Sunday, 5 March 2017

අධ්‍යක්ෂ තුමා හරි!. අපටයි වැරදුනේ........!


මම  කලක් රත්නපුර අධ්‍යාපනයේත් වැඩකළා.

කාර්යාලයේ සිටි ලාබාලම අධ්‍යාපන නිලධාරියා මමයි. එ  කාලයේ දිස්ත්‍රික්කයටම තිබුණේ එකම අධ්‍යාපන කාර්යාලයයි. අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂක වරයා හැඳින්වුයේ ප්‍රාදේශීය අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂක කියායි. මේ පළාත් සභා ක්‍රමය ක්‍රියාත්මක වීමට කලින්ය. සෑම මැතිවරණ කොට්ඨාශයකටම මාණ්ඩලික අධ්‍යාපන නිලධාරිවරයෙක් සිටියා. මණ්ඩලයේ අධ්‍යාපන කටයුතු වලින් වැඩි ප්‍රමාණයක් ගැන වගකීම තිබුණේ ඔහුටයි. මුළු දිස්ත්‍රික්කයේම, විද්‍යාව, වාණිජ්‍යය , චිත්‍ර කලා, ගෘහ විද්‍යාව, ක්‍රීඩා  කටයුතු ආදී විශේෂ විෂයය  භාරව එක් නිලධාරියා බැගින් සිටියා. ඔවුන් විශේෂඥ අධ්‍යාපන නිලධාරීන්  ලෙස හැඳින්වුවා. මම විද්‍යා. පළාත් සභා ක්‍රමයෙන් පසු මේ සියල්ල වෙනස් වූවා. 

දැන් අපේ සිද්ධියට බසිමු. 

ඒ කාලයේ 'කණ්ඩායම් සමීක්ෂණ' (team inspection) නමින් වැදගත් අධ්‍යාපන ඇගයීම් ක්‍රමයක් තිබුණා. බොහෝ විට අධ්‍යාපන අධ්‍යක්ෂක සහ අනිකුත් නිලධාරීන් සියලු දෙනාම එයට සහභාගී වූවා. මෙය 'කඩා පනින හමුදාවක්' නොවෙයි.

එදින නියමිතව තිබුණේ බලන්ගොඩ කිට්ටුව විදුහලකට යාමටයි. නිලධාරීන් සියලු දෙනාම පෙරවරු හත පමණ වනවිට හමුවී  කාර්යාල වැන් රථයෙන් ගමන ආරම්භ කළා. අධ්‍යක්ෂක තුමා ඉස්සරහ ආසනයේ. අපි සෙසු නිළධාරීන් පසු පස ආසන වල.  අප පිරිසේ සිටි ගෘහ විද්‍යා නිලධාරිනිය තරමක් 'reserved type'  කෙනෙක්. 'jokes' එහෙම නොතේරෙන ලෙසටයි සිටින්නේ. 

අධ්‍යක්ෂක තුමා කතාබහට කැමති බොහෝ විට කව්රුත් සිනහ ගන්වන විහිලු කතාත් කියන කෙනෙක්. ස්ත්‍රී පක්ෂය කෙරෙහි වැඩි අවධානයකුත් තිබුණා.

අපි දැන්, පැල්මඩුල්ල පසුකර කිලෝමීටර් දෙක තුනක් ගොස්. වටපිට සෞන්දර්යය මන බඳින සුළුයි. මහා මාර්ගයේ වම් පැත්තේ අඩි 50 කට 60 කට පමණ පහලින් කළු ගඟේ අත්තක් වන 'මා දොළ' ගලා බසිනවා. හිමිදිරි උදයේ හිරු රැස් වැටී අවට අමුතුම ආලෝකවත් බවක් පෙන්නුම් කළා. ටික වෙලාවක් නිශ්ශබ්දව සිටි අධ්‍යක්ෂක තුමා වාහනයේ පිටු පස සිටි අප දෙසට හැරී ඉඟි මරා ' අයිසේ මේ හරියෙන් යන කොට මට මගේ මුලු  සර්වාංගයම සලිත වෙනවා. ඔය නෝනලා ට මහත්වරුන්ට එහෙම එකක් නැද්ද? ' කියා ඇසුවා. 

අපගේ 'reserved type' නිලධාරිනිය, තරහෙන් මෙන් 
'ඔන්න පටන් ගන්න හදනවා. පහළ ගඟේ ගැහැණු නානවා දැකලා වෙන්න ඇති ' 
කියා මුහුණ ඇඹුල් කරගත්තා. 
'අපටත් ටිකක් දැනෙනවා වට පිට බලන කොට. සර්ටත් එහෙමද?' 
අපේ සගයෙක් ඇසුවා. 
'ඔයාලා මොනවා ගැනද මේ කියන්නේ. අඩමාන නැහැ. ගඟ පැත්තේ බලාගෙන වෙන්න ඇති.'  'ඔය මිසිස්‌ ...........ගෙන් අහලා බැලුවොත් ඇත්තම කියාවි.' 
අධ්‍යක්ෂක තුමා කෝමල ස්වරයකින් 'reserved type' ට විහිලුව එල්ල කළා. 
'අනේ සර් මට ඔය කුණුහරුප ත්රෙන්නේ නැහැ.' 
ඇය බොරු කේන්තියක් මවා ගත්තා.
'ඔන්න බලමු  'every  thing is vulgar to the vulgar minded' මම කිසිම නරක දෙයක් කිව්වේ නැහැ.' කී අධ්‍යක්ෂක තුමා 

'කාටත් අමතක උනානේ අප දැන් මේ පසු කරමින් යන්නේ 'කාමරංගපිටිය'. ඉතින් කාමරංග පිටියේදී වත් ඇඟ සලිත නොවෙනවා නම් එහෙම අයට මොකක් හරි අඩු පාඩුවක් තිබෙනවා.'
සියලු දෙනාම මහ හඬින් සිනහසුනා  ගෘහවිද්‍යා නිලධාරිනිය මුහුණ පුම්බාගෙන බොහෝ වෙලාවක් කේන්තියෙන් මිරිකෙමින් සිටියා.

අධ්‍යක්ෂක තුමා ඇඟට නොදැනී 'reserved type' ට එල්ල කළ පහර ගැන කවුරුත් සිත යටින් සතුටු වන්නට ඇති. කිසිවෙක් ඒ බව ප්‍රකාශ කලේ නම් නැහැ..

ඒ කාලයේ  රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයයේ සිටි අධ්‍යාපන නිලධාරි  අතලොස්ස වෙනුවට දැන් දිස්ත්‍රික්කය කලාප හතරකට  බෙදා එක් එක් කලාපයකට අධ්‍යක්ෂක වරයා බැගින් දමා තව නිලධාරි පිරිසකුත් බැගින් පත් කරන්නට යෙදුනා. මේ අනුව පසු කාලයකදී රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කය  කලාප හතර සහ කොට්ඨාස පහළොවේ  නිලධාරි සංඛ්‍යාව 100 ක් පමණ වී තිබෙනවා. එසේ වුවත් මේ විශාල වෙනස් වීමේ තරමට අධ්‍යාපන ගුණාත්මක බවත් වැඩිවී තිබේද යන්න සැක සහිතයි. 

Sunday, 26 February 2017

විදුහලේ කලක සිට පැවතී ජල ගැටලුවට විසඳුම සිසුන් විසින්ම සොයාගැනීම.......

ය ප්‍රදේශයේ විශාලතම විද්‍යාලයයි. සිසු සිසුවියන් තුන් දහසක් පමණ ඉගෙනුම ලබන විද්‍යාලයේ විෂයය සමගාමී ක්‍රියාකාරකම් සඳහා විශේෂයෙන් සකස් කළ ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යයන මධ්‍යස්ථානයක්ද තිබේ. එහිදී පවත්වනු ලැබූ විද්‍යා අධ්‍යයන කාර්ය සැසියකට සහභාගිවීම සඳහා ප්‍රදේශයේ විද්‍යා අධ්‍යාපන නිලධාරිවරයා ලෙස මටද ආරාධනයක් ලැබිණ. එවැනි අවස්වථාලදී  සිසුන් සහ ගුරුවරු සමග එකතුවී අධ්‍යයන කටයුතු කිරීමට මම විශේෂ කැමැත්තක් දැක්වීමි. බොහෝ විට විද්‍යාලයයේ විදුහල්පති තුමාද මෙම සැසි වලට සහභාගී විය.

එදින අප වැඩ කරගෙන යන අතර තුරේදී එක් වරටම විද්‍යාගාරයේ ජල සැපයුම නතර විය. වහාම විද්‍යාගාර සහායකට කථාකර ජල පොම්පය ක්‍රියාත්මක කරන ලෙස විදුහල්පතිතුමා  ඉල්ලා සිටියේය.

විනාඩි කිහිපයක් ජලය නොමැති වීම නිසා කාගේත් ක්‍රියාකාරකම් අඩාළ විය. ජල ප්‍රශ්නය ගැන කා අතරත් කසු කුසුවක් විය.
"සර්, දැන් පැය භාගයකටත් ඉස්සෙල්ලත් වතුර නැති උනා" 
යයි එක සිසුවෙක් කීවා.
මා අසලම වාඩිවී සිටි විදුහල්පති තුමාගෙන් මේ ගැන විමසූ විට ඔහු මෙසේ කීවා.
"වතුර පොම්පෙට තියෙන්නේ පරණ මෝටර් එකක්‌. දවසම දාලා තිබුනත් ටැංකිය පිරෙන්නේ නැහැ." 
"සර් මම හිතන්නේ නම් කොහෙන් හරි වතුර ලීක්‌ වෙනවා." 
තවත් සිසුවෙක් අපගේ සාකච්ඡාවට එකතු උනා.
ඒ ගැන මටත් සැකයක් ඇති උනා. 
"අපි මේ ගැන පොඩි සමීක්ෂණයක් කර බලමුද?" 
කියා මා විදුහල්පති තුමාගෙන් ඇසුවා.
"හොඳ අදහසක්. මාත් ඔය ගැන සිතමින් සිටියේ. අපි  ඒකට කැමතියි. අපේ ඊළඟ ක්ෂේත්‍ර අධ්‍යයනයට හැකි වෙතොත් මේ සමීක්ෂණය කරමු." විදුහල්පති තුමා ප්‍රකාශ කළා.

එදින වැඩ සටහන අවසන් වීමට පෙර සිසුන් හතර පස් දෙනෙක් සමග මා මෙම ගැටලුව සාකච්ඡා කර මෙවැනි ගැටළුවක් සඳහා විසඳුම් සෙවීමට හොඳම මග 'විද්‍යාත්මක ක්‍රමය' බව පැහැදිලි කරදී, එහි පියවර කිහිපයද ඉතා සරල ලෙස විස්තර කර දුන්නා.
එයින් දිරිමත්වූ සිසුන් එවෙලේම මෙම ගැටලුවට හේතු විය හැකි උප කල්පන කිහිපයක්ද ඉදිරිපත් කළා.
ඒවා සැකෙවින් මෙසේය 
1. ජල පොම්පයේ හෝ මෝටරයේ අකාර්යක්ෂම බව 
2. කරාමවල ජල කාන්දුව 
3. භූගත ජල නලවල කාන්දුවීම්
4. ලිඳේ ජලය අඩු බව

ඊළඟ සතියේ උදය රැස්වීමේදී විදුහල්පති තුමා මේ පිළිබඳව දිග විස්තරයක් කර සති දෙකකට පසුව එළඹෙන සෙනසුරාදා දින කරනු ලබන මෙම අධ්‍යයනය විද්‍යාත්මක ගවේෂණයක් බව පවසා එයට සහභාගී වීමට කැමති සිසු සිසුවියන්ට, කලින් දින මා සමග සාකච්ඡා කළ ජේෂ්ඨ සිසුවෙකුට තම නම් දන්වන ලෙස ඉල්ලීමක් කර තිබෙනවා. එදින විවේක කාලය වනවිට සිසු සිසුවියන් 30 දෙනෙක් පමණ ඉදිරිපත්වී තිබුනා. මේ බව මටත් දන්වා නියමිත දිනට අධ්‍යයනය මෙහෙයවන ලෙසද ඉල්ලා සිටියා. 

සතිය මැද දිනයක මා විදුහලට ගොස් විදුහල්පති තුමා සහ ජේෂ්ඨ  සිසුන් කිහිපදෙනා හමුවී, ඔවුන් සමග විදුහලේ සෑම තැනකම ගොස් නිරීක්ෂණය කර අධ්‍යයනය සඳහා අවශ්‍ය තොරතුරු සටහන් කර ගත්තා. පසුව ජේෂ්ඨ සිසුන් සතර දෙනෙකුට  කණ්ඩායම් නායකයින් ලෙස ක්‍රියාකර සමීක්ෂණය කිරීමට සහ  තොරතුරු සටහන් කර ගැනීම සඳහා  අනිකුත් සිසුන් සමග ක්‍රියාකරන ලෙසටත් උපදෙස් ලබා දුන්නා. 

නියමිත සෙනසුරාදා උදේ මා විද්‍යාලයට යන විටත් ලොකු කුඩා සිසු සිසුවියන් රාශියක්‌, විද්‍යා ගුරුවරු කිහිප දෙනෙක් සහ විදුහල්පති තුමාත්   ක්ෂේත්‍ර මධ්‍යස්ථානයේ රැස්වී සිටියා.

මුලින්ම පැමිණ සිටින සිසු සිසුවියන් ජේෂ්ඨ  සිසුන්ගේ නායකත්වය යටතේ  කණ්ඩායම් හතරකට බෙදා ගත්තා.
එක් එක් කණ්ඩායමේ නායක සිසුන් විසින් කණ්ඩායමට නියමිත කාර්ය භාරය අනිකුත් සාමාජිකයින්ට විස්තර කර දුන්නා. පසුව සියලු දෙනාම ක්ෂේත්‍රයට ගියා. අපද වරින් වර සිසුන් වැඩ කරන ස්ථාන වලට ගොස් අවශ්‍ය උපදෙස් ලබා දුන්නා.
(කලින් දිනක කාර්මික ශිල්පියෙකු විසින් පොම්පයේ දොසක් නොමැති බව ප්‍රකාශ කළ බවද  විදුහල්පතිතුමා අපට පැවසුවා)

පැය දෙකකට පමණ පසු පළමු කණ්ඩායම තොරතරු රැගෙන පැමිණියා.
එහි සිටි කුඩා  සිසුන් තම සොයාගැනීම් කීමට පුලපුලා සිටියා. ඔවුන්ට   කිරීමට නියමිතව තිබුනේ විදුහල් භුමියේ තිබෙන ජල කරාම සහ ඒවායේ ජල කාන්දු වන කරාම සංඛ්‍යා  පිළිබඳව සටහන් කර ගැනීමයි.

ජල කාන්දුවීම් ප්‍රමාණික වශයෙන් මිනුම් ලබා ගැනීමට නියමිත දෙවන කණ්ඩායම භූගත කාන්දුවීම් කිහිපයක්ද  සොයා ගෙන ඒවායේ කාන්දු වීමේ මිනුම් ලබාගත නොහැකි බවත් ප්‍රකාශ කළා.

තුන්වන කණ්ඩායමට ලැබුණු ක්‍රියාකාරකම වූයේ  සම්පුර්ණයෙන් ආවරණය කර තිබෙන (කුඩා විවරයක් සහිතව)   ළිඳේ ගැඹුර, ඇති ජල පරිමාව, ජල ටැංකියේ පරිමාව ආදිය  ගණනය කිරීමයි. මේ සඳහා සරල ගණිත ක්‍රම සහ විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණ උපයෝගී කරගෙන  තිබුනා. ඊට අමතරව ඔවුන් විදුහල් පරිශ්‍රයේ සිතියමක, ලිඳ, ජල ටැංකිය, ජලනල පද්ධතිය, කරාම ඇති ස්ථාන ආදිය සටහන් කළා. (මේ සඳහා විදුහල්පති තුමා විසින් විදුහල් පරිශ්‍ර සිතියමක් සපයාදී තිබුනා.) 
   
හතරවන කණ්ඩායමට නියමිතව තිබුණේ ජලය කාන්දුවන ස්ථානවල දකින්නට ලැබෙන භෞතික ලක්ෂණ (දිය සෙවෙල් බැඳීම, තෙතමනය සහිත බව, තණකොළ සරුවට වැඩී තිබීම, ජලය රැඳී වලවල් තිබීම, මඩ සහිත බව ආදිය ) නිරීක්ෂණය කර සටහන් තබාගැනීම යි.

තොරතුරු එකතු කර ගැනීමෙන් පසුව සුළු විවේකයක් ගත් සිසුන් ලබාගත් දත්ත සැකසීම සහ විශ්ලේෂණය පටන් ගත්තා. පැමිණ සිටි ගුරුවරුද මෙයට සම්බන්ධ වූවා. 

ලබාගෙන තිබුණු තොරතුරු  වලට අනුව විදුහලේ ජල පද්ධතිය පිලිබඳ දත්ත සැකෙවින් මෙසේය.
1. ලිඳේ ගැඹුර   මීටර් 4 ක් පමණ, ජලයේ ගැඹුර මීටර් 2.6, ළිඳේ එදින 
    තිබුණු ජල පරිමාව ඝන මීටර් 24 පමණ , ජල ටැංකියේ ධාරිතාව ඝන 
    මීටර් 13.5
2. විදුහල් පරිශ්‍රයේ ඇති ජල කරාම සංඛ්‍යාව 196, ජල කාන්ඳු නොවන 
    කරාම සංඛ්‍යාව  66, සුළු කාන්දු වීම් සහිත කරාම සංඛ්‍යාව 68, මධ්‍යම 
    ප්‍රමාණයේ කාන්දුවීම් සහිත කරාම සංඛ්‍යාව 42, විශාල ප්‍රමාණයේ 
    කාන්දුවීම් සහිත කරාම සංඛ්‍යාව 20
3. ජල කාන්ඳු සහිත ස්ථානවල භෞතික ලක්ෂණ - බිත්තිවල තෙතමනය 
    ස්ථාන 26, බිත්තිවල දිය සෙවෙල් බැඳීම ස්ථාන 12, තණකොළ 
    සරුවට වැඩී  තිබීම ස්ථාන 8, මඩ සහිත ස්ථාන 4, 

මෙසේ ලබාගත් දත්ත අනුව ජල ටැංකිය පිරී නොයාමට ආසන්නම හේතුව වශයෙන් අනුමාන කල හැක්කේ කරාම ඇතුළු සම්පූර්ණ පද්ධතියේ ජල කාන්දු වීම බව පැහැදිලිවිය.

ජල කාන්දු වීම් අධ්‍යයනය කළ කණ්ඩායමේ දළ ගණනය කිරීම් අනුව (මිනුම් ලබාගත හැකිවූ කාන්දු වීම් වලින් පමණක්) පැයකට ජල ලීටර 1000 ක් පමණ අපතේ යන බව හෙළිවිය. ජල කරාම භාවිතයේදී අපතේ යන ප්‍රමාණය මීට වඩා බෙහෙවින් වැඩිවිය හැකිය. ඇත්ත වශයෙන්ම භාවිත වන ජල ප්‍රමාණයත්, නොයෙක් ආකාර වලින් අපතේ යන ජල ප්‍රමාණයත් බලන විට පැයකට ලීටර් 5000 ක්  ඉක්මවනු ඇත. ජල ටැංකිය පිරී නොයාමට හේතුව වනුයේ ජල පොම්පයේ කාර්යක්ෂමතාව  පැයකට ජල ලීටර් 5000 කට අඩුවීම  විය යුතු බව අනුමාන කළ හැකිය.

මෙම කරුණු  සාකච්ඡා  කිරීමෙන් පසුව මුළු ජලනල පද්ධතියම අලුත්වැඩියා කළ යුතු බව පැහැදිලි විය. 

එය ඉක්මනින්ම කරන බව විදුහල්පති තුමා ප්‍රකාශ කළේය. මෙම කටයුත්ත ගැන දැනගත්  ආදි ශිෂ්‍යයෙකුද වන ජලනල කාර්මික ශිල්පියෙකු, අලුත්වැඩියාව නොමිලේ කර දීමටත්, ජලනල උපාංග වෙළඳ සැලක අයිතිකරුවකු වන තවත් ආදී ශිෂ්‍යයෙකු, අවශ්‍ය සියලුම උපාංග නොමිලයේ සැපයීමටත් ඉදිරිපත් වී ඇත. 

ඊළඟ සතියේ දිනක ජලනල කාර්මික ශිල්පියා තවත් කිහිප දෙනෙකුද උදව් කරගෙන මූලික කැනීම් කටයුතු කර ඇත. භූගත ජල කාන්දු වල ප්‍රමාණ දැක ඔවුන් පුදුමයට පත්වී ඇත. ඔහු විසින් ඉල්ලුම් කරන ලද අවශ්‍ය උපාංග සියල්ලම වෙළඳ සැල හිමියා විසින් වහාම සපයා දී තිබේ. 
එම සතියේ සෙනසුරාදා, අලුත්වැඩියාව කිරීමට තීරණය කරන ලදී. එදිනද සිසුන් සහ ගුරුවරු විශාල පිරිසක් මෙම ක්‍රියාකාරකම බැලීමට පැමිණ සිටියහ.

ප්‍රධාන බෙදාහැරීමේ කරාමය විවෘත කර ජල ටැංකිය හිස් කළ ඔහු  තවත් කිහිප දෙනෙකුගේද සහාය ඇතිව අලුත්වැඩියා කටයුතු ආරම්භ කළේය. උදේ සිට පස්වරු දෙක පමණ වනතුරු නොකඩවා වැඩකළ ඔව්හු අවශ්‍ය සියලුම කරාම සහ සන්ධි අලුත්වැඩියා කිරීම අවසන් කර ඒ බව විදුහල්පති තුමාට දැන්වීය. ජල ටැංකියේ ප්‍රධාන බෙදා හැරීමේ කරාමය වසා දැමූ පසු විදුහල්පති තුමාම ජල පොම්පය ක්‍රියාත්මක කළේය.

මිනිත්තු හතලිහකදී, සියලුදෙනාගේම ඔල්වරසන් හඬ මධ්‍යයේ  ජල ටැංකිය උතුරා ගියේය !

වසර ගණනාවක් තිස්සේ කොපමණ ජල පරිමාවක් අපතේ ගියේදැයි කිසිවෙක් නොදත්හ. ඒ සියල්ල මනා කළමනාකරණය මගින් සුළු වේලාවකදී නිවැරදි කරගත හැකිවිය.

මෙය ආශ්චර්යයක් නොවේ.             
  
   

Tuesday, 21 February 2017

දැනුම් සම්භාරයක් ලබාගැනීම සඳහා මග පෑදූ මාසික ප්‍රකාශනය - Reader's Digest- 1 කොටස

         

Image result for reader's digest
එදා සිටම  පොතෙහි පිට කවර සටහන නොවෙනස්ව පවතී.
      
ප පවුලේ කව්රුත්, කියවීමෙන් දැනුම් සම්භාරයක් ලබාගන්නා ලද, ජාත්‍යන්තර කීර්තියට පත් ඒ මාසික ප්‍රකාශණයට උපහාරයක්‌ ලෙස මෙම සටහන තබමි. 

මට මුලින්ම Reader's Digest කියවීමට ලැබුනේ, හත්වැනි පන්තියේ ඉගෙන ගන්නා කාලයේදීය. ඒ 1952 වසරේය. එ කාලයේ අපගේ ශිෂ්‍ය නිවාසය භාර ගුරුතුමා, ඉඳහිට කොළඹ ගිය අවස්තාවලදී මිලදී ගෙන කියවන Reader's Digest පොත බොහෝවිට අපටත් කියවීමට අවස්ථාව ලබා දුන් නිසාය. අප ඉගෙනීම ලැබුවේ ඉංග්‍රීසි මාධ්‍යයෙන් නිසා, ඉංග්‍රීසියෙන් ලියවුනු පොත්පත් කියවීමට පුරුදු වී  සිටියෙමු.

ඒ කාලයේ පාසල් පුස්තකාලවල අපගේ වයසට ගැලපෙන පොත් වශයෙන් තිබුනේ 'A.L Bright Story Readers' සහ 'Tales Retold for Easy Reading' වැනි සරල පොත් පමණකි. එකළ, කොළඹින් පිට නගරවල පොත් සාප්පුවකින් Reader's Digest වැනි පොත් මිලට ගත හැකි වුයේ කලාතුරකිනි. ඒ වකවානුවේදී පොතක මිල රුපියල් එකයි ශත විසිපහක් පමණ විය. කොළඹ මැකලම් පොත්හල, පිටරට මුද්‍රණය කර බෙදා හරින මාසික සඟරා සහ පොත්පත් මුදල් ගෙවා  ගෙදරටම ගෙන්වා ගතහැකි ආකාරය පිළිබඳව පළකරණ පුවත්පත් දැන්වීම් ගැනද මාගේ අවධානය බොහෝවිට යොමුවිය. ඒ කාලයේ එවැනි දෙයකට අමතර මුදලක් වැය කළ නොහැකි වය. කෙසේ වෙතත් කවදා හෝ Reader's Digest ගෙදරට තැපෑලෙන් ගෙන්වා ගැනීම පිලිබඳ සිහිනයක් මගේ සිතට කා වැදී තිබිණ.

අපොස සාමාන්‍ය පෙළ සහ උසස් පෙළ පන්තිවල ඉගෙනීම ලබද්දී අතට වැඩිපුර  මුදලක් ලැබුණුවිට Reader's Digest මිලදී ගතිමි. විශ්ව විද්‍යාලයේ අධ්‍යාපනය ලබන කාලයේදීනම් Reader's Digest පමණක් නොව 'National Geographic' 'Scientific American' වැනි මාසික ප්‍රකාශණ ද නොකඩවා කියවීමට අවස්ථාව  ලැබිණ.

විශ්ව විද්‍යාල අධ්‍යාපනය අවසන් කර මා මුලින්ම රැකියාව සඳහා ගියේ 1963 වසරේය. ඊට මාස දෙක තුනකට පසු කොළඹ මැකලම් පොත් හලට ගොස් Reader's Digest ගෙන්වා ගැනීම පිළිබඳව විමසීමි. තැපැල් ගාස්තුවත් සමගම වර්ෂයක් සඳහා දායක මුදලවූ රුපියල් විස්සද ගෙව්වෙමි. මාස දෙකකින් පමණ මගේ පිටපත හොංකොං නගරයේ සිට ගෙදරටම ලැබී තිබිණ.

වසර දහයකට වැඩි කලක් දකිමින් සිටි සිහිනය සැබෑවිය 

මාස්පතා එකතුවන දැකුම්කලු ලෙස මුද්‍රණය කර තිබුණු Reader's Digest පොත්, ක්‍රමයෙන් ගොඩ නැගෙමින් තිබුණු මාගේ කුඩා පුස්තකාලයට නව පෙනුමක් ලබා දුන්නේය. 70 දශකය වන විට පිටපතක මිල රුපියල් එකසිය හැත්තෑපහක් පමණ විය.

කාලය කෙමෙන් ගෙවී ගියේය.

දැන් මගේ කුඩා පුස්තකාලයට මාස්පතා එක බැගින් ලැබී  වසර දහයක පමණ Reader's Digest පොත් එකතුවක් තිබේ. මේවා වසරින් වසර අනුපිළිවෙලට සකස් කර තබා, අතරින් පතර පොතක් ගෙන පැරණි දේ නැවත කියවීම ප්‍රීතිජනක විය. කොළඹ රැකියාව කරන කාලයේ දුම්රියෙන්, බස් රියෙන් හෝ පෞද්ගලික ප්‍රවාහන සේවයකින් ගමන් කරන සෑම විටම Reader's Digest අලුත්ම පිටපත මාගේ බෑගයේ විය. තවත් කෙනෙකු සමග කතාබස් නොකරන සෑම අවස්ථාවකම මම පොත කියවීමි. (පසු කාලීනව වාහනයක ගමන් කරමින් කියවීම තරමක් අමාරු විය). 70 දශකයේ භීෂණ සමයේදී මාස කිහිපයක් මගේ පිටපත් තෑපෑලේදී අස්ථානගත විය. පසුව, මරදානේ පරණ පොත් විකුණන තැනකට ගොස් අමාරුවෙන් එම පොත් සොයාගෙන අඩුව සම්පුර්ණ කර ගතිමි. වරක්, මගේ මිතුරෙක් පොත් දෙකක් ගෙන ගොස් ආපසු භාර දුන්නේ නැත. පසුව ඔහුට මතක් කළ විට, ඒවා ආපසු දුන් බවම කියා සිටියා. මට පාඩුව විඳ ගැනීමට සිදුවිය ඒවා නම් නැවත සොයා ගැනීමට ලැබුනේ නැහැ. කලක්  ගතවන විට, අපගේ දියණියන්ද තමන්ට හැකි පමණින්  මේ පොත් කියවීමට පටන් ගත්හ. මටත් වඩා ඔවුන් එම පොත් වලින් ප්‍රයෝජන ගන්නා  බව මට දකින්නට ලැබුණි. ඔවුන් සිංහල මාධ්‍යයෙන් ඉගෙනීම ලැබුවද ඉංග්‍රීසි පිළිබඳව හොඳ දැනුමක් ලබාගැනීමට මගේ පොත් එකතුවද අනුබලයක් වන්නට ඇතැයි සිතමි.
Image result for reader's digest
පෘතුවි තලයේ පරිසර සංරක්ෂණය සඳහා විශේෂ
ලිපි ඇතුලත් එක් මාසිකයක්‌ 
            
80 දශකයේදී මට වසර කිහිපයකට විදේශ ගත වීමට සිදුවිය. නැවත මැකලම් පොත්හලට ගොස්, මගේ නව ලිපිනය දී වැඩිපුර මුදලක්ද ගෙවා මගේ පිටපත් එම රටට ගෙන්වා ගතිමි. කාලය ගෙවී ගොස් මගේ Reader's Digest එකතුවට වසර 50 ක්ද ගතවිය. 2010 වසර වනවිට වාර්ෂික දායක මුදල රුපියල් හාරදහසද ඉක්මවීය. රුපියලේ අගය අඩුවීමත් ලොව පුරා ඇතිවන උද්ධමනයත් නිසා මෙසේ සිදුවන්නට ඇත. 
වාර්ෂිකව එකතු වන පොත් සුරක්ෂිතව ගොනු කර, පොත් අල්මාරියේ තැන්පත් කර තැබීම අපගේ සිරිතය. දියණියන්ද මෙම පිළිවෙත දිගටම අනුගමනය කළහ. මේ  තොගයේ සෑම පොතක්ම  පාහේ මා විසින් කියවා තිබෙන බව මටම පුදුමයකි. ඒ සියල්ලම කියවීමට අවස්ථාව කෙසේ හෝ ලැබී ඇත. මේ වන විට වසරකට පොත් 12 බැගින් එකට මිටි බැඳ ඇති 50 වසරක පොත් තොගයක් මගේ පොත් අල්මාරියේ තිබුණි. (කිහිපයක් හැර) 
කාලයාගේ ඉක්ම යාමත් සමග,  අපට පෞද්ගලික හේතුන් මත විදේශ ගත වීමට සිදුවිය. උපන් රට, සුපුරුදු පරිසරය, හදාගත් ගේ දොර, නෑදෑ හිතවතුන්, දිගු කලක සිට ඇසුරු කළ පොත්පත් ආදී බොහෝ දේ අතහැර දමා යාමට තීරණය කළෙමු. සියලු සංස්කාරයින් නැසෙන සුළු බව බුදු දහමෙන් ඉගෙන ගෙන ඇති නිසා අතහැර දැමීම, කණගාටුවකින් යුතුව වුවද කළයුතු විය.ඉතාමත් අවශ්‍ය පොත් හැර අනිත් බොහෝ පොත්පත් ඉගෙන ගන්නා දරුවන්ට සහ හිත මිතුරන්ට දුනිමි. එහෙත්, Reader's Digest තොගය අතහැර දැමීම මහත් ගැටලුවක් විය. අවසානයේදී ඒ පොත් සියල්ල කළුතර බෝධිඥාන පුස්තකාලයට තෑගි කළෙමි. එහි පාඨකයින්, එම පොත් පැරණි වුවත්, නවතාවයෙන් යුතුව කියවන බව පසුව අසන්නට ලැබී මහත් සතුටට පත්වීමි.
  
Reader's Digest පිලිබඳ තවත් තොරතුරු සහ ඒවා මගින් දැනුම් සම්භාරයක් ලබාගත්තේ කෙසේද යන්න මීළඟ සටහන්වල ලියා තබමි.

Monday, 13 February 2017

අධ්‍යාපනයේ විභාග රසකතා 1


ශ්‍රී ලංකාවේ තවමත් පවතිනුයේ බොහෝදුරට විභාග කේන්ද්‍රීය අධ්‍යාපන ක්‍රමයකි. රටෙහි වාසනාවට දැනට මෙම ක්‍රමය සංශෝධනය කිරීමට පියවර ගනිමින් සිටින බව පෙනේ. අපගේ ව්භාග වලද හෙළි නොවන රස කතා එමටය.
මෙයින් එක්‌ කතාවක්‌ ගැන කෙටි සටහනක් මෙසේ තබමි;

දැනට දශක හතරකට පමණ පෙර මා සේවය කළේ විභාග දෙපාර්ත-මේන්තුවේ ඇගයීම් ශාඛාවේ. අපොස සාමාන්‍ය පෙළ විද්‍යාව විෂයය භාරව කටයුතු කිරීම මා  වෙත පැවරී තිබුණා. ගණිතය විෂයය භාරව සිටියේ අප සමග එක්ව වැඩකළ විෂයය මාලා සංවර්ධන මධ්‍යස්ථානයේ නිලධාරියෙක්. එම වර්ෂයේ ගණිත ප්‍රශ්න පත්‍රය තිබුණු දිනයේ බහු වරණ ප්‍රශ්න පත්‍රයේ එක් ප්‍රශ්නයක  එක් වචනයක අඩුපාඩුවක් නිසා රටෙහි මහත් ආන්දෝලනයක් ඇති උනා. දවස ඇතුලත විභාග කොමසාරිස් තුමාට  ටෙලිෆෝන් පණිවුඩ සිය ගණනක්‌ ලැබිලා.

මෙය සැලවූ වහාම විභාග කොමසාරිස් තුමා විසින් ගණිත විෂයයේ ප්‍රධාන පරීක්ෂක වරයා සහ අප තව කිහිප දෙනෙකු කැඳවා, සාකච්ඡා කර, උත්තර පත්‍ර ඇගයීම් කටයුතු වලදී, සිසුනට අසාධාරණයක් නොවන පරිදි ඒ  සඳහා ගතයුතු ක්‍රියා මාර්ගය තීරණය කරන ලදී.

(මෙවැනි අවස්ථාවකදී  කරනුයේ එම බහු  වරණ ප්‍රශ්නයේ සියලුම වරණ නිවැරදි ලෙස සලකා, පිළිතුරු නොසැපයූ අය ඇතුළුව සියළුම අයදුම් කරුවන්ට නියමිත ලකුණ දීමයි. මේ නිසා කිසිවෙකුට අසාධාරණයක් සිදු නොවේ.) 

පසු දින පුවත් පත්වල මෙම සිද්ධිය පළකර තිබුණු අතර එක්‌ පුවත් පතක කතුවැකිය මගින් අධ්‍යාපන අමාත්‍යංශයට සහ විභාග දෙපාර්තමේන්තුවට දොස් පවරා තිබුණි. මෙ ගැන අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශයටද ටෙලිෆෝන් පණිවුඩ රාශියක්ද ලැබී ඇති බවද  දැන ගතිමු.

එදින දහවල් දහයට පමණ අධ්‍යාපන ඇමති තුමා විභාග කොමසාරිස් තුමාට කථා කර
"ඔන්න විභාග ප්‍රශ්න පත්‍රයක වැරැද්දක්. මේ වැරදි කරන නිලධාරි කව්ද? ගණිතය විද්‍යාව ප්‍රශ්න පත්‍ර භාර ප්‍රධාන නිලධාරීන්  වහාම මා හමුවීම සඳහා මගේ කාර්යාලයට එවනවා හොඳයි"                                                                                      
කියා තර්ජනාත්මක නියෝගයක් කර ඇත. එසේ කියා අවසන් කළ විගසම,  මෙම සිද්ධිය පිළිබඳව ගත් පියවර ගැන කිසිම පැහැදිලි කිරීමක් කිරීම සඳහා  විභාග කොමසාරිස්ට අවස්ථාවක් නොදී ඇමති තුමා ටෙලිෆෝනය විසන්ධි කර තිබේ.                                        

ගණිත ප්‍රශ්න පත්‍රයේ දෝෂය වෙනුවෙන් මාද කැඳවා තිබීම අපට මහත් ගැටළුවක් විය.

විභාග කොමසාරිස් තුමා  අප කැඳවා වහාම අධ්‍යාපන ඇමති තුමා හමුවීමට යන ලෙස  දන්වන ලදී.

ඒ වන විටත් සකස් කර තිබුණු සංශෝධිත ලකුණු දැමීමේ ක්‍රියා පටිපාටිය සහ අදාළ ප්‍රශ්න පත්‍රද රැගෙන අපි ඇමති තුමා හමුවීමට ගියෙමු. ඇමති කාමරයට ගොස් අමුත්තන් සඳහා පනවා තිබුණු පුටු දෙකක හිඳ ගතිමු.
අපට කිසිවක් නොකිව් ඔහු තමා ඉදිරියේ තිබුණු  කතු වැකිය පෙරළා තිබුණු, එදින පුවත් පත අපට දිගු කළේය. එය අතට ගත් මගේ මිතුරා යමක්‌ කීමට සැරසෙන විටම අතින් සන් කර එය නතර කළ ඇමති තුමා මෙසේ අප ඇමතීය 
"මේ දෙන්නම ගණිත ප්‍රශ්න පත්‍රය හදපු අයද?" 
"මම කළේ විද්‍යාව ප්‍රශ්න පත්‍රය" මම පිළිතුරු දුනිමි. 
"එහෙනම් මේ  කතාවට ආවේ මොකටද?" ඔහු මගෙන් ඇසීය 
"එන්නට කියා පණිවුඩයක් දී තිබුණු නිසා " මම කීවෙමි.
"හා මටයි වැරදුනේ. මම හිතුවේ ගණිතය, විද්‍යාව දෙකේ ම ප්‍රශ්න පත්‍ර  හදන්නේ එකම කණ්ඩායමය කියා." ඇමති තුමා  කීවා.

හොඳට හරි බරි ගැසී පුටුවේ වාඩිවූ  ඇමති තුමා 
"පේනවා නේද පත්තර වලින් අපට දොස් කියනවා. දෙමව්පියෝ අපිට  බනිනවා. මේ වැඩේ හරියට කරන්නට බැරිනම්, එක්‌කෝ ඔහෙලා යන්න ඕනෑ.  නැත්නම් මම යන්න ඕනෑ. මොකද කියන්නේ? " 
එය ඇමති තුමාගේ තර්ජනයයි.
ටික වෙලාවක් නිශ්ශබ්දව සිටි මගේ මිතුරා
"සර්, මම රජයේ සේවකයෙක්. ජීවත් වෙන්නේ මේ පඩියෙන්. මට නම් යන්නට බැහැ."
යයි එඩිතරව කීවා.

මෙම ප්‍රකාශයෙන් තරමක් පසුබෑ ඇමති තුමා,  
"ඒ කියන්නේ මට යන්න කියනවාද?"
කියා තරමක් උස් හඬකින් සහ මඳ සිනහවක් සහිතව ඇසුවා.
පසුබට නොවූ අප මිතුරා තරමක් හෙමිහිට
"ඒක සර්ගේ කැමැත්තක්"
යයි ඇඟට නොදැනී කීවා. මෙය අසා තරමක් උස් හඬින් සිනහ වූ ඇමති තුමා
"මේ අවනම්බුවෙන් ගොඩ එන්නේ කොහොමද?"
කියා අපෙන් ප්‍රශ්න කළා 
අප ඒ සඳහා ගන්නා ලද ක්ෂණික පියවර සහ සිසුනට කිසිම අසාධාරණයක් නොවන ලෙස උත්තර පත්‍ර ඇගයීම කළ හැකි බව පැහැදිලි කරදුන් පසු
"එහෙනම් වැඩේ ලෙහෙසියෙන්ම අහවර කරලා නේද?
කියා සහකාර ලේකම් කෙනෙකුට කථාකර පත්‍ර පිටුවද ඔහුට දී  මෙසේ උපදෙස් දුන්නා.
"මේ  අයගෙන් තොරතරු ලබාගෙන ඔය කතුවැකිය පිළිබඳව, මගේ උපදෙස් පරිදි, සිසුනට අසාධාරණයක් නොවන ලෙසට වහාම පියවර ගත් බව පත්‍රයට  දන්වා යවා, අනිකුත් පත්‍ර වලටත් ලියුම බැගින් යවන්න.". 

අවසානයේදී "මගේ උපදෙස් පරිදි" කියා, ඒ වැඩෙනුත් ඇමති තුමා ලකුණු දා ගත්තා.

   .  

Monday, 6 February 2017

A party 'Breast deep' in water - 'තන මට්ටමට දියේ බැස දැමූ සාදය'


මේකත් සීෂෙල්ස් රටේ සිදුවීමක්. නවතම අත්දැකීමක් නිසා ලියන්නට සිතුනා. 1987 වර්ෂයේ අගදී පමණ සිදුවීමක්. ඒ කාලයේ මා වැඩකළේ එරට 'පොලිටෙක්නික්' එකේ. සීෂෙල්ස් රටේ උසස් පෙළ පන්ති පවත්වන්නෙත්  පොලිටෙක්නික්  එකේ.  උසස් පෙළට රසායන විද්‍යාව ඉගැන්වීම භාරව තිබුනේ මටයි. රට කුඩා වුවත් 'පොලි' එකේ අධ්‍යයන අංශ රාශියක්ම තිබුණු නිසා ගුරුවරු සහ උපදේශකයින් හැටක් පමණ සිටියා. මේ හැටදෙනා රටවල් දහයකින් විතර පැමිණි අය. ලංකාවඉන්දියාවමුරුසිරට, චීනය, උගන්ඩාව, ඇමෙරිකාව, මැඩගස්කරය, කැනඩාව, බෙල්ජියම   එංගලන්තය වැනි රටවල් රාශියකින් පැමිණි අය සිටි නිසා හරිම අත්දැකීම් ගොනුවක් ලබාගන්නට හැකි උනා. අපි, ලංකාවේ අයත් තුන් දෙනෙක් ගුරු මණ්ඩලයේ සිටියා.

මේ රටේ සමාජවාදය මහ ඉහලින්ම සලකන නිසා කවුරුත් එක සමානයි. ආයතනයේ ගුරු මණ්ඩලය සහ විද්‍යාගාර සහායකයින්, කාර්යාල සහායකයින්, උද්‍යාන කම්කරුවන්, පිරිසිදු කරන්නන් වැනි සියලු දෙනාම අතර හරිම එකමුතුවක්‌ තිබුනා. සීෂෙල්ස් රටේම අයත් දහදෙනෙක් විතර කණ්ඩායමේ සිටියා. අපගේ අධ්‍යාපන අංශයේ ප්‍රධානියා වුයේ මහා බ්‍රිතාන්‍යයේ 'ස්කොට්' ජාතිකයෙක්. ඔහු නමින් 'ග්‍රිස්ටොක්'. ඔහු හඳුන්වන්නේ එච් ඕ එස් (HOS head of school) කියායි.  

විනෝදකාමී සැහැල්ලු ජීවිතයක් ගතකරන ඒ රටේ මිනිස්සු  වැදගත්යයි සැලකෙන ඕනෑම කරුණක් වෙනුවෙන් පාටියක් දැමීම  සිරිතක්. අපේ 'පොලි' එකේද නිතරම පාටි තිබුනා. බොහෝ විට ඒ පාටි සංවිධානය කිරීම පැවරුනේ රසායන විද්‍යා අංශයේ විද්‍යාගාර සහායක ලෙස සේවය කළ 'චාල්ස්' ටයි. ඔහු රටේම කෙනෙක්. එම වර්ෂය අවසානයේදී ඉගැන්වීම් කොන්ත්‍රාත්තු අවසන් කළ කිහිප දෙනෙක්ම ආපසු තම මව් රට වලට යන නිසා පාටිය අමුතුම අන්දමට කලයුතු බව අපට දැනගන්නට ලැබුනා.

'පොලි' එක තිබුනේ රටෙහි ප්‍රධාන නගරය වන වික්ටෝරියා සිට කිලෝමීටර් 10 ක් පමණ දුරින් පිහිටි 'අන්ස් රෝයාල්' නම් කුඩා නගරයේ. ඉතාම දැකුම්කලු මුහුදු වෙරළකට ආසන්නව පිහිටි නිසා 'පොලි' එකේ වැඩකළ අප විවේක වෙලාවට වෙරළට ගොස් සිටීමටද පුරුදුව සිටියා. මෙහි වෙරළ ආසන්නවම කොරල් පරයක් තිබුණු නිසා මුහුදේ බාදිය වෙලාවට පරය හොඳටම පෑදී තිබෙනවා. රටේ කාටත් අපට වඩා වඩදිය, බාදිය ගැන හොඳ අවබෝධයක් තිබුනු අතර ඔවුන් සියලු දෙනාම දක්ෂ පිහිනුම් කරුවෝද වුවා. . 

වාරාවසානයට සතියකට පමණ උඩදී ගුරු විවේක කාමරයේ චාල්ස් විසින් දමා තිබුණු දැන්වීමක පාටිය ගැන තොරතුරු සඳහන් කර 

' There will be surprises, adventures, hilarious things and many more.....'  

කියා අවසන් කර, පහතින් මේ අයුරින් ලියා තිබුනා.

'The party will not be on land. Expect adventure at thigh deep in water. The person with the minimal clothing with decent  coverage, will be getting a valuable prize.' 

පසුවදා වන විට thigh deep වෙනස් කරhip deep   ලෙසද, තුන්වන දිනයේ නැවත වෙනස් කර, waist deep  ලෙසද, සතියේ හතරවන දිනය වන විට tummy deep කියාද වෙනස් වූවා. අවසාන දිනයේදී එය breast deep  කියා කවුදෝ වෙනස් කර තිබුනා. රටේ අයට සහ තවත් බොහෝ අයට එය මහත් විනෝදජනක දෙයක් වූවත්, මුහුදේ  එවැනි අවදානම් දෙය නුහුරු අපට එය ප්‍රහේලිකාවක් විය.

අන්තිම දිනයේ ඉගැන්වීම් කටයුතු කලින් අවසන් කර, සිසුන් ගෙවල් වලට ගිය පසු, කවුරුත් එක්කෙනා දෙන්නා වෙරළ පැත්තට ගියා. ඒ වන විටත් චාල්ස් තව කිහිප දෙනෙක් සමග වෙරළේ සිට මීටර් සියයක් පමණ දුර, කොරල් පරය මත, මේසයක් අටවා එය මත බාබකිව් (barbeque BBQ)  එකක් සූදානම් කර තිබුනා. තවත් මේස දෙකක් මත ආහාරපාන රාශියක්, පේපර් ප්ලේට්ස්' ආදිය සහ බීම වර්ග අසුරා තිබුනා. ඒ වන විටත් මේස කකුල් අඩියක් පමණ ජලයෙන් යටවී තිබුනා. සියල්ලෝම වෙරළට පැමිණි පසු 

"All are cordially invited for barbeque lunch at waist deep in the sea"

"උකුලක් ගැඹුරු මුහුදේ "බාබකියු' දිවා භෝජනය සඳහා සියලු දෙනාටම සාදරයෙන් ආරාධනා කරනවා" 

කියා චාල්ස් නිවේදනය කළා.  

එසේ කී  චාල්ස් උඩට හැඳ සිටි ඇඳුම ගලවා දමා මුහුදට පැන්නා. අනිත් ගැහැණු පිරිමි බොහෝ දෙනෙක්ද වහාම ක්‍රියාත්මකවී උඩ ඇඳුම ගලවා දමා  මුහුදට බැස්සා. වෙරළේ සිට කොරල් පරය අතර මුහුදු තීරය එතරම් ගැඹුරු නැහැ. බොහෝ අය දැන්වීමේ කියා තිබුණු පරිදි ඇඳුම ගැන නම් හොඳින් සැලකිලිමත් වී තිබුනා. සෑම කෙනෙක්ම මතුපිට ඇඳුමට යටින් මුහුදට බැසීමට පහසු ඇඳුමක් හැඳගෙන සිටියා. ටික වෙලාවකින් මේසය තබා තිබුනු තැන කොරල් පරය මතට ගොඩවූ සමහර අය අඩ නිරුවත්ව සිටි නිසා හඳුනාගැනීමට තරමක් විපරම් කර බැලීමට සිදු උනා. තද අව් රශ්මිය තිබුණු නිසා දියේ බැස සිටීමත් දිවා ආහාරය ඒ ලෙස ගැනීමත් හරිම ආශ්වාදජනක දෙයක් උනා.

 'බාබකිව්' (BBQ) එකේ පළහා ගත් කුකුල් මස්, සොසේජස්, පොකිරිස්සන් සමග පාන්, කට්ලට්ස්, ආදිය සහ පලතුරු කා,  බියර් එකක් බිව් පසු ඇඟට හොඳ පණක් ආවා. කිහිප දෙනෙක් සින්දු කීමට පටන් ගත්තත් එය එතරම් සාර්ථක වුයේ නැහැ. බලා සිටිද්දී බාදිය වැඩි වන ආකාරය දකින විට මට නම් තරමක බයකුත් ඇති උනා. ඒ උනත් බියගුළු කම නොපෙන්වා කොයි මොහොතේ ගොඩට යම්දෝ යි සිතමින් සිටියා. දැන් දැන් ජල මට්ටම ඉක්මනින්ම වැඩි වෙමින් තිබුනා. පැය භාගයක් පමණ යන විට ජල මට්ටම මේසය මතුපිටටම ආවා. ගුරු විවේකාගාරයේ දැන්වීමේ, අවසාන දිනය වනවිට කව්දෝ විහිලුවට  breast deep කියා වෙනස් කර තිබීම ඇත්ත බව මට එවිට  මතක් උනා. 

අප කුඩා කාලයේලංකාවේ ගංවතුර ගලන ප්‍රදේශ වල වැඩි හිටියන්, මහා මාර්ගය වතුරට යටවී තිබෙන ප්‍රමාණය තව කෙනෙකුට කියන විට භාවිත කරන මිනුම් මට මෙවෙලේ සිහි උනා. ('දනක් විතර, උකුලක් විතර, තන මට්ටම, පොව්වන තරමට, නොපොව්වන තරමට'  ආදිය ඔවුන්ගේ පැරණි ගංවතුර මිනුම්  වී තිබිණ.)   

තව අඩියක් ජලමට්ටම වැඩි වුවහොත් බාබකිව් (babaque BBQ........). උපකරණය යටවෙනවා. දැන් ජල මට්ටම 'වේස්ට්' waist deep  ද පසු වීගෙන එනවා. සමහරු ටික ටික ගොඩ බිමට මාරු උනා.

අඩුම ඇඳුම තේරීම ඊළඟට. 

එය තේරීම භාරවුයේ එච්එඕඑස් (HOS) ට. පිරිමින් වැඩිදෙනෙක් සිටියේ කෙටි නාන ඇදුම් හැඳගෙන. කාන්තාවන්ගේ නම් වයිවාරණ ඇඳුම් තිබුනා. අවසානයේදී කාන්තාවන්ගෙන් ජය ගත්තේ  පටු රෙදි පටියකින් උඩුකය යන්තම් වසාගෙන තවත්  වසා ගතයුතු  ප්‍රදේශ සායම් ආලේපයක් තවරාගෙන 'බොඩි පේන්ට්' (body paint)  කරගෙන සිටි තරුණ බෙල්ජියම් ජාතික  ක්‍රීඩා උපදේශිකාව වන කැතරින්ය. මා 'බොඩි පේන්ට්' ගැන කලින් අසා තිබුනත් බොහෝ දුරට අඩ නිරුවත් සිරුරක් සායම් වලින් හොඳහැටි ආවරණය කරගත හැකි බව හරියටම දැන ගත්තේ එදායි. සියල්ලන්ගේම අත් පොළසන් නාදය මැද්දේ ඇයට පළමුවන ස්ථානයට හිමි තෑග්ග ලැබුණා. 

පිරිමින්ගේ අඩුම ඇඳුම තේරීම එතරම් අමාරු වුයේ නැහැ. කව්රුත් පාහේ ඇඳගෙන සිටියේ 'ස්විමින්ග් ට්‍රන්ක්' (swiming trunk) කොට කලිසම්. ඒ අතර තුවායක් ඉනෙහි දවටාගෙන සිටි පුස්තකාලයේ වැඩ කරන 'ඩොනල්ඩ්' තුවාය ගලවා දමා ඉදිරියට ආවා.  ඔහු කිසිවක් හැඳගෙන නැති යයි කවරුත් සිතුවා. ඔහු හැඳ ගෙන සිටියේ ලංකාවේ අමුඩයට සමාන ඇඳුමක්. වෙරළේ තිබුණු ගසක පට්ටයක් හිනෙහි බැඳගෙන, ශරීරයේ පැහැයට සමාන පැහැයකින් යුත් කුඩා සාක්කු ලේන්සු‍වකින් ඔහු අමුඩය ගසා ගෙන සිටින අයුරු දැක කාටත් සිනහව නවත්වා ගන්නට නොහැකි උනා. අප නම් අමුඩය දැක තිබුණු නිසා එතරම් කුතුහලයක් දැනුනේ නැහැ. හැම කෙනෙක්ම ඒ ගැන වැඩිපුර විපරම් කරන විට තරමක් ලැජ්ජාවට පත් ඔහු දියට පැන ඉක්මණටම ගොඩට ගියා. පසුව ඔහුගේ තෑග්ග වෙරළේදී දුන්නා. 

ගැහැණු පිරිමි දෙපක්ෂයම 
" the minimal clothing with decent  coverage," 
යන සටහන හොඳින් පිළිපැද, මුහුදටත් බැසීමට හැකිවන ආකාරයෙන් විකට ඇඳුම්ද හැඳගෙන සිටි නිසා එදා සාදය විචිත්‍රවත් වූ බවත් එයින් වැඩිහිටියනට යෝග්‍ය අහිංසක ආස්වාදයක් ලැබූ බවත් නොකියාම බැරිය.
   
   









Sunday, 15 January 2017

සීෂෙල්ස් රටෙහි ඉතාමත් සාර්ථක අමුතුම අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් ........


   පසුගිය 70 සහ 80 දශක වල දී ශ්‍රී ලාංකිකයන්ට අප්‍රිකානු ප්‍රදේශයේ සහ අරාබිකරයේ රටවල රැකියා සඳහා යාමට මහඟු අවස්ථාවක් උදාවිය. නයිජීරියාව, සීෂෙල්ස්, ඕමානය වැනි රටවල රැකියා ඇබෑර්තු බහුලව තිබිණ. විශේෂයෙන්ම විද්‍යා ගණිත ගුරුවරු, වෛද්‍ය වරු, ඉංජිනේරුවන් වැනි වෘත්තිකයින් බහුල වශයෙන් මෙම රටවලට රැකියා සඳහා ගියහ. ශ්‍රී ලංකා රජයෙන්ද මේ සඳහා අනුබල දුන් අතර 44 / 90 නම් රාජ්‍ය පරිපාලන චක්‍ර ලේඛය මගින් විදේශ නිවාඩු ලබාගැනීමටද පහසු කම් සලසා තිබිණ. මේ අනුව දෙවරකට අවුරුදු 5 ක්  (අවුරුදු 3 සහ 2 බැගින්)  වැටුප් රහිත නිවාඩු ලැබිණ. බොහෝ විට එම රටවල නිලධාරීන් අප රටට පැමිණ සම්මුඛ පරීක්ෂණ පවත්වා සුදුස්සන් තෝරා ගත්හ. ගුරුවරුන් තෝරා ගැනීම සඳහා අධ්‍යාපන අමාත්‍යාංශය අවශ්‍ය  පහසුකම් සලස්වන ලදී. සීෂෙල්ස් රටෙහි රැකියා සඳහා ගුරුවරුන් තෝරා ගැනීම පිණිස එරට අධ්‍යාපන ඇමැතිවරයාම පැමිණීම විශේෂත්වයක් විය. එකල එම අධ්‍යාපන ඇමැතිවරයා වුයේ ඉන්දියානු සම්භවයක් ඇති පැට්‍රික් පිල්ලේය.

විද්‍යා අධ්‍යාපනයේ නියැලී සිටි මගේ හිතවතුන් කිහිප දෙනෙක්ද 1982 වසරේදී  පළමු වතාවට සීෂෙල්ස් රටට යාමට තෝරාගන්නා ලදී.  නානා, ගුණේ, අත්පුත්, කොටන්, රත්නසභාපති  සහ තවත් දෙදෙනෙක් එම කණ්ඩායමට අයත් විය. ඔවුන්ගෙන් ලබාගත්  තොරතුරු අනුව 1984 දී මටද ගුරුවරයෙකු ලෙස එහි යාමට අවස්ථාව ලැබිණ.

අපට එහිදී ඉගැන්වීමට සිදුවුයේ අමුතුම ක්‍රමයකට සකස් කළ විෂයය මාලාවකි. අධ්‍යාපනය ලබන ළමුන්ද වර්ගීකරණයක් කර තිබුණි.  එරට ප්‍රංශ, බ්‍රිතාන්‍ය ආදී විදේශ රට වල ග්‍රහණයට අසුව සිය වස් දෙකක් පමණ දැඩි පීඩාවන්ට පත්ව තිබී නිදහස ලබා ස්වයං පාලනයක් ආරම්භ කර තිබුනේ ඊට වසර කිහිපයකට උඩදීය. සීෂෙල්ස් වලට සංක්‍රමණය වීමෙන් පසු යුරෝපීයයන් විසින් වහල් සේවය සඳහා අප්‍රිකානු රටවලින් ගෙනෙන ලද ජනතාව  රටෙහි මුල් ස්ථිර පදිංචි කරුවන් වුහ. ඔවුන් සාක්ෂරතාව අතින් ඉතාමත් නොදියුණු තත්ත්වයක පසුවිය. මෙම දුපත් වල අධ්‍යාපනය නව මුහුණුවරකින් ගෙනයාමට වැඩ පිළිවෙල සකස් කර තිබුනේ ජනාධිපති ලෙස අලුතින් පත්වී ඇති ‘ඇල්බට් රෙනේ’ ය.

යුරෝපීය ආධිපත්‍යය පැවතී කාලයේදී  වහල් සේවය සඳහා අප්‍රිකානු රටවලින් ගෙන්වා ගත් ශ්‍රමිකයින්ගෙන් පැවත එන අය පරම්පරා කිහිපයකට පසුව  වුවද අධ්‍යාපනය අතින් බොහෝ පසුබට තත්ත්වයක සිටියහ.  එසේ වුවත් වෙළඳාම, මත්ස්‍ය කර්මාන්තය, ඉදිකිරීම් ආදී ජීවනෝපායන් සඳහා එරටට සංක්‍රමණය වූ චීනය, ඉන්දියාව. බ්‍රිතාන්‍යය වැනි රටවල අය සතුටුදායක අධ්‍යාපනයක් ලැබූ අය වූහ. නව ජනාධිපතිද නීති උපාධියක්‌ සහිත ප්‍රංශ සම්භවයක් ඇති අයෙක් විය. 12 දෙනෙකුගෙන් යුක්ත කැබිනට් මණ්ඩලයක් සහිත ඔහුගේ රජය ප්‍රජාතන්ත්‍ර මුහුණුවරකින් තිබුනත් එය ඇත්ත වශයෙන් ඒකාධිපති බලතල සහිත එකක් විය. එය මගින් රටෙහි ජනතාවට හිතකර වැඩසටහන්  රාශියක්ම ක්‍රියාවට නැංවීම  නිසා රජයට විශාල ජන බලයක් තිබිණ. රජය මගින් අධ්‍යාපනයේ ප්‍රතිසංස්කරණ රාශියක් කරන ලදී.

ඒ කාලය වන විට රටෙහි මුළු ජනගහනය 75,000 ක් පමණ විය. දුපත් සිය ගණනකින් සමන්විත මෙම රාජ්‍යයේ ජනාවාස තිබුනේ මාහේ, ප්‍රාලේ, ලාඩීග්‍, සිල්වට් යන දුපත් වල පමණකි. ජනගහනයෙන් 95% ක් පමණ ජීවත්  වූයේ ප්‍රධාන දුපත වන මාහේ වලය. මාහේ හි අග නගරය වික්ටෝරියා විය. සාප්පු සංකීර්ණ, බැංකු,  තැපෑල් කාර්යාලය, රජයේ කාර්යාල සංකීර්ණය, බස්  නැවතුම් පල ආදී සියල්ලම එකකට එකක් පෙනෙන තෙක් මානයේ වික්ටෝරියාහි පිහිටා තිබිණ. මුළු රටෙහිම ධාවනය වන කුඩා බස් රථ 50 ක් පමණ විය. රටෙහිම වාහන ධාවනය කළ හැකි මහා මාර්ග ඇත්තේ කිලෝ මීටර 350 පමණ ප්‍රමාණයකි. රටෙහි ප්‍රධානතම ආදායම් මාර්ගය වුයේ මත්ස්‍ය කර්මාන්තය වූ අතර සංචාරක ව්‍යාපාරයද හොඳින් වර්ධනය වී තිබිණ.
  
රටෙහි මුල් පරම්පරාවලින් පැවත එන බොහෝ ජනයා  නුගත් අය නිසා ඔවුන් තම දරුවන්ද හොඳ අධ්‍යාපනයක් සඳහා යොමු කිරීමට උනන්දුවක් නොදැක්වූහ. නිදහසට පෙර එරටෙහි හොඳ අධ්‍යාපනයක් සඳහා තිබුණු එකම විදුහල ‘සීෂෙල්ස් කොලේජ්’ වූ අතර කතෝලික පල්ලිය මගින් පාලනය වූ ‘රෙජිනා මුන්ඩි’ නම් කන්‍යාරාමයක්ද තිබී ඇත. මෙම විදුහල් දෙකම ගාස්තු අයකරන විදුහල් වූ නිසා ඒවායේ දොර විවෘත වූයේ යමක් කමක් තිබුණු අතලොස්සකට පමණකි. වත් පොහොසත් කම් වලින් අඩු ජනතාව සඳහා තිබුණු රජයේ පාසැල් ඉතාම අකාර්යක්ෂම තත්ත්වයක පැවතින.

නව රජය විසින් මුලින්ම සෑම ගමකම පාහේ අංග සම්පූර්ණ පාසල බැගින් පිහිටුවීමට පියවර ගෙන තිබේ. මේ නිසා ප්‍රථමයෙන්ම රට පුරා විසිරී යන පරිදි විදුහල් 23 ක් සංවර්ධනය කරන  ලදී. ඒ සමගම රටෙහි  දරුවන් සියලු දෙනාම සඳහා මූලික අධ්‍යාපනය අනිවාර්ය කළේය. මුදල් අයකර අධ්‍යාපනය ලබාදුන් කතෝලික පල්ලියට අයත් විදුහල් දෙකද ඉදිරි වසර කිහිපය තුලදී රජයේ නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමයට අනුබද්ධ කිරීම සඳහාද නීති රීති පනවන ලදී.

ජනාධිපති රෙනේගේ රජයෙන් රටෙහි අධ්‍යාපනය නගා සිටුවීම සඳහා ගන්නා ලද  පියවර නිසා ඔහු ඉතාමත් ජනප්‍රිය විය. ඔහු විසින් විශේෂයෙන්ම පොදු ජනතාව සඳහා ගැලපෙන නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් පිළිබඳව සැලකිල්ල යොමු කරන ලදී. මේ සඳහා යුරෝපීය රටවල් සහ  ඉන්දියාව, ශ්‍රී ලංකාව වැනි ආසියාතික රටවල් වලින් ගුරුවරු ගෙන්වා ගැනීමට යුහුසුළුව කටයුතු යොදවා ඇත. 

එම පියවර සමග නිර්මාණය වූ අමුතුම අධ්‍යාපන ක්‍රමය මෙය වේ.
මෙම අධ්‍යාපන ක්‍රමයට දායක වූ මුල්ම විද්‍යා සහ ගණිත ගුරුවරුන් බොහෝ විට ශ්‍රී ලාංකිකයින් වූ අතර වෙනත් විෂයයන් සඳහා ඉන්දියාව, බ්‍රිතාන්‍යය, ගිනියාව, මුරිසි දිවයින් වැනි රටවල ගුරුවර ගුරුවරියන්ද  වුහ. ‘සීෂෙල්වා’ (Seychellois) යන නමින් හඳුන්වන එම රටේම ගුරුවරුද ඒ අතර වුහ. රටෙහි භාවිත භාෂාව වුයේ ‘ක්‍රියෝල්’ (Creole) ය. මෙය ප්‍රංශ, ඉංග්‍රීසි සහ ස්වාහලි වැනි භාෂා කිහිපයක මිශ්‍ර වීමෙන් තනාගත් භාෂාවකි. ප්‍රාථමික පන්තිවල ‘ක්‍රියෝල්’ බසින් ඉගැන්වීම  කරන අතර ඊට ඉහල පන්තිවල ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යය වුයේ ඉංග්‍රීසියි. 
  
පහල පන්ති වලදී පාසැල් හැරයාම වැලක්වීමට පියවර ගත් රජය අටවන ශ්‍රේණිය සමත්වූ පසු රටෙහි සියලුම සිසුන්ට (බාලක බාලිකා දෙපක්ෂයටම) පුරා දෙවසරක නේවාසික කාර්මික පුහුණුවක් ලබාදීමට වැඩ සටහනක් සම්පාදනය කර ඇත.  මේ සඳහා වසරකට මුළු රටෙහි අටවන ශ්‍රේණිය සමත්වන  සියලුම දරුවන් 800 ක් පමණ බඳවා ගැනේ. පළමු වසරේදී සියලුම දරුවන් ‘සෙන්ට් ඈන්’ (St. Anne) නම් කුඩා දුපතේ ඇති නේවාසිකාගාර වලට යවනු ලැබේ. ඔවුන් දෙවන වසරේදී දිවයිනේ ඈත කොනක වනාන්තරයක් මැද පිහිටි ‘කැප්ටර්නේ’ (Cape Ternay) නම් නේවාසිකාගාර වලට් යැවේ. නේවාසිකාගාර සහිත මෙම අධ්‍යාපන ආයතන හැඳින්වුයේ ‘ගම්මාන’ලෙසටය මෙම නේවාසික අධ්‍යාපන ක්‍රමය ‘නැෂනල් යූත් සර්විස්’ (National Youth Service - ජාතික තරුණ සේවාව) ලෙස හැඳින්වේ. මෙම සිසුනට පෙරවරු 8.00 සිට පස්වරු 3.00 දක්වා සාමාන්‍ය පාසල් විෂයය මාලාව ඉගැන්වේ. අපට පැවරී තිබුනේ මෙම ඉගැන්වීමයි. ‘මාහේ’ නම්  ප්‍රධාන දිවයිනේ පදිංචි වී සිටි අපට ‘සෙන්ට් ඈන්’ දිවයිනට යාම සඳහා විශාල බෝට්ටුවක් යොදවා තිබුණි. එම බෝට්ටුවේ උදේ සවස ගමන ඉතාමත් ප්‍රිය ජනක විය. (බෝට්ටු ගමනේද රස කතා ඇත.)

ජාතික තරුණ සේවාවේ ගම්මාන වල ස්ථාපිත මෙම නේවාසිකාගාර ‘ක්ලස්ටර්’ (Cluster) යන නමින් හඳුන්වන ලදී. නේවාසිකාගාර භාරව සිටියේ ‘ඇනිමාටර්’ (Animateur) යන නමින් හඳුන්වන ලද විශේෂ පුහුණුවක් ලත්  අය වූහ. රජයේ ප්‍රගතිශීලී අදහස් සියලු සිසුන් හට කා වැද්දවීමට පියවර ගැනීම ඔවුන්ට පැවරුණු වැදගත් කාර්යයක් විය.  පාසල් වේලාවේදී සාමාන්‍ය ඉගෙනීම් කරන සිසුන් සවස් කාලයේදී නිශ්චිත කාල සටහනකට අනුව ක්‍රීඩා, කාර්මික වැඩ, ඉවුම් පිහුම්, පිරිසිදු කිරීම්, ගෙවතු වැඩ ආදියෙහි නිරත වෙති. රාත්‍රී කාලයේ නියමිත පැය ගණනක් පාඩම් කටයුතු වල යෙදෙති. අනිවාර්යයෙන්ම පාන්දර පහට පමණ අවදි වන ඔව්හු පැයක් පමණ ශාරීරික ව්‍යායාම් වල යෙදෙති. ඔවුන්ට ක්‍රීඩා කිරීම සඳහාද සියලුම පහසුකම් සලසා තබිණ.

මෙම හසුරු කෞශල්‍ය මිශ්‍රීත, නේවාසික අධ්‍යාපන ක්‍රමය වසර තුන හතරක් තිස්සේ කරගෙන යාමේදී මුළු රටෙහිම මනා අධ්‍යාපන ප්‍රබෝධයක් ඇතිවී තිබේ.

ජාතික තරුණ සේවාවේ දෙවන වසර අවසානයේදී පවත්වනු ලබන විභාගයෙන් ඉහල ලකුණු ලබාගන්නා සිසුන්ට රටේ තිබෙන එකම බහු තාක්ෂණ ආයතනයට ඇතුළත්වීමට අවස්ථාව ලැබේ. එහිදී ඔවුනට උසස් අධ්‍යාපනය හෝ රැකියාවකට අනුරූප පාඨමාලාවක් හැදෑරිය හැකිය.

උසස් අධ්‍යාපනයට යොමු වන අයට අපොස සාමාන්‍ය පෙළින් පසුව අපොස උසස් පෙළ දක්වා බහු තාක්ෂණ ආයතනයේ අධ්‍යාපනය ලැබිය හැකිය. ඔවුන් අපොස සාමාන්‍ය පෙළ සහ  අපොස උසස් පෙළ සඳහා පෙනී සිටිනුයේ බ්‍රිතාන්‍යයේ කේම්බ්‍රිජ් ආයතනයේ විභාග වලටය. එය අවසන් කරන දක්ෂ සිසුන් පිට රට විශ්ව විද්‍යාල වලට යවා රටට අවශ්‍ය වන වෘත්තිකයින් නිර්මාණය කරගනු ලැබේ. මෙම අපූරු අධ්‍යාපන ක්‍රමය මගින්, ප්‍රාථමික අවදියේ සිටම සිසුනට පොත් පත්, ඇඳුම පැළඳුම්, නේවාසික පහසුකම්, ගමනාගමන පහසුකම් වැනි සියලුම දේ රජයෙන් නොමිලේම ලැබේ. (එසේ වුවත් රටෙහි අග හිඟ කම්  ගැන මනා අවබොධයක් නොමැති බොහෝ සිසුන් නොමිලේ ලැබෙන දේ නිකරුනේ නාස්ති කරති.)

1984 වසරේ පෙබරවාරි මාසේ එහි ගිය මට මුලින්ම පැවරුනේ ජාතික තරුණ සේවාවේ ‘සෙන්ට් ඈන්’ දුපතේ පළමු වසර සිසුන්ට විද්‍යාව ඉගැන්වීමයි.

‘සෙන්ට් ඈන්’ ගම්මානයේ අධ්‍යාපන කටයුතු භාරව සිටි ‘එඩියුකේෂන් කෝඩිනේටර්’ (Education Coordinator -  අධ්‍යාපන සම්බන්ධීකාරක)  එරට කාන්තාවක් වුවාය. ඇය මෙරිලීන් ය. පළමු දීනයේ ගම්මානයේ කාර්යාලය, පන්ති කාමර, විද්‍යාගාරය, නේවාසිකාගාර ආදී සෑම තැනකටම මා කැඳවා ගෙන ගිය ඈ, ඉගැන්වීමේ කටයුතු පිලිබඳව මනා විස්තරයක් කළාය. විද්‍යාගාර සහායක චාල්ස් ද එහිදී මට හමුවිය.

එරට සාමාන්‍ය පාසැල්වල අට වසරේදී පවත්වන අභියෝගතා පරීක්ෂණයක සාධන මට්ටම් අනුව සිසුන් කණ්ඩායම් පහකට වර්ග කරන බව  ඇය ප්‍රකාශ  කළාය. මේවා ‘සෙට් 1, සෙට් 2....’ (Set 1, Set 2....) ආදී වශයෙනි. ඒ සමගම ඇය අපට තවත් වැදගත් වන කාරණයක්ද පෞද්ගලිකව පැහැදිලි කර දුන්නාය එය නම් ‘සෙට් 1’ සිසුන් ඉතාමත් දක්ෂ බවත්  ‘සෙට් 5’ සිසුන් කිසිම දක්ෂතාවක්‌ නොමැති බුද්ධි මට්ටමෙන් අඩු, අලස සිසුන් බවත්ය. කෙසේ වෙතත් සෑම ගුරුවරයෙකුටම සියලුම මට්ටම් පන්ති වල ඉගැන්වීමට සිදුවන බවත් ඇය ප්‍රකාශ කළාය. ඉගැන්වීමේ මාධ්‍යය ඉංග්‍රීසි බව අවධාරණය කළ ඇය, ‘සෙට් 5’ සිසුන්ගේ ඉංග්‍රීසි දැනුමද බොහෝ දුර්වල බව කීවාය. සිසුන්ට, ගුරුවරුන්ට සහ අනිකුත් සියලුම සේවකයින්ට අවශ්‍ය දහවල් ආහාරය සහ තේ, කෝපි වැනි පාන වර්ගද  ගම්මානයේම පිහිටි භොජනාගාරයෙන් නොමිලයේම සපයන බවද ඇයගෙන් දැනගන්නට ලැබිණ. පසුවදා උදේම මාගේ  කාලසටහන දෙන බවද ඇය කීවාය. ගුරු විවේකාගාරය, විද්‍යාගාරය සහ පන්ති කාමර සහිත ප්‍රදේශය ‘ස්ටඩි සෙන්ටර්’ (Study Centre)  යන නමින් හඳුන්වන ලදී.

මෙ සියල්ල දැන ගන්නට ලැබීමෙන් පසුව තරමක සහනයක් සහ බිය මුසු හැගීමක්ද ඇතිවිය. ලංකාවෙන් පැමිණ සිටින සගයන් කිහිප දෙනෙක් එදින සවසම මුණ ගැසී තොරතරු කතා කර ගතිමි. ඔවුන් කීවේද වැඩ කිරීම තරමක් අමාරු බවයි.

දෙවන දින උදේම උපදෙස් ලැබුන පරිදි නියමිත වේලාවට ‘සෙන්ට් ඈන්’ දුපතට යාම සඳහා බෝට්ටු අංගනයට ගියෙමි. එහිදී ලංකාවේ දන්නා හඳුනන ගුරුවරුන්ද වෙනත් රටවල් කිහිපයක ගුරුවරු සහ ගුරුවරියන්ද ද මුණ ගැසිනි. මා බෝට්ටු ගමනට ආධුනිකයෙකු බව ඉවෙන් මෙන් දැනගත් කිහිප දෙනෙකු බෝට්ටුවට ගොඩ වීම සඳහා මට උදව් කළහ. එදින උදේ, මුහුදේ බාදිය තිබුණු අවස්ථාවක් නිසා ‘පියර්’ එකේ සිට බෝට්ටුවට අඩි පහක්‌ පමණ පහලට පැනීමට සිදුවිය. වඩදිය පවතින අවස්ථාවලදී බෝට්ටුවට නැගීම ඊට වඩා පහසු බවද ඔවුන්ගෙන් දැන ගතිමි.

බෝට්ටුවට ගොඩවීම සහ ආපසු ගොඩට ඒම පිළිබඳව මනා පුහුණුවක් තිබිය යුතු බව මට ඉක්මනින්ම අවබෝධ විය. විශේෂයෙන්ම විවිධ ඇඳුම් ඇඳ සිටි කාන්තාවන් බෝට්ටුවට ගොඩවීම සඳහා  අඩි පහක්‌ පමණ පහලට පනින  විට තිබුණු දර්ශන කාගේත් හාස්‍යයට හේතුවිය.

දුපත් වෙරළේ බෝට්ටුව නවත්වන ස්ථානයේ සිට ගුරු විවේකාගාරය සහ ‘ස්ටඩි සෙන්ටර්’ එකට මීටර් දෙසියයක පමණ දුරක් විය.

එහි ගිය විගසම මගේ කාල සටහන ලැබිණ. සියලුම මට්ටමේ පන්ති පහක කාල ඡෙද විසිපහක් විද්‍යාව ඉගැන්වීම මට පැවරී තිබිණ.   පෙරවරු අටට සීනුව නාද වූ විට කවුරුත් පන්ති කාමර වලට යාමට පිටත් විය. එදින උදයේ බෝට්ටුවේදී මා සමග කථා කළ  ‘සෙරීනා’ නම මුරිසි රටේ ගුරු මහත්මියක් මගේ පන්ති කාමරයට පැමිණ  එහි සිටි සිසුනට මා හඳුන්වා දුන්නාය. මගේ පන්තිය තිබුණු විද්‍යාගාරයේම අනික්‌ කොනෙහි තිබුණු පන්තියට යාමට නියමිතව තිබු, මා ගැන කිසිවක් නොදැන සිටි ඇය, මා විද්‍යාව ඉගැන්වීම සඳහා විශේෂඥ ගුරුවරයෙකු බවත්, ශ්‍රී ලාංකිකයෙකු බවත්  කියා මා සිසුනට හඳුන්වා දීම මට පුදුමයක් විය. මට නියමිත පන්තිය  ‘සෙට් 1’ පන්තියක් විය.     සිසුන් මට ආචාර කළ විට මාද සුපුරුදු පරිදි ආචාර කර ගුරු පුටුවේ හිඳගතිමි. ඊට  පසු එක් සිසුවෙකු මා වෙත ඉදිරියට පැමිණියේය. ඔහු ඉදිරියට එන විට කිහිප දෙනෙකු සිනහ වනුද දකින්නට ලැබිණ. මා වෙත පැමිණි ඔහු “සර්, මම රසික වලවගේ. අපි  ලංකාවේ. තාත්තා මෙහෙ එන්ජිනියර් කෙනෙක්”. “මම පන්තියේ ලීඩර්” කියා ඉංග්‍රීසියෙන් කීවේය. “නම් ලකුණු කිරීමට උදව කරන්නම්” කියාත් ඔහු කීවා. මෙය මට මහත් පුදුමයක් වුවත් රටේ කමට, අපේ කමට කටයුතු කිරීමේ උදාර ගතිය එම සිසුවා තුළ තිබීම පිලිබඳ ආඩම්බරයකුත් ඇති වුවා.

මේසය මත තිබුණු පන්ති රෙජිස්ටරය පෙරලූ ඔහු “සමහර නම් කියවන්නේ අමුතු ලෙසකටයි” කියා නම් උච්චාරණය කර එකින් එක කියවන විට සිසුන් දෙස බලා නම් ලකුණු කිරීම මට පහසු විය. ඇත්තෙන්ම එම නම් බොහොමයක්ම උච්චාරණය කළේ අමුතුම ආකාරයකට  George (ශෝෂ්), Hoareau (වාවෝ), Hugh (ඉග්) ආදී වශයෙනි.
එරට මුල් පදිංචි අයගෙන් පැවත එන සිසුන්ගේ නම්, ප්‍රංශ, ඉංග්‍රීසි, ක්‍රියෝල් වැනි භාෂා වලින් කැඩී ආ,  අමුතුම ලෙස උච්චාරණය කළයුතු ඒවා විය. මෙම නම් අපට කිසිසේත් කටට හුරු නොවීය. සිසුන් සමග ටික වෙලාවක් ආ ගිය තොරතුරු කතා කළ මා පන්තිය ගැන විපරම් කරණ විට එක් ශිෂ්‍යාවක් නැගිට තමා පන්ති උප නායිකාව බවත් අවශ්‍ය තොරතුරු පැවසිය හැකි බවත් කියා පන්ති වාර්තා පොතද රැගෙන මා අසලට පැමිණියාය. තරමක් මුඛරි සිසුවියක වූ ඇය නමින් ‘චින්තා’ බව කීවාය. ඉන්දියානු සම්භවයක් ඇති ඇයගේ පියා අමාත්‍යාංශයක ගණකාධිකාරි වරයෙකු ලෙස සේවය කරන බවත් එරටට පැමණ  වසර දහයක් පමණ වන බවත් දැනට රටෙහි පුරවැසියන් බවත් පසුව දැන ගතිමි. කෙසේ වෙතත් හමුවූ මුල් දිනයේම, අපේ අසල්වැසි රටෙහි නිසාදෝ ඇයද  මා සමග කුලුපග වුවාය.

ටික දිනක් යනතුරු පන්තියේ නම් ලකුණු කිරීමේදී නම් උච්චාරණය සඳහා පන්ති නායිකාව වන ‘චින්තා’ සිසුවියද උදව කළාය. ඇයගේ නමද කටට හුරු එකක් විය.

පාසල් වාරය ආරම්භ කර සති දෙකක් ගතවී තිබුනත් අනුයුක්ත ගුරුවරයෙකු පැමිණ විද්‍යාව විෂයයේ රසායන විද්‍යා කොටසේ මූල ද්‍රව්‍ය ගැන එහෙන් මෙහෙන් කරුණු ස්වල්පයක් උගන්වා තිබෙන බව වාර්තා පොතෙන් සහ චින්තා  සිසුවියගෙන් දැන ගතිමි. මා එසේ තොරතුරු විමසමින් සිටින විට ගබඩා කාමරයේ සිටි විද්‍යාගාර සහායක චාල්ස් ද එතැනට පැමිණ තවත් බොහෝ කරුණු පැහැදිලි කර දුන්නේය.

මූල ද්‍රව්‍ය ගැන උගන්වා තිබුණු තැනින්ම මට විද්‍යාව පාඩම ඉගැන්වීම පහසු විය. මා පාඩම පටන් ගන්නා විටම විද්‍යාගාර සහායක චාල්ස් ‘ආවර්තිතා වගුව’ (Periodic Table) ක් පෙන්වා එය අවශ්‍යදැයි මගෙන් ඇසීය. එය වැදගත් ඉගැන්වීම් උපකරණයක් නිසා මම කැමතිවීමි. ‘ආවර්තිතා වගුව’ නිසා මගේ ඉගැන්වීම තවත් පහසු විය. පාඩම අවසානයේදී ස්වයං ඇගයීමක් කිරීමට අවශ්‍ය වූ නිසා මම සිසුන්ගෙන් පාඩමට අදාළ ප්‍රශ්න කිහිපයක් ඇසීමි. ඔවුන් ඉතා හොඳ ප්‍රතිචාර දැක්වූ අතර  කිහිප දෙනෙක්ම වර්ණවත් ‘ආවර්තිතා වගුව’ ගැන විමසිලි බවක් දැක්වූහ. මාගේ ඉගැන්වීම පිළිබඳව සිසුන්ගේ කැමැත්තක් තිබෙන බව මම තේරුම් ගතිමි. එදින, මට කලකට පසු ඉතාමත් සාර්ථක රසායන විද්‍යා පාඩමක් ඉගැන්වීමට හැකිවූ බවද සත්‍යයකි. මෙම කුඩා අප්‍රිකානු රටෙහි, දීප්තිමත් සිසුන් සිටින පන්තියක ආසියානු සිසුන් දෙදෙනෙකු පන්ති නායකයින් වී සිටීම ගැනද  මට තරමක අභිමානයක් ඇතිවිය.

එදින මට තවත් පන්ති දෙකක ඉගැන්වීමට සිදුවිය. ඒ පන්ති දෙකම මධ්‍ය බුද්ධි මට්ටමේ සිසුන් සිටින ‘සෙට් 3’ පන්ති විය. එම සිසුන් ‘සෙට් 1’ සිසුනට වඩා සාධන මට්ටමෙන් අඩු බව මට විනාඩි කිහිපයකදී අවබෝධ විය. ඔවුන් බොහෝ දෙනෙකුගේ අවධානය සහ වටහා ගැනීමේ ශක්තිය අඩු බවත්, ලිවීමේ කුසලතාව සහ භාෂා ව්‍යවහාරය දුර්වල බවත් කිහිප දිනකින් හඳුනාගැනීමට හැකිවිය. කෙසේ වෙතත් සිසුන් සාධන මට්ටම අනුව වර්ග කිරීම ඉතාමත් ක්‍රමානුකකූලව සිදුකර තිබෙන බව පැහැදිලිවිය.

නුතන අධ්‍යාපන මනෝවිද්‍යාව අනුව සිසුන් මෙසේ සාධන මට්ටම අනුව වර්ග කිරීම කාලෝචිත නොවන බව බොහෝ අධ්‍යාපනඥයින්ගේ මතය වුවත් මෙවැනි සුවිශේෂී අවස්ථා වලදී එසේ නොකළ හැකි බව පැහැදිලිව පෙනේ. මෙම තරුණ සේවා අධ්‍යාපන ක්‍රමයේ ‘සෙට් 5’ පන්තියකට ඉගැන්වීමෙන් පසුව මෙම ක්‍රමයෙහි වැදගත් කම මට තව දුරටත් අවබෝධ විය. 
               
කාලසටහනට අනුව, ‘සෙට් 5’ පන්තියක මගේ විද්‍යාව පාඩම පටන් ගැනීමට තිබුනේ එම සතියේ සිකුරාදා උදේය. එදින මා පන්තියට යන විටම ආයතනයේ විදුහල්පතිනිය ලෙස කටයුතු කළ ‘එඩියුකේෂන් කෝඩිනේටර්’ (අධ්‍යාපන සම්බන්ධීකාරක) නමින් හඳුන්වනු ලබන එරට කාන්තාවක වන මෙරිලීන් ද මා සමගම පැමිණියාය. මුලින් ඉංග්‍රීසියෙන් මා හඳුන්වාදුන් ඇය පසුව විනාඩි කිහිපයක්ම ඔවුන්ගේ මව් බස වන ‘ක්‍රියෝල්’ වලින් උපදෙස් රාශියක්ම දුන්නාය. මට භාෂාව නොතේරුණත්, ඇය ඔවුනට අවවාද රාශියක් දී වැරදි කළහොත් දැඩි දඬුවම්ද විඳීමට සිදුවන බවද  ඇය ප්‍රකාශ කළ බව මට හැඟී ගියේය.

ඇය ගිය පසු, මා සුපුරුදු පරිදි සිසුනට ‘ගුඩ් මෝනිං’ කීවිට කිහිප දෙනෙක් පමණක් ප්‍රතිචාර දැක්වීය. ඒ වන විටත් සිසුන් කිහිප දෙනෙක් ඩෙස්කයට හිස තබාගෙන තාලයට ඇඟිලි වලින් තට්ටු කරමින් සිටියහ. එක සිසුවියක් කොස්සක් රැගෙන පන්තිය අතුගෑමට පටන් ගත්තාය. සන්සුන් වීමට කිහිප වරක්ම විධාන කළ පසු කවුරුත් හිඳ  ගත්හ.

මා ඔවුන්ගෙන් ප්‍රශ්න කිහිපයක් ඇසු විට දෙදෙනෙක් පමණක් ඉංග්‍රීසියෙන් පිළිතුරු දුන් අතර බොහෝ අය කතා කළේ  ‘ක්‍රියෝල්’ භාෂාවෙනි. බොහෝ සිසුනට ඉංග්‍රීසි කතාකිරීමට නොහැකි වූ අතර මට ‘ක්‍රියෝල්’ භාෂාව නොතේරේ. මේ නිසා පන්තිය මට මහත් ‘අන්ඩර දෙමළයක්’ විය.

පන්තියේ සිටියේ සිසු සිසුවියන් දොළොස් දෙනෙකු පමණකි. මොවුන් පාලනය කළ හැකි මඟක්  කල්පනා කළ මා, නිශ්ශබ්ද වන ලෙස විධානයක් දී කළු ලෑල්ලේ යමක් ලිවීමට සූදානම් වන විටම පන්තිය නිශ්ශබ්දවිය. දෙතුන් දෙනෙක්ම

‘සර්, ටු කොපි ?’ (Sir, to copy?) යයි ප්‍රශ්න කළහ. 

ඔවුන් දන්නා ඉංග්‍රීසියෙන් ඇසුවේ මා ලියන දේ පිටපත් කර ගැනීම පිණිසද යන්න බව මම වටහා ගතිමි.

‘යස්’ (Yes) කී මා,

මාගේ නම ඇතුළු පෞද්ගලික තොරතුරු කිහිපයක් කළු ලෑල්ලේ ලීවෙමි. වහාම පොත් පෑන් එලියට ගත් ඔව්හු මා ලිව් සියල්ලද  පිටපත් කර ගත්හ.
දැන් මට පොට පෑදිණි. ඊළඟට ‘සයන්ස්’ (SCIENCE) යන්න කළු ලෑල්ලේ ලොකු කැපිටල් අකුරෙන් ලිව් මා විද්‍යාගාර සහායක ‘චාල්ස්’ ට කථාකොට විද්‍යා උපකරණ කිහිපයක් ගෙනෙන ලෙස ඉල්ලීමි. ඔහුගෙන් ලැබුණු බීකරය, මිනුම් සරාව, පුනීලය, ෆ්ලාස්කුව, පරීක්ෂණ නළය ආදී උපකරණ කිහිපයක් මේසය මත තැබූ මා එක එක පන්තියට හොඳින් පෙන්වා සුළු විස්තරයක් ඉංග්‍රීසියෙන් කර එම විස්තරය ක්‍රියෝල් වලින් කරන ලෙස චාල්ස්ට පැවරීමි. චාල්ස් එය ඉතා කැමැත්තෙන් කළේය. ඒ අතර තුර, මම එම උපකරණවල විශාල රූප සටහන්  කළු ලෑල්ලේ ඇඳ කොටස් නම් කළෙමි. (මා කිසි දිනක එතරම් විශාල ලෙස රූප සටහන් ඇඳ නොතිබිණි). සිසුන් සාවධානව ඇඳීමට පටන් ගත්හ. දැන් මගේ විද්‍යා පාඩම බොහෝ දුරට චිත්‍ර පාඩමක් මෙනි.

ඉක්මනට ඇඳීම  අවසන් කළ එක් සිසුවියක් පොත රැගෙන මාවෙත පැමිණියාය. එහි වැරදි හරිගැස්වූ මා රතු පෑනෙන් ලොකු හරි ලකුණක් දමා ‘ගූඩ්’ කියා ලීවෙමි. එයින් අමන්දානන්දයට පත්වූ දැරිය, ඉඟ සුඟ සලමින් තරමක නර්තනයක් සහිතව පොත ඔසවා පන්තියට පෙන්වමින් ආපසු ගියාය. ඊළඟ උපකරණය වූ මිනුම් සරාව පන්තියට පෙන්වා විස්තර කිරීමට සැරසෙන විට තවත් සිසුන් කිහිප දෙනෙක් පොත පෙන්වීමට මා ඉදිරියට පැමිණ සිටියහ. ඔවුනටද හරි ලකුණ දමා ඉතිරි උපකරණද විස්තර කර රූප සටහන්ද කළු ලෑල්ලේ ඇන්දෙමි. සිසුන්ද ඉතා උනන්දුවෙන් රූප සටහන් පිටපත් කර ගත්හ.

පාඩම අවසන් වීමට විනාඩි කිහිපයක් තිබියදී, අධ්‍යාපන සම්බන්ධීකාරක වරිය විද්‍යාගාරය දෙසට පියමන් කරනු දුටිමි. ඇය පන්තියට පැමිණෙන විට සිසුන් තරමක් කලබල වුහ. සිසුන්ට වාඩි වීමට අතින් සන් කළ ඇය, මුලින්  චාල්ස් සමග යමක්  කතා කළාය. පසුව මා ඇමතු ඇය

“හව් ඉස් ද ක්ලාස්” (“How is the class ?”) යයි මගෙන් ඇසීය.

“දෙයාර් ඉස් නෝ ප්‍රොබ්ලම්. දේ ආ වෙරි කීන් ඉන් සයන්ස්.” (“There is no problem. They are very keen in Science”)   මම කීවෙමි.

“වන්ඩෆුල්”  (“Wonderful”) කී ඇය නික්ම ගියාය.

තමන්ගේ දුර්වල සිසුන්ගේ වැඩ කටයුතු ගැන හොඳින් දන්නා ඇය මගෙන් බලාපොරොත්තු වුයේ ධනාත්මක පිළිතුරක් නොවන්නට ඇත. සමහරවිට පන්තිය අවසන්වන විටම ඈ ඒ පැත්තට පැමිණියේ විශාල ගාල ගෝට්ටියක් බලාපොරොත්තුවෙන් වන්නටත් ඇත. කෙසේ වෙතත් මා අධ්‍යාපන මහෝ විද්‍යාවේ මුලධර්ම, අවස්ථාවට අනුකුලව යොදා ගැනීමට ඉගෙන ගෙන තිබුණු නිසා මතුවිය හැකිව තිබු ගැටළු තත්ත්වය මගහැරගත හැකිවූ බව මගේ හැඟීමයි.

සිසුන්ද පිටවී ගියහ.

ඔවුන් ගිය පසු දකුණතෙහි මහපට ඇඟිල්ල ඔසවා මට ඉඟියක් කළ චාල්ස් ද පාඩම හොඳින් කෙරුණු බව නිහඬව අනුමත කළේය. මෙම සිසුනට ඉගැන්වීමේ හොඳම ක්‍රමය විෂයය කොටස ඉතාමත් සරල ලෙස විස්තර කර, කෙටි සටහනක් කළු ලෑල්ලේ ලියා පිටපත් කර ගැනීමට සැලැස්වීම බව විද්‍යාගාර සහායක චාල්ස් ද අනුමත කළේය.

දෙවන වසරේදී මට වැඩ කිරීමට ලැබුනේ ‘කැප්ටර්නේ’ ගම්මානයේය. මෙහි මා විද්‍යාව ඉගැන්වූ එක් පන්තියක රටෙහි ජනාධිපතිවරයාගේ පුත්‍රයාද විය. අගමැතිවරයාගේ දියණිය තවත් පන්තියක වුවාය. ඔවුන් දෙදෙනාද  රටෙහි පොදු ජනතාවට උරුම නේවාසික බහුවිධ අධ්‍යාපන ක්‍රමයට අනුගත වූ අය වුහ. පසුව, උසස් පෙළ අධ්‍යාපනයෙන් පසු විදේශ වල ඉගෙනගත් ඔව්හු ආපසු සියරට ගොස් දැනට උසස් තනතුරු දරන බව දැනගන්නට ලැබිණ. 

සීෂෙල්ස් රටෙහි, ජාතික තරුණ සේවාවේ අධ්‍යාපන වැඩ සටහන සඳහා සිසුන් සාධන මට්ටම අනුව වර්ග කිරීම ඉතාමත් ප්‍රායෝගික බව මට එම පන්තියට විද්‍යාව හඳුන්වා දුන් මුල් දිනයේදීම වැටහී ගියේය. විෂයය කරුණු ඉගෙනීමට වඩා,  අමතර වෙනත් විවිධ කුසලතා සහිත සිසුන් ඔවුන් අතර සිටින බව මට පසුව දැනගන්නට ලැබිණ. ඔවුන් බොහෝ දෙනක් වඩු කර්මාන්තය, පෙදරේරු වැඩ, පින්තාරු වැඩ, ආහාර පිසීම, ධීවර කර්මාන්තය, කෘෂිකර්මය ආදී විවිධ අංශයන්හි ප්‍රවීණයන් බව ප්‍රත්‍යක්ෂ කරුණකි.

එරටෙහි මෙම  අධ්‍යාපන ක්‍රමය මගින් කණිෂ්ට ද්විතීය අධ්‍යාපනයට පසුව රටෙහි සියලුම අදාළ වයසේ බාලක බාලිකාවන් සියලු දෙනාම, අනිවාර්යයෙන් නේවාසික වී,  - දැනුම, කුසලතා සහ ආකල්ප වලින් පිරිපුන් -  බහු විධ ඉගෙනුම් ක්‍රියාවලියකට යොමු කරවීම රටට අනන්‍ය සුවිශේෂී වැඩ සටහනකි. 

ඉතා කුඩා රාජ්‍යයක් වන  සීෂෙල්ස් දුපත් වලට මෙම අධ්‍යාපන ක්‍රමය බෙහෙවින් වැඩ දායක වේ. රටෙහි තිබෙන එකම බහු තාක්ෂණ ආයතනයේ ඉගෙනුම ලබා අපොස උසස් පෙළ සමත් වන සියලු දෙනාටම රටට අවශ්‍ය යයි තීරණය කරනු  ලබන  උපාධි පාඨ මාලාවක් හැදෑරීම සඳහා විදේශ විශ්ව විද්‍යාලයකට යාම සඳහා සියලුම පහසුකම් රජය මගින් සපයා දෙනු ලැබේ. අධ්‍යාපන ක්‍රමය ආරම්භ කර වසර දහයක් පමණ වන විට රටෙහි සෑම අංශයකම සේවය සඳහා අවශ්‍ය ශ්‍රමිකයන්ගෙන් සෑහෙන ප්‍රතිශතයක් ස්වදේශිකයින්ගෙන්ම සපුරා ගැනීමට  එරට සමත් වී තිබේ. මෙම සාර්ථකත්වය ලඟා කර ගත හැකිවී තිබෙන්නේ රජය මගින් ක්‍රියාත්මක කරනු ලැබූ දූරදර්ශී නව අධ්‍යාපන ක්‍රමය නිසාය.
                     
කුඩා දූපත් රාශියකින් සමන්විත, සීමිත ජනගහනයක් සිටින කුඩා රටකට ස්ව ශක්තියෙන් හිස ඔසවා ලෝකයේ අනිකුත් රටවල් සමග උරෙන් උර ගැටී කටයුතු කිරීමට අනාගත දැක්මක් සහිතව සකස් කර ගන්නා ලද මෙම සුවිශේෂී අධ්‍යාපන ක්‍රමය ඉවහල් වී තිබෙන බවට කුඩා සීෂෙල්ස් රාජ්‍යය හොඳම උදාහරණයකි.

මෙම රටෙහි පාලකයින්ගේ යහපත් දැක්ම සහ ආකල්ප , සමාජවාදී මුලධර්ම ක්‍රියාවට නැංවීම, සුළු ජනගහනය, ශ්‍රමික ඇප කැපවීම, සම්පත් නිසි අයුරින් පරිහරණය කිරීම, සැමටම පොදු සාධාරණ අධ්‍යාපන ක්‍රමයක් තිබීම ආදී සාධක රාශියක සම්මිශ්‍රණයක් දකින්නට තිබේ. මේ සියල්ලේම ඒකාග්‍රතාවය නිසා රටට ස්වශක්තියෙන් නැගී සිටීමට හැකියාවක් ලැබී තිබෙන බව හොඳින් පැහැදිලි වේ.