔහු වසර තිහක හතලිහක පමණ අතීතයට ගොස් ඒ කාළයේ සිට තමන් හඳුන්වා දුන්නේය. මගේ වාරය පැමිණි විට එවකට දැරූ තනතුරෙන් හැන්දින්විම කළෙමි. ටික වෙලාවක් මාදෙස බලා සිටි ඔහු

‘දැකලා පුරුදු වගෙයි. කලින් වැඩ කළේ කොහෙද?’ කියා මගෙන් ඇසිය.

‘සර්, ඒක දිග කතාවක්. කෙටියෙන් කියන්නද?’ මම ඇසීමි.

'දිගට උනත් කමක් නැහැ.කාටත් දැනගන්න හොඳ නේ. කියන්න. කියන්න.' ඔහු මා දිරිමත් කළේය.   

මම ලැබුණු අවස්ථාවෙන් ප්‍රයෝජන ගතිමි.

‘මිට අවුරුදු දහයකට ඉස්සර මට ලැබුණු ශිෂ්‍යත්වයක් කපා හැරිය එක වෙන්න ඇති මතක.’ මම එඩිතරව කීවෙමි.

පිරිස කවුරුත් එකිනෙකාගේ මුහුණු බලන්නට විය. එතුමාගේ මුහුණ රතුවී මහත් බැගෑපත් විලාසයකට පත්වි

‘ඊළඟ අවුරුද්දේ  ශිෂ්‍යත්වය ලැබුනද?’ කියා මගෙන් ඇසිය.

‘ඒ කිසිවක් ලැබුනේ නැහැ. එදා මට ඒ ශිෂ්‍යත්වයට යන්නට අවස්ථාව ලැබුණානම් මේ කණ්ඩායම මෙහෙය වන්නට සර් වෙනුවට, මට සිටින්නට තිබුණා.’ යයි මට ඉබේටම මෙන් කියවිණ

‘සිද්ධියට මට කණගාටුයි. මට ඇමතිවරු තුන්දෙනෙකුගේ ඉල්ලිම් ඉෂ්ට කරන්නට සිදු වුවා’ යයි ඔහු දුක්මුසු ස්වරයකින් පැවසිය.

මට කියන්නට අවශ්‍යව තිබුණු දේ මුහුණටම කියන්නට ලැබීම ගැන තරමක සතුටක්ද ඇතිවිය.  .                   


Monday, 12 June 2017

කුරුළු පාරාදීසයට අධ්‍යාපන චාරිකාවක්.......

    සීෂෙල්ස් දුපත් වල අතිශයින් චමත්කාර දිවයින කුරුළු දිවයිනයි. මා සීෂෙල්ස්හි  බහු තාක්ෂණ ආයතනයේ සේවය කරන කාලයේ අපුරු අත්දැකිමක්‌ ලබාගැනීමට අවස්ථාවක් ලැබිණ.

ඉන්දියන් සාගරයේ  නිරක්ෂයේ සිට අක්ෂාංශ අංශක 3  ක් ( 3 N) දකුණට සහ දේශාංශ අංශක 55 නැගෙනහිරට (55 E) පිහිටා ඇති මෙම දුපත් සමුහය විවිධ ජෛව විවිධත්ව නිසා ලොව ප්‍රකට වී තිබේ. මෙයින් කුරුළු දිවයින සුවිශේෂිය.

උතුරු කරයේ සයිබීරියාව මොන්ගෝලියාව වැනි රටවල අධික ශීතල දේශ ගුණය නිසා පැටවුන් හදා වඩා ගැනීම දුෂ්කර බැවින් එම ප්‍රදේශවල ජීවත්වන පක්ෂීන් අභිජනන කාලයේදී නිරක්ෂය කිට්ටුව ඇති රටවල් වලට පර්යටනය වෙති. මෙසේ එනු ලබන එක්‌ පක්ෂි විශේෂයකි ‘සූටි ටර්න්’(sooty tern) යන නමින් හඳුන්වන මුහුදු ලිහිණියෝ. මොවුන් සැම වසරකම  මාර්තු සිට අප්‍රියෙල් දක්වා, සමුහ වශයෙන්, කුරුළු යුගල මිලියන හතක් පමණ  සීෂෙල්ස්හි කුරුළු දිවයිනට පැමිණෙති. මේ කාලයට වර්ග කිලෝ මීටර් එකක් පමණ වපසරියක් සහිත  දුපතෙන් 90 % ක්‌ පමණ සම්පුර්ණයෙන්ම කුරුල්ලන්ගෙන් වැසි යයි. මෙම මුහුදු ලිහිණියන්ගේ තවත් සුවිශේෂී ලක්ෂණයක් වනුයේ පොලොව  මතුපිට කුඩු සාදා ගැනීමයි. පොළොවේ පස්, පාද වලින් මෑත් කර බේසමක හැඩයට සාදාගන්නා කූඩුවෙහි  කෝටු කැබලි කිහිපයක් සහ කොළ රොඩු ස්වල්පයක් අතුරා තිබේ.

ඔවුන් පළමු වතාවට බිත්තර දෙකක් හෝ තුනක්‌ දැමීම සහ එම බිත්තර ඉවත් කළහොත් නැවත බිත්තර කිහිපයක් දැමීම තවත්  වැදගත් ලක්ෂණයකි. දෙවන වතාවේ බිත්තර ඉවත් කළහොත් තුන්වන වතාවටත් බිත්තරයක් හෝ දෙකක් දමන බව නිරීක්ෂණය කර තිබේ. මෙම සුවිශේෂී ලක්ෂණය පර්යටනය වන කුරුළු සමුහයේ සංඛ්‍යාව සමතුලිත තත්ත්වයක තබා ගැනීම පිණිස ස්වාභාවිකව සකස් වී ඇති වැදගත් අනුවර්තනයක් බව විද්‍යාඥ මතයයි.

මෙම සංසිද්ධිය උපයෝගී කර ගනිමින් වැඩිපුර ලබාගතහැකි කුරුළු බිත්තර එකතු කර රටට ආදායමක් ලබාගැනීමටද වැඩ පිළිවෙලක්‌ සකස්කර ඇත. විද්‍යාත්මක දත්ත අනුසාරයෙන් කරනු ලබන බිත්තර එකතු කිරීම නිසා කුරුළු ප්‍රජාවේ සංයුතියට කිසිම හානියක් සිදු නොවන බව වාර්ෂිකව තබාගන්නා දත්ත වලින් පැහැදිලිවේ.
මෙම දිවයිනේ සිටින දහදොළොස් දෙනෙකුගෙන් සමන්විත කාර්ය මණ්ඩලය සහ වෙනත් කාර්යයන්හි නියුතු අය පනස් දෙනෙක්‌  පමණ වේ. කුරුල්ලන් ගැවසෙන කාලයේදී, එක දිනකදී දිවයිනට ඇතුල් වීමට අවසර ලැබෙන අමතර පුද්ගල සංඛ්‍යාව දොළොස්  දෙනෙකුට සීමාකර තිබේ. කුරුළු බිත්තර එකතු කරන කාල සීමාවේදී එසේ පැමිණෙන අමුත්තන්ට බිත්තර එකතු කිරීමේ ඉතා විරළ ක්‍රියාකාරකමටද සම්බන්ධ විය හැකිය.

1991 වසරේදී එරට බහුතාක්ෂණික ආයතනයේ සේවය කළ මටද ශිෂ්‍ය කණ්ඩායමක් සමග බිත්තර එකතු කිරීම සඳහා, කුරුළු දිවයිනට යාමට අවස්ථාවක් ලැබුණි. අප ආයතනයේ අනුමැතිය ඇතිව, අපට ලැබුණු එම අවස්ථාව ක්‍ෂේත්‍ර අධ්‍යයන චාරිකාවක් කර ගැනීමටද මම ක්‍රියා කළෙමි. කුරුළු දිවයින පාලක බලධාරීන්ට මේ බව දැන්වූ විට, ඔවුන් ඒ සඳහා බලවත් කැමැත්ත ප්‍රකාශ කර, පළපුරුදු උපදේශක වරයෙකුද ලබාදිය හැකි බව දැන්විය.

පන්තිවල සිසුන් සියලු දෙනාම මෙම ගමන යාමට එක හඬින් කැමැත්ත ප්‍රකාශ කළ නිසා, ඔවුන්ගෙන් දස දෙනෙකු තෝරා ගැනීම මට මහත් ගැටලුවක් විය. පසුව ආයතන පාලන අධිකාරිය මගින් නිර්ණායක රාශියක් අනුගමනය කර, සිසු සිසුවියන් දස දෙනෙකු තෝරා දෙන ලදී. ඔවුන් අතර ශිෂ්‍යයින් සය දෙනෙකු සහ ශිෂ්‍යාවන් හතර දෙනෙකු විය. ගමනට අවශ්‍ය ගුවන් ටිකට් පත්වල වියදමෙන් අඩක් ආයතනය මගින් දරණ ලදී.

අපගේ අධ්‍යයන චාරිකාවේදී කුරුළු දිවයිනේදී කළහැකි විද්‍යාත්මක ක්‍රියාකාරකම් රාශියක් එහි පාලන අධිකාරිය විසින් අපවෙත දන්වන ලදී.

මෙයින් කිහිපයක් මෙසේය
1.    කුරුළු ගහණ ඝනත්වය ගණනය කිරීම
2.    කුඩු විසිරි ඇති ආකාරය සටහන් කිරීම
3.    කුඩු නියැදියේ ඇති බිත්තර සංඛ්‍යාව සෙවීම
4.    නිශ්චිත කාල සීමාවක් තුළදී එක කුඩුවක කිර්ල්ලිය සහ කුරුල්ලා පැටවුන් සඳහා ආහාර ගෙන එන වාර ගණන සෙවීම.
5.    එක පැටවෙකු එක් දිනක් තුළ ගන්නා අහාර ප්‍රමාණයේ බර දළ වශයෙන් ගණනය කිරීම.
6.    අවසානයේදී පැය භාගයක් තුළදී අපට වෙන් කර තිබුණු කොටසෙහි ඇති කුඩු වලින් බිත්තර නිර්දේශිත සංඛ්‍යාවන් එකතු කර  නියමිත ඇසුරුම් වලට දැමීම.
මෙම ක්‍රියාකාරකම් සඳහා ඔවුන් විසින් භුමියේ එක් ප්‍රදේශයක් වෙන්කර එහි එක් කොටසක මිටර් 10 X 10 අධ්‍යයන අනුච්ඡද (quadrats) කිහිපයක්ද බිම සටහන් කර තිබුණි. සරල මිනුම් ලබා ගැනීමට අවශ්‍ය විද්‍යා උපකරණද සපයන බව දැන්විය. මෙසේ නුහුරු ක්‍රියාකාරකම් රාශියක් සීමිත කාලයක් තුළදී කිරීම අපට තරමක අභියෝගයක් විය. මේ නිසා අපි කළයුතු වැඩ ගැන පෙරහුරු කිහිපයක්ද පන්ති කාමරයේදී කළෙමු.

නියමිත දින උදයේම ගුවන් තොට වෙත ගිය අප සඳහා මගින් දොළොස් දෙනෙකුට පමණක් ගමන් කළහැකි කුඩා අහස් යානයක් වෙන්කර කර තිබුණි. ගුවන් යානය පැය භාගයකදී පමණ කුරුළු දුපතේ කුඩා ගුවන් තොටට ලඟාවිය.


දුපතට යාම සඳහා ඇති කුඩා ගුවන් යානය
එය ධාවන පථයට සේන්දු වනවාත් සමග ඇසුණු කුරුල්ලන්ගේ නාදය ගුවන් යානයේ ශබ්දයට වඩා තීව්‍ර විය. ගුවන් නියමුවාද කුරුල්ලන් පියාසර කරන නිසා යානය ධාවන පථයට බැස්සවීමට මහත් පරිශ්‍රමයක් ගත්තේය. ගුවන් තොටට පැමිණ සිටි නිලධාරියෙක්,‌ අප පිළිගෙන අධ්‍යයනය සඳහා සහාය වීමට වෙන්කර සිටි උපදේශකවරයාද හඳුන්වා දුන්නේය.
වර්ග කිලෝමීටර එකක් පමණ වන කුරුළු දුපත
අප සඳහා වෙන්කර තිබුණු කුටි වලට ගොස් ක්‍ෂේත්‍ර අධ්‍යයනය  සඳහා සුදුසු ඇඳුම් හැඳගත් අපට ඔවුන්ගෙන් තේ පැන් සංග්‍රහයක්ද ලැබිණ.
පෙරවරු නවයට අපි අධ්‍යයන කටයුතු ආරම්භ කළෙමු. 

බිම ලගින කුරුල්ලෝ
මුලින්ම අපේ පිරිස කුඩා කණ්ඩායම් තුනකට වෙන් කර ගතිමු. එක් එක් කණ්ඩායම විසින් කළයුතු ක්‍රියාකාරකම්ද බෙදා ගතිමු. මේ සඳහා කාලය පැය දෙකක්‌ පමණ වෙන්කර තිබුණි. අවශ්‍ය පරිදි සියලුම දත්ත දළ විස්තර, රුප සටහන්, වගු, ප්‍රස්තාර කෙටි සටහන් ආදිය මගින් ක්ෂේත්‍ර පොත්වල ඇතුළත් කර ගතිමු. මේ සඳහා උපදේශක වරයාගේ සහාය ඉතා ප්‍රයෝජනවත් විය.

බිත්තරයක් අසළ සිටින කිරිල්ලියක්

පොළොවේ කූඩුවක දමා ඇති බිත්තර
අපට වෙන්කර තිබුණු වර්ග මීටර් සියය තුළ කුරුළු කුඩු 48 ක් වාර්තා විය. මෙම කුඩු 48 හි  හයක බිත්තර නොතිබුණි. 17 ක බිත්තර තුන බැගින්ද, පහක බිත්තර දෙක බැගින්ද ඇති බව සටහන් විය. පැටවුන් දෙදෙනා බැගින් සිටින කුඩු 20 ක්ද ඇති බව නිරීක්ෂණය කරන ලදී. මේ අවස්ථාව වන විට අපට වෙන්කර තිබුණු කොටසෙහි පැටවුන්ද සහිතව කුරුල්ලන් 136 දෙනෙක් සිටියහ. මේ නිසා එදින අප අධ්‍යයහය කළ කොටසෙහි කුරුළු ගහණ ඝනත්වය වර්ග මීටරයට කුරුල්ලන් 1.36 ක් විය.

අපට, කුරුළු බිත්තර එකතු කිරිමේ වැදගත්ම කාර්යය ඊළඟට කිරීමට සිදුවිය. ලැබුණු උපදෙස් අනුව, අවසාන අඩ පැය තුළදී කුඩුවලින් බිත්තර එකතු කරන ලදී. මෙහිදී බිත්තර තුන බැගින් තිබුණු කුඩුවලින් දෙක බැගින්ද, බිත්තර දෙක බැගින් තිබුණු කුඩු වලින් එක බැගින්ද බිත්තර 39 ක්‌ එකතු කර ගැනීමට හැකිවිය.

මේ අයූරින් දිනකට බිත්තර 25,000 ක්‌ පමණ එකතුවේ. මෙම බිත්තරයක් සාමාන්‍ය කිකිළි බිත්තරයකට වඩා කුඩාය. කිකිළි බිත්තරයක් ග්‍රෑම් 65 ක්‌ පමණ බරින් යුක්ත වන අතර මෙම බිත්තරයක් ග්‍රෑම් 40 ක්‌ පමණ බරකින් යුක්තය. පෝෂණ ගුණයෙන් අධික මෙම බිත්තර සඳහා ඉහල ඉල්ලුමක්‌ තිබේ. මේ බිත්තර ලංකාවේ තිබෙන වටු බිත්තර වලට බොහෝ දුරට සමානය. බිත්තරයේ දම් පැහැති තිත් තිබේ. දුපතේ කාර්යාලයේ සහ වෙනත් අමුත්තන් ගැවසෙන ස්ථානවල තම්බන ලද මෙම බිත්තර නොමිලයේ ලබාගැනීමට  තබා තිබිම තවත් විශේෂ දෙයකි.

මුහුදු ලිහිණියන්ගේ ආහාරය අවට නොගැඹුරු මුහුදේ බහුලව වෙසෙන හාල්මැස්සෙකුට  වඩා තරමක් විශාල මත්ස්‍ය විශේෂයකි. කුරුල්ලා සහ කිරිල්ලිය මාරුවෙන් මාරුවට පියාඹා ගොස් මුහුදේ කිමිදී මත්ස්‍යයා බැගින් අල්ලා ගෙනෑවිත් පැටවුන්ට කවති. නිරීක්ෂණය කළ පැයක්‌ ඇතුළතදී එක කුරුළු යුවලක් පැටවුන් සඳහා ගෙනෙන ලද උපරිම මසුන් සංඛ්‍යාව 8  ක්‌ විය. අවමය 3  කි. උපදේශක වරයා ගෙන් ලැබුණු දත්ත වලට අනුව මෙම මත්ස්‍යයෙකුගේ සාමාන්‍ය බර ග්‍රෑම් 10 ක්‌ පමණ වේ. මේ අනුව එක් කුරුළු පැටවෙකු දිනකදී මසුන් ග්‍රෑම් 200 පමණ ආහාර වශයෙන් ගන්නා බව දළ ගණනය කිරීමකින් හෙළිවේ.

ක්‍රියාකාරකම් රාශියක් කර, අප සකස් කළ අධ්‍යයනයේ සවිස්තර වාර්තාවක් උපදේශකවරයාට භාරදී සැමටම ස්තුති කළ අපි,  පස්වරු  දෙකට පමණ තිබුණු ගුවන් යානයෙන් ආපසු අප පදිංචි මාහේ දිවයිනට පැමිණියෙමු.

ස්වභාව ධර්මය විසින් නිර්මාණය කර තිබෙන, එකිනෙකට සාපේක්ෂව ක්‍රියාත්මක වන,  භෞතීය සහ ජෛව සම්බන්ධතා කිහිපයක් මෙම සංසිද්ධියෙන් අවබෝධ කරගත හැකිය. ඒවා මෙසේ දක්වමි.

1.    පෘථිවියේ උතුරුකරයේ ජිවත්වන බොහෝ පක්ෂීන්ට අභිජනනය කර පැටවුන් හදා වඩා, වර්ගයාගේ පැවැත්ම ස්ථිර කිරීම සඳහා දේශගුණය එරෙහි වේ. මේ  නිසා එම පක්ෂීහු  ඝර්ම කලාපිය ප්‍රදේශ වලට පර්යටනය (migration) වේ. මෙම දිගු ගමනට අහසේ තරු රටා,  සුර්යයා ඇතුළු අනිකුත් ග්‍රහ වස්තු වල පිහිටීම සහ එම සතුන්ගේ ශාරීරික රසායනික ද්‍රව්‍යද  ක්‍රියාත්මක වේ.

2.    එසේ පැමිණෙන පක්ෂීන්ට සාගරය මැද තනිවූ නිස්කලංක, හොඳින් සුර්ය රශ්මිය ලැබෙන විලොපියින් නොමැති දුපත් තිබේ.
3.   මෙම දුපත් වටා ඇති නොගැඹුරු මුහුදේ සූර්යයාගෙන් ආලෝක ශක්තිය ලබාගෙන සුවිශේෂී මුහුදු ඇල්ගී බහුලව වැඩේ.
4.   මුහුදු ඇල්ගී ආහාරයට ගන්නා කුඩා මසුන් අති විශාල ප්‍රමාණයක් එම නොගැඹුරු ජලයේ වර්ධනය වේ.
5.    එම මසුන්, දුපතට තාවකාලිකව පැමිණෙන මිලියන හතක්‌ පමණ වන පක්ෂීන්ගේ  සහ පැටවුන්ගේ  ප්‍රණීත ආහාරය වේ.
6.    පක්ෂීන් දමන වැඩිපුර බිත්තර මිනිසාගේ ආහාරය වේ.
7. ඔක්තොබර් මැද පමණ වනවිට දෙමාපිය කුරුල්ලන් අලුතින් හදා වඩා ගත් පැටවුන්ද සමග ආපසු සිය ගම් බිම් බලා යාමට පිටත් වෙති. මේ ගමනේදී දෙමාපියන්ගෙන් එක්තරා ප්‍රතිශතයක් ස්වභාවික මරණයට පත්වෙති. කෙසේ වෙතත් කුරුළු  ගහණයේ සංයුතිය  ස්ථායි තත්ත්වයක පවතී.
8.    කුරුල්ලන් ගිය පසුද ඔවුන් විසින් ඉතිරි කර යන කුරුළු බෙටි වලින්ද රටට හොඳ ආදායමක් ලැබේ. මෙම කුරුළු පොහොර ‘ගුවැනෝ’ (guano) යන නමින් හැඳින්වේ. කුරුළු දිවයිනේ වසරකට ‘ගුවැනෝ’ මෙට්‍රික් ටොන් 30,000 ක් පමණ එකතුවන බව ගණන් බලා තිබේ.
මිනිසාට කෙලින්ම ලබා ගත නොහැකි සුර්යයාගේ ශක්තිය උපරිමයෙන් ලබාගන්නා මුහුදු ඇල්ගී මසුන් සහ කුරුල්ලන් හරහා බිත්තර ලෙස මිනිසාට ලබාදෙන මෙම සංසිද්ධිය, ස්වභාව ධර්මයේ අපූරු නිමැවුමක් නොවේද ? එය සරල ආහාර දාමයක් ලෙස මෙසේ දැක්විය හැකිය.

මුහුදු ඇල්ගී        කුඩා මසුන්         මුහුදු ලිහිණි  බිත්තර         මිනිසා


Wednesday, 7 June 2017

භීෂණ සමයේ තවත් රසබර සිද්ධියක්.....

  හැත්තෑ ගණන්වල දකුණේ භීෂණය පවතිද්දී රාජකාරි මට්ටමින් මුහුණ පෑමට සිදුවූ කරදරයකින් බේරීමට හැකිවූ ආකාරයයි මේ. එවකට රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ විද්‍යා අධ්‍යාපන නිලධාරිවරයා ලෙස සේවය කලෙමි. අපේ අධ්‍යක්ෂක වරයා වුයේ ඉතාමත් දක්ෂ නීති ගරුක රාජකාරිය දේව කාරියටත් වඩා ඉහළින් සලකන මහත්මයෙකි.

‘සැමටම විද්‍යාව’ යන සංකල්පය රට පුරා ව්‍යාප්ත වෙමින් පවතින අතරතුරදී ජේවීපී ත්‍රස්තවාදය හිස එසවීම නිසා එය බොභෝ දුරට අඩපන විය.   6 සිට 10 ශ්‍රේණි පවත්වන සියලුම පාසල්වල විද්‍යාව ඉගැන්වීම ආරම්භ කිරීම නිසා කටයුතු රාශියක් සංවිධානය කරන්නට සිදුවිය. ක්ෂේත්‍ර නිලධාරින්වූ අපට වැඩ කටයුතු බහුල විය. අලුතින් ගුරුවරු බඳවා ගැනීම, ගුරු සේවස්ථ පුහුණුව, උපකරණ සහ වෙනත් අවශ්‍ය ද්‍රව්‍ය සැපයීම, ඉගැන්වීම අධීක්ෂණය වැනි වැඩ කටයුතු රාශියක් එකවර කිරීමට සිදුවිය. විද්‍යා අධ්‍යාපන නිලධාරිවරුන්ට කිසිම විවේකයක් නොමැති ලෙස වැඩ කටයුතු අධික විය.

අපගේ ප්‍රාදේශීය අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂක තුමාගේ උපදෙස වුයේ කොයි තරම් වැඩ අධික වුවත් මසකට අඩුම තරමින් පාසල් විස්සකවත් පන්ති  අධීක්ෂණය කළයුතු බවයි. සෑම මාසයකම  පළමු වැඩකරන දිනය වනවිට සෑම නිලධාරියෙකුගේම යෝජිත මාසික වැඩ සටහන ඔහුගේ අත්සන සඳහා ඉදිරිපත් කළ යුතු විය.

අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය මගින් පාසල් වලට විද්‍යා උපකරණ  සහ රසායන ද්‍රව්‍ය බෙදා හැරිම සඳහා සෑම දිස්ත්‍රික්කයකම ප්‍රාදේශීය ගබඩා කිහිපය බැගින් ආරම්භ කරන ලදී. මෙම ගබඩා පිහිටවුයේ ගමන් පහසුකම තිබෙන මහා විද්‍යාලයකය. එම මධ්‍යස්ථාන ඇති සෑම පාසලකම ජෙෂ්ඨ  විද්‍යා ගුරුවරයෙකුද උපකරණ බෙදා දීම සඳහා  සහාය කරගතහැකි විය.

රටේ බොහෝ තැන්වල යම් යම් කලබකාරී වාතාවරණයක් පවතින එක්‌ දිනක  පොලිස් නිලධාරින් දෙදෙනෙකු මා පදිංචි නිවසට පැමිණ,  කට උත්තරයක්‌ ගැනීම සඳහා එම සතියේ සිකුරාදා උදේ නවයට අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට පැමිණෙන ලෙස මාහට වාචිකව පවසා, පණිවුඩය ලැබුණු බවට ඔවුන් ළඟ තිබුණු පොතක අත්සන් කිරීමට කීවේය. මම  එම නිලධාටීන් නොහඳුනන නිසා අත්සන් කිරීම ප්‍රත්ක්ෂේප කළෙමි. එය ඉහළින් ලැබුණු පණිවුඩයක් නිසා මගේ අත්සන අවශ්‍යම බව ඔවුහු කියා සිටියහ. මා පොලිසියට පැමිණ ස්ථානාධිපති වරයා ඉදිරියේ මිස අත්සන් නොකරන බව තරයේම කියා සිටින විට ඔවුන් එයට එකඟ විය. මේ සඳහා මට නීති උපදෙස් ගැනීමට තිබෙන නිසා පැයක පමණ කාලයක් අවශ්‍ය බව කියා මගේ අසල්වැසි මිතුරෙකු වූ නීතිඥ වරයෙකු වහාම හමුවී ඔහු සමග පොලිසියට ගියෙමි. මගේ මිතුරා ස්ථානාධිපති වරයා හොඳින් හඳුනන්නෙකි.

කිසියම් සිද්ධියක් සඳහා කට උත්තරයක් ගැනීම පිණිස  අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට පැමිණි දොඩම්පේ මුදලාලි  හතරවන තට්ටුවෙන් බිමට පැන්නේද මේ කාලයේමය.

පොලිස් ස්ථානාධිපති වරයාට විස්තරය කී පසු, ඔහු පණිවුඩ සටහන් පොත පෙරලා බලා

‘මේ ඇඹිලිපිටියේ ඉස්කෝලෙක ඇසිඩ් බෝතල් වගයක් හොරු අරගෙන ගිහින් කියල තියන සිද්ධියට කට උත්තරයක් ගන්නටයි එන්න කියලා තියෙන්නේ’

කී ඔහු මා පෙන්වා

‘මේ මහත්මයා කවූද ?’ කියා ඇසිය.

‘මේ මගේ හිතවතෙක් රත්නපුරේ විද්‍යා අධ්‍යාපන නිලධාරි වරයා’

‘ඉහළින් නියෝගයක් නිසා මේකට යන්නම වෙනවා.’ ස්ථානාධිපති වැඩි  දුරටත් කිවේය.

මගේ මිතුරාද මා සමග අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවට යාමට කැමැත්ත පළ කළේය.

ස්ථානාධිපති වරයාට ඊට වඩා කළහැකි දෙයක් නොමැති බව අපට පැහැදිලි විය.  ස්ථානාධිපති වරයාගේ උපදෙස් පරිදි, පොලිස් පොතේ අත්සන තබන බවට ලියා, මම අත්සන් කලෙමි. මගේ මිතුරාද සාක්ෂියක් ලෙස අත්සන තැබිය. පසු දින උදයේම මම අධ්‍යාපන කාර්යාලයට ගොස් අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂක තුමා  හමුවී මෙම විස්තරය කීවෙමි.

ඔහු මේ ගැන කිසිවක් දැන සිටියේ නැත. පරිපාලන නිලධාරිවරයාගෙන් මේ ගැන විපරම් කළ විට ඒ ගැන කිසි තොරතුරක් ඔහුද නොදන්නා බව කිවේය. ටික වෙලාවකට පසුව කාමරයට පැමිණි පරිපාලන නිලධාරි වරයා විද්‍යා ගබඩාව තිබෙන විදුහලෙන් සොරකමක් ගැන පණිවුඩයක් ලැබුණු බව අධ්‍යක්ෂක තුමාට කීවේය.

මඳක් කල්පනා කරමින් සිටි අධ්‍යක්ෂක තුමා,

‘පොලිසියෙන් පණිවුඩය කිව්වා මිසක ලියුමක් දුන්නේ නැද්ද?’
කියා මගෙන් ඇසිය. 

එවැනි කිසිදෙයක් නොමැති බවත් මා පොලිසියට ගොස් පණිවුඩය ලැබුණු බවට පොතක අත්සන් කළ බවත් කිවේමි.

‘රටේම නිතිය වල් වැදිලා, මිනිස්සු රාජකාරියත් එක්ක සෙල්ලම් කරනවා’ කියමින් අධ්‍යක්ෂක තුමා

‘මේ වෙනත් දෙපාර්තමේන්තුවක අය, මගේ කාර්යාලයේ නිලධාරියෙක් කැඳවන විට එය මුලින්ම මට දන්වන්නට එපායැ’  කියා

ලිපි ගොනුවක් පෙරලා මගේ මාසික වැඩ සටහන තෝරා එලියට ගත්තේය. ඔහු එය කියවා බලා දින කිහිපයක් අසු වන සේ රතු පෑනෙන් රවුමක් ඇන්දේය. එම කඩදාසියේම පහලින් වගන්තියක්  ලියා අත්සන් කර මට පෙන් විය. එහි මෙසේ ලියා තිබිණ.

‘විද්‍යා අධ්‍යාපන නිලධාරි ...... මයා.   අත්‍යාවශ්‍ය සමීක්ෂණයක් සඳහා මෙහි රවුමකින් දක්වා තිබෙන විදුහල්වල  10 ශ්‍රේණිවල විද්‍යාව සහ ගණිතය විෂයයන් ඉගැන්වීම අධීක්ෂණය කර  සවිස්තර වාර්තාවක් ......... දිනට පෙර මා වෙත ඉදිරිපත් කරන්න.’

විෂයය භාර ලිපිකරු කැඳවු ඔහු ඒ සඳහා ලිපියක් සකස් කරන ආකාරය පිළිබඳව උපදෙස් දුන්නේය.

මම පුදුමවි බලා සිටින විට

‘අධ්‍යාපන නිලධාරියෙකුට තිබෙන්නේ ඉගැන්වීම සොයා බලන එක මිසක පොලිසියේ වැඩ නොවෙයි’

කියා ලිපිකරු විසින් ගෙනෙන ලද ලිපිය අත්සන් කර, මා අතට දී, පිටපතක් මගේ පෞද්ගලික ලිපි ගොනුවට  දමන ලෙස ඔහුට කිවේය.

‘මාසික වැඩ සටහනේ ආකාරයට රාජකාරි කටයුතු කරන්න. ඉතුරු ටික මම බලාගන්නම්’

කි අධ්‍යක්ෂක තුමා ලිපිකරු නැවත කැඳවා අපරාධ පරීක්ෂණ දෙපාර්තමේන්තුවේ උසස් නිලධාරියෙකුට මේ සඳහා ‌යැවීම පිණිස ලිපියක් සකස් කරන ලෙස කියා, එහි අඩංගු විය යුතු වගන්තිද  සඳහන් කළේය. එහි තිබුණේ අත්‍යාවශ්‍ය පාසල් රාජකාරියක් සඳහා යොදවා ඇති මා, එම දිනවල කිසිසේත්ම නිදහස් කළ නොහැකි බවය.

‘සී අයි ඩී යන්න ඕනෑ නැහැ. ඔය ඉස්කෝල වලට ගිහින් නියමිත රාජකාරි කරන්න’ කියා

ඔහු  මට වැඩිදුරටත් උපදෙස් දුන්නේය.

අධ්‍යක්ෂක තුමාගෙන් මට ලැබුණු ලිපිය පරිදි, මා කලින් යොදා ගත් නියමිත විදුහල්‌ වලට ගොස් සියලුම ශ්‍රේණි වල විද්‍යාව සහ ගණිතය අධීක්ෂණය කර, එම විදුහල්වල අදාල ලොග් සටහන්ද තබා, සවිස්තර වාර්තාවක් අධ්‍යක්ෂක තුමාට ඉදිරිපත් කළෙමි.

නියමිත සිකුරාදා දිනය පසුවිය. ඊළඟ සතියද පසුවිය.  සී අයි ඩී යෙන් නැවත කැඳවීම් නොලැබුණි. මම නිශ්ශබ්දව සිටියෙමි.

අධ්‍යක්ෂක තුමාගේ ලිපියෙන් ඔවුනට රාජකාරිය පිලිබඳ වැදගත් පාඩමක් කියා දෙන්නට ඇත ! 


           

Sunday, 4 June 2017

භීෂණ සමයේ ආපදාවට ලක්වූ කෙනෙකුට විභාග උදව්වක් කළෙමි.


  අසුව දශකයේ ආරම්භ වූ භීෂණය නිසා බොහෝ විට බැට කෑවේ ඈත එපිට පිටිසර පලාත්වල අහිංසක දුප්පත් ජනතාවය. මෙවැනි කෙනෙකුට විභාග සම්බන්ධව මට කළ හැකිවූ උපකාරයක්‌ මෙසේ සටහන් කර තබමි.

හිටි ගමන් බෝම්බ පුපුරා ගිය අවිනිශ්චිත සමයේ රාජකාරි කටයුතු අඩාල වූවාටත් වැඩියෙන් දකුණේ ත්‍රස්ත කළබල පැවතුනු සමයේදී අඩාල වූ බව ඒ කාලයේ රාජකාරි කළ කාටත් ඔතක ඇත.

‘උදේ දහයට පෙර කාර්යාලයෙන් පිට නොවුවහොත් මරණය’

යන තර්ජනාත්මක පාඨය සහිත කඩදාසි කැබලි තම කාර්යාල මෙසය මත තිබෙනු දකින රජයේ සේවකයාට කාගේ පිලිසරණක්ද? හෙමිහිට කාර්යාලයෙන් පිටවීම හැර අන් කිසි ගැලවීමක් නොමැත. මා එකළ වැඩ කළේ විභාග දෙපාර්තමේන්තුවේය.

මෙවැනි වාතාවරණයක් තිබුණු කාලයේ එක් දිනක්‌ මා කාර්යාලයේ  සිට ලියුමක් තැපෑල් කිරීම සඳහා ගේට්ටුවෙන් පිටතට පැමිණියෙමි. ගේට්ටුවෙන් පිටත  තරුණියක් සමග සිටි මහලු මවක්. ඉතාමත් බැගෑපත් අන්දමින්

‘මහත්මයා අපට උදව්වක් කරන්න’ කියමින් මට අත පෑවාය.

මඳක් නතරවූ මම ගේට්ටුවේ සිටි මුරකරුගෙන් මේ කාන්තාව ගැන විමසීමි. ඔහු එක්වරටම් දුන් පිළිතුර වුයේ

‘සර්, කිසිම ලියවිල්ලක් නැතුව මේ දෙන්නා සහතිකයක් ගන්න ඇතුලට යන්න ඉල්ලුවා. මට එහෙම යන්නට දෙන්න බැහැනේ.’ යන්නයි.

ඔවුනට  විනාඩියක් සිටින ලෙස කි මා, ලියුම් තැපෑල් කර පැමිණ ඔවුන්ගේ තොරතුරු මඳක් විමසීමි. ඔවුන් පැමිණ සිටියේ, තරුණියගේ  රැකියා සම්මුඛ පරීක්ෂණයක් සඳහා, විභාග සහතිකයක පිටපතක් ලබාගැනීමටය. ඇය අපොස සාමාන්‍ය පෙළ විභාගයට පෙනී සිට ඇත්තේ වසර දහයකට පමණ ඉහත දී ත්‍රිකුණාමළ දිස්ත්‍රික්කයේ ගම්බද පාසැලකිනි. ඇයගේ  සහතික සියල්ල භීෂණ සමයේදී විනාශ වී ගොස්ය.

ඔවුන්ගේ අවශ්‍යතාව තේරුම් ගත් මා, අමුත්තන් සඳහා දෙපාර්තමේන්තුවට ඇතුල් වීම පිණිස තිබුණු පෝරමයක් ගේට්ටුවෙන් ලබාගෙන, එය සම්පුර්ණ කරදෙන ලෙස ඔවුනට දුනිමි. තම පුද්ගල හැඳුනුම් පත්ද නොමැති බව කි ඔවුන් පොලිසිය විසින් නිකුත් කර තිබුණු කල් ඉකුත් වී ගිය ලියවිල්ලක් පෙන්විය. 

තරුණිය විසින් පෝරමය පුරවා ආපසු දුන් විට, ඇයගේ අත් අකුරු දැක මම පුදුමයට පත්වීමි. ඒවා ඉතාමත් පැහැදිලිව මනා සංයමයකින් යුතුව ලියන ලද ලස්සන අත් අකුරු විය. ඇය කථා කිරීමේදීද විනීත සහ ආචාරශීලී භාවයක් පෙන්නුම් කළාය. ඔවුන්ට  ගේට්ටුවෙන් ඇතුලට යාමට කි විට මුරකරු එයට හරස් විය.
‘සර්, පොතේ සටහනක් නොකර පිට කෙනෙක් ඇතුලට යැව්වොත් මම අමාරුවේ වැටෙනවා.’ කි ඔහු,

‘සර්ගේ  කෙනෙක් කියලා පොතේ ලියන්න’ යයි ඉල්ලීමක් කළේය.

මම එසේ කළෙමි. 

දෙවනුව ඊළඟ කපොල්ලේ සිටි පොලිස් නිලධාරියාට සහ පොලිස් කාන්තාවට මම කාරණය පැහැදිලි කරදුනිමි. පොලිස් කාන්තාව විසින් එම අමුත්තන් දෙදෙනා ඇයගේ කුටිය තුළට කැඳවා ගෙන ගොස් කරන ලද පුර්ණ පරීක්ෂණයකින් පසුව, අදාළ පොලිස් පොතෙහිද තොරතුරු සටහන් කිරීමට පටන් ගත්හ. මේ සියල්ලටම පැය කාලක් පමණ ගතවිය. කෙසේ වුවත්, ජාතික හැඳුනුම් පත නොමැතිව ඇතුලට යාමට ඉඩදිය නොහැකි බව පැවසූ ඔව්හු මගේ බලවත් ඉල්ලීම නිසා, අමුත්තන්  සතුව තිබුණු එකම අනන්‍යතාව වන පොලිසියෙන් නිකුත් කරන ලද දින ඉකුත්වූ කඩදාසිය තම සන්තකයට ගත්හ. එය දින ඉකුත් වී තිබුණු බව ඔවුන් නොදුටුවා සේය. ඔවුන්ගේ පොතෙහිද මට අත්සනක් දැමීමට සිදුවිය.කෙසේ හෝ අමාරුම කපොලු දෙක පසු කිරීමට හැකිවිය.

ඊළඟ පියවර රාජකාරියට අදාලය. එහෙත් රාජකාරිය මගේ විෂයය පථයෙන් බාහිරය. අමුත්තන් දෙදෙනාට ආලින්දයේ වාඩිවී සිටීමට කි මම සහතික පත්‍ර ශාඛාවට ගොස් එහි ප්‍රධානියා වන මගේ මිතුරා සමග සිද්ධිය සාකච්ඡා  කලෙමි. වසර දහයක් පැරණි සහතික පිටපතක් ගැනීම පිලිබඳව  අනුගමනය කළ යුතු සියලු පියවර ඔහු මට පැහැදිලි කළේය.

ඔහු පැවසු ආකාරයට  තොරතුරු ඇත්තේ, ලේඛනාගාරයේය, එහිද පැරණි සහතික තොරතුරු ඇත්තේ ‘ක්ෂුද්‍ර ලේඛන සේයාපටි’ (micro films) ලෙසටය. එම අංශයට ඇතුල් වීම සඳහා ආයතන ප්‍රධානියාගෙන් අවසර ලබාගත යුතුය. ඊළඟට ලේඛනාගාරය භාර තාක්ෂණ නිලධාරියා විසින් අදාළ තොරතුරු ලබාදිය යුතුය.

මම ආයතන ප්‍රධානියාට කාරණය විස්තර කලෙමි. නළල රැළි කරගත් ඔහුගේ ස්වරුපයෙන්ම එම කාර්යයේ බරපතල කම තේරුම් ගතිමි. අමාරුවේ වැටි ඇති මවට සහ දියණියට කෙසේ හෝ උදව් කළ යුතු යයි මම තීරණය කළෙමි. ගොනුවක තිබුණු පෝරමයක් මට දුන් අප ප්‍රධානියා

‘මේක පුරවලා ඉල්ලීමක් කරන්න. ඊට පස්සේ ටෙක්නිකල් ඔෆිසර් වීරසිංහ ලවා වැඩය කරවා ගන්න’

කියා මට කාරුණිකව, පෝරමය අත්සන් කර දුන්නේය. මම එය රැගෙන විරසිහ වෙත ගියෙමි.

අවශ්‍ය සහතිකය සොයා ගැනීමට අදාළ විභාග අංක වැනි වැදගත් තොරතුරු කිසිවක් නැත.  මතකයකට තිබෙන්නේ ඇය විභාගයට පෙනී සිටි පාසැලේ නම පමණකි. ඒ පාසලද භීෂණ සමයේදී විනාශ කර දමා තිබේ. මෙවැනි තත්ත්වයක් උඩ, සහතික පිටපත් සෙවීමට  මුලින් බලවත් අකමැත්තක් දැක්වූ ඔහු සේවකයෙකුට කථාකර,

‘කරුණාසේන, මෙන්න මේ සර් අපේ ‘අඳුරු ගුහාවෙන්’ කරගන්න වැඩක්‌ ගෙනැල්ලා’ මේක හොයලා බලමුද? අපි දැන් සති දෙක තුනකින් ඒ පැත්තට ගියේවත් නැහැනේ’ යයි කිවේය.

ඔහු ‘අඳුරු ගුහාව’ ලෙස නම් කළේ ලේඛනාගාරයයි.

මුහුණ ඇඹුල් කරගත් කරුණාසේන

‘කාටද සර්?, සර් ගෙම වැඩක්ද?, අදම කර ගන්න ඕනද? 
යනාදී ප්‍රශ්න රාශියක් අදී මදි කරමින් අසා

‘එහෙනම් යමු’ කියා

ඇතුළු කාමරයකට ගොස් කොස්සක් සහ විදුලි පන්දමක්ද රැගෙන ඉස්සර විය.

වීරසිංහ සහ මම  ඔහු පිටුපසින්  ගියෙමු. ලේඛනාගාරයේ දොර විවෘත කළ කරුණාසේන බිත්තියේ ස්විචයක් එබූ විට විශාල කාමරයේ එක විදුලි පහනක් පමණක් දැල්වී මඳ ආලෝකයක් වැටුණි. ඔහු ඊටපසු කළේ කොස්ස වනමින් ඉදිරියට යාමය.

මා ලේඛනාගාරයට ගිය පළමු වතාව එය විය. කරුනාසේන කොස්ස වනමින් ගියේ එහි බැඳී තිබෙන මකුළු දැල් කැඩිමට බව විරසිංහ ගෙන් දැන ගතිමි. විදුලි පන්දම ගෙන ගියේ අඳුරුකාමරය තුළ ආලෝකය මඳ නිසා ලේඛන කියවා තොරතුරු සොයා ගැනීමටය.

උදේ සිටම මගේ ආසනයට නොගිය මා අතුරුදන් වුවාදැයි මගේ අංශයේ අය සිතන නිසා, පැය භාගයකින් එන බව කියා මම ලේඛනාගාරයෙන් පිටවුයෙමි. 

මහලු කාන්තාව සහ දියණිය තවමත් එතෑනය.

පැය භාගයකින් ආපසු ගිය මට, විශාල ලිපිගොනුවක් පෙරලාගෙන කරුනාසේනගේ විදුලි පන්දමේ එළියෙන් පෝරමයක් පුරවන වීරසිංහ දකින්නට ලැබුණි.

‘විභාග ශාලාව ඒ අවුරුද්දේ මාස්ටර් ෆයිල් එකෙන් ඉක්මණටම හොයා ගත්තා.’  ‘ලැයිස්තුවල මුල් පිටුවේම නමත් තිබුනා.’ කී වීරසිංහ 

‘දැන්  ඉතින් සහතිකයේ පිටපතක්‌ මයික්‍රෝ එකෙන් ගත්තහම මගේ ජොබ් එකේ අමාරු කොටස  ඉවරයි’ කියා

යන්ත්‍රයේ  බොත්තමක්  එක් ස්ථානයකට කරකවා එම ස්ථානයේ කැමරාවක් වැනි මෙවලමක් ක්‍රියාත්මක කළේය. එවිට ඡායා රුපයක් වැනි යමක්‌ පිටතට එන ලදී. එය මුද්දරයක තරමට කුඩාකර තිබුණු සහතිකයේ සාමාන්‍ය ප්‍රමාණයේ පිටපතකි.

‘දැන් මගේ වැඩේ ඉවරයි  සහතික   පත්‍ර  ශාඛාවෙන් පිටපතක් අරගෙන ලොක්කාගෙන් අත්සනක් ගත්තම ඔක්කොම හරි’

කියමින් සහතික උධෘතය මා අතට දී විශාල ලිපිගොනුව වසා දැමිය.

විරසිහටත්, කරුනාසේනටත් ස්තුති කළ මා, සහතික පත්‍ර ශාඛාව ට ගොස් නියමිත සහතික පිටපත   ලබාගෙන ආයතන ප්‍රධානියාගේ අත්සනද ලබාගතිමි.

විභාග සහතිකය ඇයගේ අතට දෙන විට පස්වරු දෙක පමණ වී තිබිණ. එය අතට ගත් පසු මවගේ සහ දියණියගේ මුහුණු වල තිබුණු පැහැපත් භාවය සහ මඳ සිනහ වලින් පිළිබිඹු වුයේ කියා නිම කළ නොහැකි සතුටකි.

මට ආයුබෝවන් කියා යන්නට පිත් වූ  මහලු කාන්තාව ආපසු හැරි මගේ නම ඇසුවාය. ඇයගේ පෙරැත්තය නිසා මට නම කීමට සිදූවිය.

සති දෙකකට පසු මට මවගෙන් ලිපියක් දෙපාර්තමේන්තු ලිපිනයට ලැබුණි.එම ලිපියේ කිහිප තැනකම මටත් විභාග දෙපාර්තමේන්තුවටත් ස්තුති කර තිබුණි. දියණියට ගුවන් විදුලි ආයතනයක නිවේදිකාවක් ලෙස රැකියාව ක් ලැබුණු බව එම ලිපියේ වැඩිදුරටත් සඳහන් කර තිබීම මටද මහත් සතුටක් විය. එදින මගේ වැඩ සෑහෙන ප්‍රමාණයක් අතපසු වුවත්, මගේ සීමාවෙන් පිටතට ගොස් අසරණ වූ කෙනෙකුට පිහිට වීමට හැකිවිම ගැන මම මහත් ප්‍රමෝදයට පත්වීමි.

මේ සිද්ධිය ප්‍රධානියාට, වීරසිංහට සහ කරුනාසේනටත් කී විට ඔවුන්ද සතුටට පත්වූහ.